← The Pruzaner Sztyme
A person in the paper

Chaim Feldman

Records on this page tell what became of him

חיים פעלדמאן

Also spelled ר' חיים פלדמן, Chaim Felman, Hayim Feldman, R' Chaim Feldman, Rabbi Chaim Feldman, Reb Chaim Feldman

Printed in 12 issues of the paper, from February 2, 1934 to January 20, 1939.

Life events

In the paper

1934

  1. י״ז שְׁבָט תרצ״דFebruary 2, 1934 רחל ליבה וחיים אהרן זעליק קוניק ומשפחתו (קוסובה דפולסיה Wedding greetings to Rachel Liba and Chaim Feldman from the Kunik brothers Ad · Wedding greeting parent, betrothed
  2. י״ז שְׁבָט תרצ״דFebruary 2, 1934 חיים ורחל ליבה! לאה, הינדה ואהרן לב ובתם סויסלוטש Wedding greetings to Chaim and Rachel Liba Feldman from relatives Ad · Wedding greeting parent, betrothed
  3. י״ז שְׁבָט תרצ״דFebruary 2, 1934 רחל ליבה וחיים! לינה ופיביל קוניק (נוירק Wedding greetings to Rachel Liba and Chaim Feldman from the Ratner, Floyer and Kunik families Ad · Wedding greeting parent, betrothed
  4. ד׳ אָב תרצ״דJuly 16, 1934 דער רושם אין שטאט צוליבן טויט פון חיים־נחמן ביאליק The impression in town of the death of Chaim Nachman Bialik Article Subjects: Community affairs named

1935

  1. י״ד נִיסָן תרצ״הApril 17, 1935 בלאק פונס ארבעטנדן א"י צום 19טן ציוניסטישן קאנגרעס Bloc for Working Palestine for the 19th Zionist Congress Article Subjects: Community affairs office holder

1936

  1. א׳ סִיוָן תרצ״וMay 22, 1936 דער טרויער אין שטאט צוליבן טויט פון נחום סאקאלאוו ז'"ל The town's mourning over the death of Nahum Sokolow Article Subjects: Community affairs named
  2. כ״ב סִיוָן תרצ״וJune 12, 1936 ספירשטיין קוניק חיים פלמן ומשפחתו Condolences to Sapirstein and Konik from Chaim Felman Death notice · Condolence mourner

1938

  1. כ״ד אֲדָר א׳ תרצ״חFebruary 25, 1938 קאמוניקאט Communiqué Article Subjects: Community affairs donor
  2. כ״ה סִיוָן תרצ״חJune 24, 1938 א הארציקן מזל־טוב דער פאמיליע טאגמאן חיים פעלדמאן און פאמיליע Engagement greetings to Yisrael Tugman and Dobe Domowski Ad · Engagement greeting signer
  3. י״ג אֱלוּל תרצ״חSeptember 9, 1938 דער פאמיליע ספעקטאר צו דער חתונה פון יצחק (לחוביצה Wedding greetings from Chaim Feldman and Yitzchak Ad · Wedding greeting signer
  4. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 יים פלדמן ז"ל Death notice: Chaim Feldman Death notice · Death announcement deceased
  5. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 ר' חיים פלדמן ז"ל Condolence: Reb Chaim Feldman, from Ozer Kunik, the Sapirstein family, Feivel and Lina Kunik Death notice · Condolence deceased
  6. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 שרה! Condolence to Sarah on the death of her father Chaim Feldman Death notice · Condolence deceased
  7. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 רבי חיים פלדמן ז"ל Condolence from the Zionist Organisation and JNF committee: Chaim Feldman Death notice · Condolence deceased
  8. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 ר' חיים פלדמן ז"ל Condolence to Yitzchak and the Feldman family Death notice · Condolence deceased
  9. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 ר' חיים נ"ע פעלמאן Condolences on the death of R' Chaim Felman Death notice · Condolence deceased
  10. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פין זייעו ליבע, יענטע (א"י Condolence to the Feldman family from Aharon Katz and others Death notice · Condolence deceased
  11. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייעו מיכלע, אברהם פאמעראניעץ Condolence from Michle and Avraham Pomeraniec Death notice · Condolence deceased
  12. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 די פאמיליעס פעלמאן־קוניק־סאפירשטיין חנה אלבערמאן Condolence to the Feldman, Kunik and Sapirstein families Death notice · Condolence deceased
  13. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 מיין טיפסטן מיטגעפיל דער פרוי פעלמאן עטל קאדישעוויטש Condolence from Etel Kadishevich Death notice · Condolence deceased
  14. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 רער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער ציפע, לייזער מאקראנסקי און קינדער Condolence from Tzipe and Leizer Makransky Death notice · Condolence deceased
  15. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער שמאי גרינבערג און פאמיליע Condolence from Shamai Greenberg Death notice · Condolence deceased
  16. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער איסר (א"י Condolence from Shmuel Spektor and Isser Death notice · Condolence deceased
  17. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער סאניע און זעליג טאגמאן (אוסצילוג Condolence from the Tagman family Death notice · Condolence deceased
  18. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 למשפחת פלדמן האבלה על הלקח מהם מביע ליס בנימין Condolence from Binyamin Lis Death notice · Condolence deceased
  19. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער גישע, יואל וויינמאן און קינדער Condolence from the Blacher and Weinman families Death notice · Condolence deceased
  20. ט״ז כִּסְלֵו תרצ״טDecember 9, 1938 ר' חיים פעלדמאז ז"ל Reb Chaim Feldman, of blessed memory Article deceased
  21. כ״ג כִּסְלֵו תרצ״טDecember 16, 1938 לוי קאפלאן (ווארשע) און יוסף פרידלענדער (ווילנע מיט טיפן דרך־ארץ און גרויסער דאנקבארקייט Obituary: Students Kaplan & Friedlander Death notice · Condolence deceased
  22. כ״ג כִּסְלֵו תרצ״טDecember 16, 1938 ר' חיים פלדמן ז"ל Obituary: From Abba Zukheim Death notice · Condolence deceased

