A person in the paper

Yisrael-Chaim Biletsky

ישראל־חיים בילעצקי

Also spelled Israel-Chaim Biletsky, Y. Bilecki, Y. Ch. Bilecki, Y. Ch. Biletski, Y. Ch. Biletsky, Y. Ch. Biletzki, Y. Ch. Biletzky, Y. H. Biletzki, Yisrael Heib Biletsky, Yisrael-Chaim Bielecki, Yisrael-Chaim Bilatski, Yisrael-Chaim Bilatsky, Yisrael-Chaim Bilecki, Yisrael-Chaim Biletski, Yisrael-Chaim Biletzki, Yisrael-Chaim Biletzkin, Yisrael-Chaim Biletzky, Yisroel-Chaim Bielecki, Yisroel-Chaim Bieletsky, Yisroel-Chaim Biletski, Yisroel-Chaim Biletsky, Yisroel-Chaim Biletzki

Printed in 81 issues of the paper, from March 2, 1934 to December 17, 1937.

In the paper

1934

1935

1936

1937

From the records

Not in Pruzhany when the war came.
- Pruzhaner Shtime, 1934-11-09
  לעליתי ארצה הנני נפרד ממורי, חברי־מערכת העתון „פרוזשאנער־שטימע" וקוראיו הנכבדים, חברי ומכירי — עמדו הכן על משמר הציונות החלוצית, ש מר ו על טהר דגלה של ארץ־ישראל העובדת והמשיכו בהחדרת התורה הח לוצית לכל בית עברי. להתראות! ישראל־חיים בילעצקי.
Not in Pruzhany when the war came.
- Pruzhaner Shtime, 1934-11-09
  למשתתפנו הקבוע הח' ישראל־חיים בילעצקי לעליתו ארץ־ישראלה — ברכת פרידה נאמנה. אנו מאחלים שתגשים את משאלותיך הסוערות על מבועי היצירה בעבודה ובבנין המולדת עלה והצלח! מערכת „פרוזשאנער שטימע"".
Not in Pruzhany when the war came.
- Pruzhaner Shtime, 1936-04-24
  ישראל־חיים בילעצקי די משפּחה בּילעצקי. (מיינע ליבע עלטערןא מתנה). (סוף) און ז1, אליהו. אידעאלן האבן דיר פון שטוב ארויסגעטריבן (דאס איז די קראפט פון אידעאלן: זיי רויבן צו די רו. קלארע טעג און רויקע נעכט פארוואנדלען זיי אין משוגענע־וואנזיניקע שעהן...) און וואס הערט זיך מיט די אידעאלן? פון די טיפענישן רייסט זיך דער געוויין. ממעמקים שרייט דער קול. פון נשמה און הארץ, פון די צוויי איינגעזונקענע אויגן שרייט ארויס פון דיר... גווי זאל איך עס, ברודער, רופן? ווייטאק? יאוש? אדער אפשר ווייטערדיקער דראנג, ווייטערדיקער אדלער פארמעסט א פלי טאן? — — ווי זאל איך עס באצייכענען?...) יאגן זיך טעג אין שוין דער פערטער יאר.. דערמאנסט זיך: סטאציעס אין דיין לעבן: קאברין, ווילגא. לובלין,. אכץ־שראל. און יעדע סטאציע... אך, וויפל קנייטשן ס'רוען שוין אין דיין יונגן געזיכט? און דיין שטערן איז צואקערט (פון וואס, ברודער, פון וואס?) א זין פון דעם דור. אונטער א פרעמדן הימל האבן אונזערע מאמעס אונז געבוירן און וואקסנדיק האט אין אונזערע אדערן די יידישע בענקשאפט נאך ערד געוואקסן. און ווען עס ברענט די הויז — מוז מען זיך ראטעווען, האסטו דיין שיף ביי די ברעגן פון ארץ־ישראל פאראנקערט. איז גוט דיר, ברודער, מיט דיין יינגער בחורה? .