1939

  1. י׳ טֵבֵת תרצ״טJanuary 1, 1939 מיין רבּי איז געשטארבן My Rebbe Has Died Article · Opinion deceased
  2. כ״ט טֵבֵת תרצ״טJanuary 20, 1939 היה איש וראו איננו עוד There was a man, and behold he is no more (on my teacher Reb Chaim Feldman) Article deceased
  3. כ״ט טֵבֵת תרצ״טJanuary 20, 1939 עטוף אבל ושרווי יגון הריני מתאבל אריה בירנבוים (פיסקי ע"י וולקוביכק Mourning my teacher Reb Chaim Feldman Death notice · Condolence deceased

What became of him

By the records on this page, he died before the war.

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    בלב קרוע ועטוף אבל הנני מביע את צערי העמוק וכאבי האנוש לרגלי מות מורי ומדריכי מנעורי שנטע בלבי אהבה עזה ליהדות ולציון ר' חיים פלדמן ז"ל יחד עם משפחתו האבלה, הנני דואב על הלקח מהם אביהם ומורם. זוקהיים אבא ומשפחתו (ז'בינקה).

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער מאן און פאטער ר' חיים ז"ל אונזער טיפסטן מיטגעפיל אליהו טאגמאן און פאמיליע (הי), סאניע און זעליג טאגמאן (אוסצילוג).

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    רער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער מאן און פאטער ר' חיים ז"ל זייט געטרייסט אין אייער גרויסן צער ציפע, לייזער מאקראנסקי און קינדער.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    לחברינויצחק ולמשפחת פלדמן פה ובא"י למות אביהם היקר ר' חיים פלדמן ז"ל נטף תנחומים באסונם הגדול דבורה, פינחס גולובצ'יק, פנינה ספירשטיין וליפשה כץ.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    ר' חיים פעלדמאז ז"ל אין שטאט האט געמאכט א טיפן רושם דער טויט פון דעם חשובן משכיל און הייסן ציוניסט ר' חיים פעלדמאן ז"ל. דער פארשטארבענער, זייענדיק אנאר־ טאדאקסישער ייד, האט געשאפן א זעלטענע מזיגה פון רעליגיע און אר בעטנדן ציוניזם. דער ציוניזם איז ביים חשובן נפטר געווען א טייל פון זיין רעליגיעזיטעט, פאר וועלכן ער איז געווען גרייט צו ברענגען גרויסע קרבנות. אויך אין די לעצטע יארן, ווען ער איז שוין געווען קראנק און ניט פארדינט, פלעגט ער פאריבל האבן, אויב מען פלעגט אויסמיידן זיין הויז ביי א ציוניסטישע אקציע, און אויפ נעמען די זאמלער בתשואות חן, אפשפארנדיק פשוט פון דאס לעצטע פאר די „קרנות". אליין א גרויסער לערנער און משכיל, פלעגט ער יומם ולילה פארברענגען איבער העברעישע ספרים, וועלכע זענען געווען זיין גאנצער חיות. א באזונדער ליבע האט ער א־ רויסגעוויזן צו דער ארץ־ישראל־ליטעראטור, וואס זיינע טעכטער, וועלכע געפינען זיך אין קיבוצים אין ארץ ישראל פלעגן אים צושיקן. צוליב זיין גרויס לומדיש און דידאקטישער אינטיאוציע האט ער זיך גערעכנט אין שטאט פארן בעסטן מלמד און אלע זיינע געוועזענע תלמידים האבן אים באגלייט צו דער אייביקער רו. אין בית המדרש „בית יעקב" האט דעם נפטר מספיד געווען דער פרוזשאנער רב און ביים אפענעם קבר האבן גערעדט די לערער פון דער היגער „תרבות"־שול. ס'איז אונטער־ געשטראכן געווארן די איידלקייט פון חשובן נפטר, זיין יידישע ערודיציע און הייסע ליבע צו אונזער לאנד. ערע זיין אנדענק!

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    דער פאמיליע פעלדמאן אונזער טיפסטן מיטגעפיל פאמיליעס אווערבוך־אדעלסאן־ראזענבלום.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער מאן און פאטער ר''חיים ז"ל אונזער טיפסטן מיטגעפיל שמאי גרינבערג און פאמיליע.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    למשפחת פלדמן האבלה בצערם נטף תנחומים יוסף ניצברג ומשפחתו, ישראל, צבי ניצברג ומשפחתו