— — און איך, יינגסטער צווישן אייך, איך מיט דעם צווייעדיקן נאמען: ישראל חיים וויל א דיכטער זיין. ניין, כ'וויל ניט, נאר כ'ווייס ניט ווער אין מיר פארפלאנצט האט טייוול־אומרו, ווער אין מיינע אויגן האט דער שרעק פארזייט? ווער טרייבט עס מיר פון ארט צו ארט? ווער חברט מיר מיט שטורעם, ווינט? ווער? דער גורל פון מיין לעבן איז וואנדערן: ווו איך קום, בוי איך נאר אגעצעלט און טראג אים איבער פון ארט צו ארט... א היים?! ווי שיין דאס ווארט קלינגט, וויפל צויבער און הן ליגט אויסגעגאסן אין דאס ווארט? גאט האט דער היים פין טאטע־מאמע באהויכט מיט זיין געטלעכן גייסט, מיט זיין פרידלעכן, רויבן שמייכל, מיט זיין ליכטיקער זון, מיט זיינע גרעסטע אוצרות... ענג אין מיר די וועלט, ענג, פרעמד ביי טישן אין קאפעען: פרישטיק, מיטאג, אוונט ברויט... טאטע־מאמע! אין אייערע סיווע האר ליגט דער צער פון אייערע קינדער, צושפרייטע אויף דער ברייטער וועלט. מיט וואס זאלן מיר אייך אפצאלן? קבצנים זענען מיר אלע. אבער רייך זענען אונדזערע נשמות. ווי דער ברויזן פון ים — אונדזער תפילה, אונזער געשריי — ווי א קנאל פון א דונער, און אונזער ליידן — טיף ווי דער ים אפגרונט, ווי די קנייטשן אין דיין פנים, טאטע, ווי די קנייטשן אין דיין פנים, מאמע, פון אייך האבן מיר אונזער רייכטום געירשנט, איר האט אונז דעם שטורעם א מתנה געגעבן, איר, איר, סיווע טאטע־מאמע, זייט געבענטשט פון גאט!! תל־אביב
Not in Pruzhany when the war came.
- Pruzhaner Shtime, 1937-03-26
  נח אלקאן. קריטישע באמערקונגען צו דעם זאמל־לידער־„אומרו" פון י. ח. בילעצקי ס־איז מיר אפילו זייער שווער צו געבן א אפשאצונג איבער די לידער פון י. ח. בילעצקי, ווייל דער מחבר פון די לידער איז מיינער א געוועזענער שילער און שפעטער אויך א נאנטער פריינט אזוי אז ס'גנבעט זיך אריין אמאל בלא יודעים א נגיעה, א צוגע־ העריקייט וועלכע שטערט צו דער אביעקטי־ וויטעט. בכלל, שאדעט א סאך ביים אפשאצן א ווערק, אויב מ'וווינט אין איין שטאט און מ'קען צו נאנט דעם מחבר. (הגם אנאלט ווערטל זאגט: ווילסט קענען דעם דיכטער — גיי אין זיין לאנד) נישט ווילנדיק ווערט די פערזענלעכקייט פון מחבר די הויפט מאס, מיט וועלכע מ'מעסט דער שאפונג, פארגלייכנדיק באלד דאס געשריבענע צום כאראקטער, שווונג און אפילו דאס פריוואטע טאג־טעגלעכע לעבן פון מתבר. אמאל א נישט פארשטאנענער אדערא שלעכט אויסגעטייטשטער שטריך איז עלול צו ווארפן איבעריקן שאטן אדער פארגרעסערט ליכט אויף דאס ווערק. עס זוכט זיך צומאלס א הארמאניע פון דאס געשריבן ווארט צום טאג־טעגלעכן טאט. מ'קען הערן פיל מאל אזעלכע ווערטער: דער אדער יענער ליטערא־ רישער גאון איז אין פריוואטן לעבן א גע־ מיינער מענטש דער אדער יענער דריטראנגי־ קער פאעט איז באשטראלט מיט ליבע און גוטסקייט. אין תוך גענומען דארף טאקע זיין א ענגע שייכות צווישן פריוואט לעבן פון שרייבער מיט זיין ווערק, ווייל א שרייבער אפילו א שילדערער איז ניט און דארף ניט זיין בלויז עסטעטישער אבסערוואטאר: די בע־ אבאכטונג, אויב זי ווערט ניט געלייטערט דורך א צאפלדיקע הארץ, איז זי אלימפיש בית עולם'דיק, ווערטלאז ווי לעבנס־לאז. ס'איז אבער א ספק צו די פרעטענזיעס, וועלכע מ'האט צו די שרייבער פון דעם זעלבן דור זענען ריכטיקע, ווייל אמאל פאדערט מען פון זיי, דאס וואס ס'איז אוממעגלעך צו פאדערן אפילו פון מלאכים, מען פאדערט פון זיי דיסטאנץ פון צייט און מאראלישע אייגנשאפטן, וועלכע זיי דארפן באקומען זייער ווערט אין דער צוקונפט. פון דאנען נעמט זיך טאקע וואס על פי הרוב, ווערן שרייבער, דיכטער אפגעשאצט נאך זייער לעבן מערער און בעסער ווי ביים לעבן: שטייסט פון ווייטן פון א שטיין, צו פון א בוים, זעסטו ניט בא זיי די שפאלטן, דאס איינגעפאלענע און זאס אפגעפאלענע, די ווייטקייט פון צייט און ארט מאכט אלץ חנעוודיק שיין... מיט איין ווארט אויף פיל פעלערן פארדעקט די ווייטקייט און פאר נאכט ליכט ווערן אפילו חסרונות געזען ווי מעלות. אבער לאמיר איבערלאזן די אלגעמיינע באטראכטונגען, ווי עס זאל ניט זיין, אט ליגט פאר מיר א ביסל לידער, געדרוקטע אין תל־אביב, וואס אויפן סמך פון לייענען, אדער פארטיפן זיך אין זיי — קען מען ארויסזאגן א מיינונג: צו גוט אדער שלעכט — אבער ס'זאל די אפשאצונג זיין מער אדער ווייניקער אביעקטיוו, אויף וריפל ס'איז נאר מעגלעך. טרעפסטו אמאל אנאויסדרוק, וואס צילט שוין צו בילדלעכקייט און באדייט מערער ווי סתם א טערמין אדער א פשוטן טייטש ווארט, (אין נוסח פון פאעזיע) און אויב אט דער איי־ גענארטיקער אויסדרוק חזרט זיך איבער א סאך מאל אין א נישט גרויסער צאל לידער, — דאן ווערט אזא מין אויסדרוק פאר דיר א שליסל אויף צו עפענען דער נשמה פון דיכטער, טאקע א קליין שליסעלע, אבער מיט אזא שליסעלע קענסטו עפענען די גרעסטע אוצרות. א דיכטער, וועלכער איז אזוי פארזיכטיק און דעליקאט צו פארם, צו נישט איבערחזרן זיך סיי אין תוך און סיי אין פארם, און אויב טראץ אלע כללים און קעגן זיין אייגן ווילן, חזרט זיך דאך איבער דער זעלבער אויםדרוק, פיל מאל איז דאס א באווייז, אז דער דיכטער האט שוין ניט אליין איבער דעם קיין שליטה — ווייל דאס פאטאלע אייגענארטיקס ווארט שטראמט פון די מקורות פון דיכטערס שאפן און דעריבער ווען דו טרעפסט אזא ווארט —־ שטעל זיך אפ קריטיקער! ווייל דו שטייסט לעם די שאפונגס קוואלן פון דיכטער — טו לאז זיך דא אראפ און דרינג אריין אין די שאפונגס אוצרות פון דיכטער. וויפל מאל חזרט זיך איבער אין בילעצקיס „אומרו" דער אזוי ליבער אויסדרוק פאר דעם דיכטער: „און פ'יאטרעט זיך", „יאטרעדיקע נעכט און יאטרעדיקע טעג און יאטרעדיקע יארן", א. א. וו. הייסט דאך טאקע דער דיכטער די בעטלער „אראפנעמען