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    מיין טיפסטן מיטגעפיל דער פרוי פעלמאן די קינדער אינלאנד און אויסלאנד צוליבן טויט פון זייער מאן אוו פאטער ר' חיים ז"ל זייט געטרייסט אין אייער גרויסן צער עטל קאדישעוויטש.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    לוי קאפלאן (ווארשע) און יוסף פרידלענדער (ווילנע) טרויערן איבערן טויט פון זייער רבי ר' חיים פעלדמאן ז"ל און וועלן זייער גאנצן לעבן טראגן זיין אנדענק אין הארצן מיט טיפן דרך-ארץ און גרויסער דאנקבארקייט.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    היה איש וראו איננו עוד... (על קברו הרענן של רבי ר' חיים פלדמן ז"ל). באחור זמן הגיעה אלי השמועה המכצי־ בה על פטירת רבי, אלופי ומורה דרכי בה אלכה — אך את חובתי בתור תלמידו אמלא ואשפך את שיח נפשי על קברו הרענן, אמסר בדרך זו לו את כבודו האחרון, כבוד תלמיד לרבו, ולמשפחתו האבלה דברי נחומים ואמצא גם אני בדרך זו נחם ליגוני ומרגוע לרוחי המר... היה איש וראו איננו עוד... והאיש עניו היה, שקט ושלו בהילכותיו, ישב באהלו והגה בספרים. זוכר אני את אותם הימים, עת הייתי משכים ובא הראשון ל„חדר", מקום שם טרם מצאתי אח מחברי — הייתי פגש את רבי יו שב על־יד השולחן כפוף על ספרו העבה „הת־ קופה". רחוק משאון היה מתרועע עם תלמידיו וספריו ולא רק בספרי תלמוד, אגדה ופוסקים אלא גם בספרי השכלה ומדע. הוא היה אחד מאלה שפרד את גדר ההשכלה לתנועה הלאו מית, הוא ידע לגשר בין התלמוד ובין ספרי ההשכלה. השפה העברית הפכה בחדרו לשפה חיה מודרנית. הדקדוק והסינטכסיס שלמדנו בחדר פתחו־לפנינו את שערי השפה וחכניסונו למרחביה. חדרו היה אחד המיוחסים ולא כל אחד זכה להמנות בין תלמידיו. חדרו שמש פ וזדור לבית הספר העברי. מי שגמר את חדרו עבר לבית הספר ולא קשה היה המעבר באשר מותאם היה ללמודי בית־הספר ולרוחו. בוגר ה„חדר" הזה לא היה כבר פרי בסר — ידע יפה עברית, תנ"ך, אגדה, תלמוד וגם את נגון הטעמים להעברת פרשת השבוע בכל יום ששי. אותו יום הששי היה יום מיוחד לנו — ביום זה היינו מביאים את פנקסי הציונים בהם היה רבנו רושם לכל אחד את הציונים מכל המקצעות במשך השבוע — לכל דף שבוע שלו וציוניו המיוחדים ולמטה חתימת ההורים. הפנקסים האלה הכניסו התחרות בין התלמידים וכל אחד השתדל לקבל דוקא 5 והודות להתחרות זו — ידעו כלם יפה את אשר למדו ועשו חיל וגם החדר קנה לו שם גדול בפרוז'ני. שם „בחדר" שמענו גם את צלצול הפעמון המודרני להפסקה אחרי כל שעור, כי היה זה בית־ספר בזעיר־אנפין והוא אשר העניק תלמידים לבית הספר העברי. לא ברעש ולא בתעמולה נהל את עבודתו, במנוחה ובשלוה, במסירות ואמונה מלא את תפקידו ועבודה זו לא היתה לו לטרח ולמשא — להיפך, תענוג וענין, מרץ ועוז הוסיפה לו. פגישתי האחרונה עם רבי היתה בחו"המ סוכות בורשה, עת בקרתי את הקורסים לידיעת הארץ בהנהלת ברסלבסקי מא"י. נפגשתי אתו בדירה אחת על זמנהופה במעון הפרוז'נאים אצל שטיינברג. כשנכנסתי ראיתי מיד את פניו החורים שכה השתנו וכה התרשמתי — הוא לא הכירני אך אחרי שיצחק בנו אמר לו „אבא אינך מכיר הרי זה אריה" וכששמע את שמי מיד נזכר בי ושאל „האם גם כיום אתה יודע לעבר על הסדרה בנגון הטעמים כה יפה כמו אז"? בשיחתי הזכיר לי על ימים שעברו ועל זמנים שהשתנו וביחוד התלונן על זה שאין לו עבודה והדגיש בין היתר „לו היתה לי עבודה הייתי בריא". מצב בריאותו לא אפשר לו כבר בשנים האחרונות לעסק בהוראה והיה מוכרח להפסיק את עבודתו האהובה והנאמנה. עבודה נאמנה ומסורה עבד האיש בחייו והשאיר אחריו תלמידים לעשרות ומאות ההולכיב כעקבותיו ולאור תורתו וחנוכו. על קברו הרענן של רבי הנאמן אכף ראשי בכבוד ובהכרה ואת צערי ויגוני אבטא במלים הספורות היה איש וראו איננו עוד... אריה בירנבוים (פיפקי ע"י וולקוביסק).

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    שרה! אנו משתתפים בצערך הגדול למות עליך אביך ר' חיים פלדמן ז"ל ברגשוננו המשותף תקבלי תנחומים אסתר, רחל, זאב, ישראל ס., ישראל ק., צבי מ., צבי א., וועלוול, זלמן.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    יחד עם כל המשפחה אנו מבכים על מות גיסנו ודודנו היקר והמצוין באדם ר' חיים פלדמן ז"ל יהי זכרו ברוך המצטערים: עוזר קוניק ומשפחת ספירשטין פה, פיוול ולינה קוניק באמריקה.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    די פאמיליעס פעלמאן־קוניק־סאפירשטיין צוליבן טויט פון זייער מאן, פאטער, שוואגער און פעטער ר' חיים ז"ל אונזער טיפסטן מיטגעפיל לייב, פייוול גאלובאוויטש און פאמיליע, חנה אלבערמאן.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    עטוף אבל ושרווי יגון הריני מתאבל על פטירת רבי ר' חיים פלדמן ז"ל למשפחה האבלה — נטף תנחומים אריה בירנבוים (פיסקי ע"י וולקוביכק).

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער מאן און פאטער ר' חיים ז"ל אונזער טיפסטן מיטגעפיל דאבע, אברהם בלאכער, גישע, יואל וויינמאן און קינדער.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    מיין רבי איז געשטאָרבן (צו די שלשים פון ר' חיים פעלדמאַן ז"ל — מיטוואָך, יג' טבת). ... וֶוען פְּרוּז

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    אונזער מיטגעפיל און טרייסט טשערנע שווארץ און קינדער. בעלטשע, וועלוול און טעכטערל שווארץ

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פין זייעו מאן און פאטער ר' חיים ז"ל אונזער טיפסטן מיטגעפיל אהרן כץ, ביילע יוסף קאווע (הי), פאמיליע פינקעלשטיין (בריסק), ליבע, יענטע (א"י).