די באנדאזשן פון יאטרעדיקע ווונדן, די שמאטעס פון דער קרעציקער לייב אויפבינדן און זיך ניט שעמען מיטן ברודיקן קערפער — און אזוי טאנצן דעם בעטלער טאנץ". זאל די וועלט זען און הערן „למען יראו וישמעו" — טא וואס וועט זיין? דער עיקר איבער וואס „ס'יאטרען זיך בראנדן ווונדן אויף זייערע קערפערס" — דאס זענען מאטיוון פון דער גרויסער שטאט און ניט קיין קליין שטעטלדיקע שטילע בין השמשות־מעלאדיעס. אזוי איז דאס. ס'איז דא א היינט א גרויס־שטעטישע און א קליין שטעטלדיקע פראווינציאנעלע פאעזיע, עלעהיי, ווי סאיז געווען אמאל אין די אוראלטע צייטן דארפישע געטער, ישוב'גיקעס און געטער שטאטישע. ווען איוב וואלט אזוי וועלן פאזירן מיט די קרעץ זיינע און מיטן טאפ אש, וואלט ער ניט דערגאנגען צו אונז. וואלט ער ניט פארבליבן אויף אלע אייביקייטן פאר אונז ווי די פארקערפערונג פון אלערליי יסורים פון מענטשן אויף דער ערד. ס'איז דא אסאך ווונדן (ווער לייקנט דאס?1!) אבער מיין ליבער פריינט ווען מ'הויבט אן מיט זיי פאראדירן, ווערן זיי עקלדיק. ווען איך גיי פארביי, און אנארימאן שטעלט ארויס זיינע צוקאלעטשעטע גלידער, כדי צו פאראדירן מיט זיי אויף מער קב־ צנות, (אין פאעזיע הייסט עס פאראדירן אויף מער עשירות...) רופט ער ארויס א ביי־ געשמאק. און פון דאנען איז פארשטענדלעך, וואס דעם דיכטער זעסטו כסדר „מארשירן אין די גאסן מיט פענער און אן פענער", האב איך אים טאקע געטראפן אזוי לויפנדיק פאר־ שמייעט איבערן גאס, פרעג איך אים, וואס מאכט איר ה' דיכטער, קומט אפ אן א זייט, ווו ס'רעשט ניט אזוי און דערציילט מיר עפעס אינטימעס פון אייער לעבן... און דאן ווען ער האט מיר אנגעהויבן דערציילן פון זיך, האב איך אים דערשפירט און דער עיקר, ווא־ס איך האב אים געגלויבט. האט ער מיר דערציילט: „טעג — אויסגעשטרעקט דעם האלדו ווי קעמלען צו דעם ברונעם: פיין טרינקען שטיל, אנגעטרונקען זיך מיט יאמעריפיל... נעכט — אויף בית־עלמינס בלאנדזשען אומעע, רוקן אם אויף קברים". אבער: „ס'לעשט זיך דא און דארט א שטערן, א צווייג פון בוים רוימט איין א סוד און בויגט זיך הער און הין. ס׳שלאפט די גאס, אויסגעשפרייט, ליגט שיכט אויף שיכט לבנה־שיין און אין וואקל פון הארץ טויכט אויף א שטילער ניגון". און ער האט מיר ווייטער דערציילט אזוי בלחשדיק— „אויב באשערט איז מיר סארשוויגן ווערן אינדערשטיל אייוזאם און אליין אינמיטן גיין". איז מיר דער דיכטער געווארן אזוי נאנט, אזוי פארשטענדלעך, אז קוקנדיק אויף אים האב איך זיך דערזען, און אזוי שטיל האבן זיך געשפילט די ווערטער אנגעזאפט מיט בלחשדיקן אומעט ווי דער מענטשלעכער גורל אריין. פלוצלונג האקט ער איבער אין מיטן דאס שטילע שמועסן מיט מיר דארטן בא א זייט פון א וועג און פרעגט מיר: הערט איר ניט דאס קלינגען פון גלאקן, פילט איר ניט, ווי ס'גייט אן דער שטורם, זעט איר ניט די געהאנגענע אויף די בוימער, זעט איר ניט די מחנות וואס מארשירן — און שוין איז ער אוועקגעלאפן פון מיר — און והילד איננו. און פון דאן אן האלט .