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    אחרי מחלה כבדה וממושכה נפטר אור ליום י"ג כסלו תרצ"ט בשנת 58 לחייו יים פלדמן ז"ל המתאבלים: אשתו, בנו, ובּתו (פה), בּנותיו(א „ר

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    נטף תנחומין למשפחות פעלמאן קוניקדער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער ס א פירשטיין למות עליהם בעלה ואביהם,מאן און פאטער ר' חיים ז"ל גיסו ודודם היקרוהנכבד ר' חיים נ"ע פעלמאן המקום ינחם אתכם בתוך שאר אבלי ציוןוירושלים ולא יסיפו לדאבה עוד המנחמים: אברהם זובער פה, ומשפחתו מעבר לים.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייער מאן און פאטער ר' חיים ז"ל אונזער טיפסטן מיטגעפיל שמואל ספעקטאר און פאמיליע (הי), איסר (א"י).

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    דער פאמיליע פעלמאן צוליבן טויט פון זייעו מאן און פאטער ר' חיים ז"ל אונזער מיטגעפיל און טרייסט מיכלע, אברהם פאמעראניעץ

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    אחרי מחלה כבדה וממושכה נפטר אור ליום י"ג כסלו תרצ"ט בשנת 58 לחייו יים פלדמן ז"ל המתאבלים: אשתו, בנו, ובּתו (פה), בּנותיו(א „ר

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    הרינו מביעים את צערנו הגדול לרגלי מות והציוני הנלהב, התורם התמידי לקרן־קימת. חובב שפת־עבר וארץ־ישראל רבי חיים פלדמן ז"ל המקום ינחם בנחמת ציון וירושלים את משפחתו האבלה ההסת' הציונית וועד קרן־קימת־לישראל בפרוז'נה.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    למשפחת פלדמן האבלה על הלקח מהם אביהם ובעלם, העברי המסור והציוני הותיק ר' חיים ז"ל רגשי השתתפות בצערם הגדול מביע ליס בנימין.

    Where we read it

Other records

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    לוי קאפלאן (ווארשע) און יוסף פרידלענדער (ווילנע) טרויערן איבערן טויט פון זייער רבי ר' חיים פעלדמאן ז"ל און וועלן זייער גאנצן לעבן טראגן זיין אנדענק איז הארצן מיט טיפן דרך־ארץ און גרויסער דאנקבארקייט.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    לוי קאפלאן (ווארשע) און יוסף פרידלענדער (ווילנע) טרויערן איבערן טויט פון זייער רבי ר' חיים פעלדמאן ז"ל און וועלן זייער גאנצן לעבן טראגן זיין אנדענק איז הארצן מיט טיפן דרך־ארץ און גרויסער דאנקבארקייט.

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    בלב קרוע ועטוף אבל הנני מביע את צערי העמוק וכאבי האנוש לרגלי מות מורי ומדריכי מנעורי שנטע בלבי אהבה עזה ליהדות ולציון ר' חיים פלדמן ז"ל יחד עם משפחתו האבלה, הנני דואב על הלקח מהם אביהם ומורם. זקהיים אבא ומשפחתו (ז'בּינקה).

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    בלב קרוע ועטוף אבל הנני מביע את צערי העמוק וכאבי האנוש לרגלי מות מורי ומדריכי מנעורי שנטע בלבי אהבה עזה ליהדות ולציון ר' חיים פלדמן ז"ל יחד עם משפחתו האבלה, הנני דואב על הלקח מהם אביהם ומורם. זקהיים אבא ומשפחתו (ז'בּינקה).

    Where we read it

  • The Pruzhaner Shtime printed:

    מיין רבּי איז געשטארבן (צו די שלשים פון ר' חיים פעלדמאן ז"ל — מיטוואך, יג' טבת). ווען א רבי שטארבט קען מען נישט יוצא זיין מיט א נעקראלאג אין א צייטונג. צופיל איז א מענטש שילדיק זיין רבי, ציפיל איז ער אים דאנקבאר, אז ער זאל דא קענען יוצא זיין מיט א פאר טרוקענע ווערטער. ווער רעדט נאך, אז דער רבי איז געווען ר' חיים פעלדמאן, דער קאסאווער רבי, וועלכער האט מעמיד געייען גאנצע דורות תלמידים און דער עיקר — וואס ער האט גענומען קליינע קינ דער און זיי נאך א מאל מגייר געווען, געמאכט זיי פאר מענטשן און פאר גוטע יידן — קען מען געוויס נישט יוצא זיין מיט א קיצור הספד. אזא תלמיד חכם מוז ווי געהעריק נספד זיין. נישט פאר אים שרייב איך עס, נאר פאר מיר, ס'איז מיין הייליקסטער חוב, פונקט אזוי ווי דאס איז דער חוב פון יעדן איינעם פון זיינע תלמידים, צו זאגן ביי זיין פרישן קבר כאטש פון דערווייטן, וואס בין איך אים שול־ דיק און וועמען האב איך פארלארן מיט זיין טויט. דער אנדענק פון ר' חיים פעלדמאן איז פארבונדן מיט די קינדער יארן, נאך דעם ווי כ'האב דורכגעמאכט דעם דרדקי קורס ביי ר' ליפא בין איך אנגעקימען צום קאסעווער רבי. דאס איז געווען א זכות און יחוס צוגלייך. אין זיין חדר, וועלכער איז געווען עפעס מער ווי א חדר מתוקן אפילו, האב איך פארבראכט דריי און א האלב יאר. דארטן האב איך באקומען מיין יידישקייט און מענטשלעכקייט צוגלייך. דארט האט מען געשמידט כאראקטערס, פארבונדן נשמות פון יונגע קינדער מיט זייער פאלק, מיט אלע בעסערע און שענערע מענטשן אויף דער וועלט. ווי אזוי איז דאס געשען און פארוואס איז די דערציונגס ארבעט פון רבי חיים פעלדמאן געווען אנדערש ווי אלע אנדערע — דאס איז שוין געווען זיין סוד. אליין א גרויסער תלמיד חכם און ליבער מענטש, א גוטער ייד, א נאציאנאלער, א למדן און א גרויסער העברייער האט רבי חיים פעלדמאן געקענט די אלע אייגנשאפטן זיינע איבערגעבן זיינע שילער. ס'דערוואכן פאר מיין זכרון סצענעס פון פרק לערנען, פון גמרא לערנען פון די מעשיות פון כל אגדות ישראל יעדן שבת נאך מיטאג און ס'איז גענוג, אז איך זאל זיך אפגעבן א חשבון, ווי גרויס איז געווען די השפעה פין דעם רבי אויף די נש מות פין זיינע שילער. פאר אים האט מען נישט מורא געהאט, אים האט מען ליב געהאט. מען האט נאר געדארפט לערנען. ניט פוילן זיך און ניט זיין קיין צו גרויסער שטיפער אום צו האבן די סימפאטיע פון רבי. האט מען עס געהאט האט מען געהאט דעם געפיל, ווי א גוטער מלאך באגלייט דיר אויפן לעבנסוועג. ביי רבי חיים פעלדמאן האבן די שילער געמוזט קענען. כמעט אלע וואס האבן ביי אים געלערנט האבן געקענט. ביי אים האט מען געלערנט פיל העברעיש, תנך און תלמוד. דאס אלץ איז געבליבן ביים תלמיד זיין גאנצן לעבן. אין אונזערע שפעטערדיקע יארן האט מען געהאט א סימן: האסטו געלערנט ביים קאסאווער רבי — האסטו געקענט העברעיש, תנך, ביזט געיידישט געווארן. ווייל דער רבי האט געלערנט מאדערן, עברית בעברית, לויט נייסטע ביכער און סיסטעמען. מיט פיל יארן צוריק האט ער פארשטאנען דעם נרויסן אוצר פון די מדרשים, פון דער אגדתא אין די גרויסעיניקה, וואס יונגע יידישע מוחות קענען פון זיי ציען. ער האט עס איינגעפלאנצט אין די הערצער פון זיינע תלמידים. ער האט זיי געוועקט צום לייענען, צו לעזן ביכער און אליין אכטונג גע־ געבן דערויף וואס זיי