איך אים אין איין זוכן. ביז איך האב אים איינמאל פארט געפאקט צווישן דער מאסע, האט ער מיר געמאכט גלייך א באווארעניש: וויסן זאלט איר: „און שטענדיק ווען מיט מאסע כ'שפרייז און כאטש טייער אויך מיין טייל גיי איך שטילערהייט און צייל איינס, צוויי אט אזוי דעם טראט פון מיינע שיך, פון מיין אומרופולן איך". דאס הייסט שוין אויפן ארגאניזאציאנעל־ יוגנטלעכן לשון: „אינדווידואליזאציע אין קא־ לעקטיוויזאציע" — (המשך קומט).
Not in Pruzhany when the war came.
- Pruzhaner Shtime, 1934-11-09
  איינער פון די יונגע. צום אפפאר פון ח' בילעצקי קיין א"י היינטיקע וואך גייט אויף קיין ארץ־ישראל אונזער שטענדיקער מיטארבעטער דער טאלאנטפולער דיכטער ח' ישראל־היים בילעצקי. די עליה קיין א"י איז היינט א טאג־ טעגלעכער ענין, בפרט נאך פון א חלוץ, וועלכער שליסט זיך גלייך אן אין דער גרויער מחנה פון בויער און קעמפער פאר אונזער ליכטיקן מארגן. ניט קיין באנקעט און ניט קיין באזונדערע פייערלעכקייטן, נאר א באשיידע־ נעס געזעגענונגס ווארט דעם טייערן, ליבן חבר. פאר דער צייט פון זיין מיטארבעט האט זיך דער ח' בילעצקי דערווארבן טיפע סימפאטיע פון אלע חברים מיטארבעטער ווי אויך פון דעם ברייטן קרייז פון אונזערע לעזער. א שטארק אימפולסיווע נאטור, שארף אין טאן און סובטעל אין אויסדרוק מיט א טיפן בליק אין לעבן. א אנטוויקלט געפיל פאר מענטשלעכע ליידן, א הויכע עטישע אויפפאסונג וואס ברויזט און איז פול מיט פרא־ טעסצ קעגן אומרעכט און נידערטרעכטיקייט, וואס באהערשן דער חיינטיקער וועלט און דערצו באלאדן מיט א הויכער אינטעלעגענץ און דורכגעדרונגען מיט נאציאנאלע און אל־ מענטשלעכע קולטור — שטראמט עס אפט מיט הייסן לאווע־אטעם פון זיין דיכטונג. מיט חלזצישער באשיידנקייט דינט דער חבר בילעצקי טריי דאס ווארט אין וועלכן ער פארוואנדלט די ליכטיקע פונקען פון זיין הארץ און נשמה. און דערפאר פילט זיך אפט דאס אוממיטלבארע, דאס נשמהדיקע אין די קורצע זאצן פון זיינע „שטריכן" און די יוגנט־ לעכע דערציילונגען. ער איז דער עכטער גע־ שטאלט פון אונזער געטרייער חלוצישער יוגנט, וואס איז דערצויגן געווארן אין שויס פון אונזער מאדערנער העברעישער שולע. דו פילסט אין אים דעם גוטן געטרייען הבר וואס האט שטענדיק א אויסגעשטרעקט האנט צו זיין מיטברודער. אונזער ווונטש דעם חבר ישראל־חיים צו זיין עליה קיין ארץ־ישראל, אז ער זאל גליקלעך און צופרידן מקיים זיין דגשמה חלוצית און זיין שעפערישער קוואל פון דיכטונג זאל בארייכערט און באפרוכפעו ט ווערן מיט דער ברכה פון ארבעט אויף אייגענער ערד! א. א—ז.

What became of him

We have not yet found a record of what became of them.