לייענען און ווי זיי לייענען. ער פלעגט שטעלן מיינונגען פאר קריאה און ס'האט געהערט צו דער אמביציע פון זיינע גיטע שילער צו באקימען א „פינף פלוס" פארן לייענען. איז דען א ווונדער, אז זיין אנדענק וועט אייביק בלייבן אין די הערצער פון זיינע תלמידים? איז דען א ווונדער, אז די וואס האבן געהאט דעם זכות ביי אים צו לערנען וועלן אים אייביק געדעיקען מיט דאנקבארקייט? אים זענען מיר דאך דאנקבאר, וואס מיר זענען געווארן ציוניסטן, וואס פון אונזערע יונגסטע יארן זענען מיר געווארן פארבונדן מיט ארץ ישראל. כ'ווייס נישט צו סאיז דא אין פרוזשאנע א צווייטער ייד, וואס זאל האבן אזעלכע פאר דינסטן פון מכשיר זיין דעם דור צום ציוניזם ווי ער. זייענדיק ביי אים אין חדר האבן מיר שוין געשאפן ציוניסטישע קרייזלעך און געוועבט אונזערע ארץ ישראל חלומות. אונזער ציוניזם דאמאלט איז טאקע מער ניט געווען ווי טרוי־ מען, ווי שיין זענען אבער געווען יענע חלו מות! ס'איז שיין געלעגן אין זיי דער קערפער פון דער שפעטערדיקער ציוניסטישער טעטיקייט און דער אנהויב פון דעם ציוניסטישן באוווסטזיין. דאס אלץ האבן מיר צו פארדאנקען אונ זער פארשטארבענעם רבי. אונזער תורה, אונזער יידישקייט און ציוניזם זענען זיינע. מיר האבן עס באקומען ביי אים. מיין לעצטער באזוך ביי אים איז געווען אין ווארשע. ווען כ'בין געקומען צום ארץ ישראל כינוס פון פוילישן יידנטום ענדע אק טאבער האט מיר לוי קאפלאן דערציילט, אז רבי חיים פעלדמאן ליגט קראנק אין דערקלי־ ניק פין דר. סאלאווייטשיק אויף כמיעלנא. פארן אפפארן פון ווארשע האב איך אים באזוכט אויף זיין טויטן בעט. מיין רבי האט מיר ניט דערקענט. און ווען ער האט מיר שוין דערקענט האט ער זיך זייער געפרייט, וואס מ'האט אן אים ניטש פארגעסן. ער האט זיך באגאסן מיט טרערן. זיינע לעצטע ווערטער זענען געווען, נאך דעם ווי כ'האב אים דערציילט, אז איך טראכט עילה זיין קיין ארץ ישראל; — זאג דארטן מיינע קינדער, אז זיי זאלן מיר וואס גיכער אפנעמען אין ארץ ישראל. דארטן וועל איך שוין ניט קרענקען מער... איך האב ניט געהאלטן ווארט. כ'בין נאך ניט עולה געווען אליין און במילא נישט געקענט אפגעבן זיינע טעכטער, וואס וווינען דארטן, זייער פאטערס און מיין רביס ווונטש. אנשטאט דעם דארף איך שרייבן אן הספד ארטיקל און באוויינען מיטן גאנצן ציבור פון זיינע הונדערטער תלמידים דעם טויט פון רבי און וואלט די וועלט רויקער געווען און מענטשן וואלטן געלעבט א נארמאלן לעבן און וואלטן געהאט א מעגלעכקייט צו דערפילן די מצוות פון בין אדם לחבדו און בין אדם לרבו וואלט מען דאך געדארפט אלארמירן אלע זיינע תל מידים מיט די קורצע ווערטער „רבך מת" און צונויפברענגען זיי ארום זיין מטה. נאר די וועלט איז דאך ווייט נישט רויק און דער דור לעבט נישט אזוי נארמאל, אז ער זאל קענען דערפילן די חובות שבין אדם לרבו און דע ריבער איז אויסגעקומען, אז דער פארלוסט פון רבי ווערט באוויינט דורך זיינע תלמידים פון דער ווייטן. זאל זשע מיין דאזיקער ארטיקל זיין דער אויסדרוק פון צער און טרויער, וואס א תלמיד לעבט איבער מיטן טויט פון זיין גרויסן רבי, אין וועמענס ליכט דער תלכיד גייט זיין גאנצן לעבן... י. פרידלענדער.

    Where we read it

A computer (AI) read and translated these issues and matched up the names. No one has checked its work yet, so a piece listed here may be about someone else with the same name.