{ "$schema": "./edition-bundle-schema.json", "schema_version": "1.0.0", "generated_at": "2026-03-28T20:04:32.950Z", "edition": { "date": "1938-12-16", "hebrew_date": "כ״ג כִּסְלֵו תרצ״ט", "hebrew_month": 9, "hebrew_year": 5699, "holiday": "Chanukah", "publication": { "name": "Pruzhaner Shtime", "language": "yi", "place_of_publication": "location-pruzhany" } }, "pages": [ { "id": "page-1938-12-16-1", "page_number": 1, "image": { "uri": "images/pages/pruzst19381216-01.1.1.webp", "width": 2151, "height": 3274, "format": "webp" }, "blocks": [ { "id": "blk-5746", "bbox": [ 1597, 2803, 490, 136 ], "transcription": "אונזערע פריינד פאמיליעס פאמעראנץ-שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nיעקב פערלשטיין און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5746.png", "content_unit_id": "cu-5746" }, { "id": "blk-5747", "bbox": [ 1597, 3088, 490, 122 ], "transcription": "ר ח ל ! צו דיין חתונה מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nטייבל, דארע, לאשע (פרוזשאנע),\nאסתר זאוועלעווסקי (קאמעניעץ).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5747.png", "content_unit_id": "cu-5747" }, { "id": "blk-5748", "bbox": [ 1597, 2117, 490, 146 ], "transcription": "אונזערע פריינט פאמיליעס פאמעראניץ-שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער, שוועסטער\nאון שוועגערין רחל מיט ה' חיים שור\nאונזערע בעסטע גליק וואונטשן\nצירל, בנימין עלמאן און קינדער.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5748.png", "content_unit_id": "cu-5748" }, { "id": "blk-5749", "bbox": [ 105, 3099, 501, 111 ], "transcription": "רייווטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל-טוב\nליבע, ישעיה און דבורהלע פערלשטיין.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5749.png", "content_unit_id": "cu-5749" }, { "id": "blk-5750", "bbox": [ 1597, 2460, 490, 189 ], "transcription": "אינזער קוזין דוד פּאָמעראַנצען\nצו דער חתונה פֿון זײַן טאָכטער\nרחל מיט ה' חיים שאַר\nאינזער הארציקן מזל טוב\nדער יונגער פּאָר אַ גליקלעכע צוקונפֿט\nשמעון בירנבוים און פֿאַמיליע (הי),\nלייבל (פּיעסק).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5750.png", "content_unit_id": "cu-5750" }, { "id": "blk-5751", "bbox": [ 105, 2357, 501, 119 ], "transcription": "די פאמיליעס קאפלאן יודעוויטש\nצום געבורט פון זייער טאכטער און אייניקל\nאונזער הארציקן מזל טוב און א גרינגע דערציונג\nשרה, מרדכי עפשטיין און קינדער.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5751.png", "content_unit_id": "cu-5751" }, { "id": "blk-5752", "bbox": [ 1597, 2652, 490, 150 ], "transcription": "אונזער קוזין דוד פאמעראניעץ\nצו דער חתונה פון זיין טאכטער\nרחל מיט ה' חיים שאר\nאונזערע בעסטע גליק וואונטשן\nהעניע, לייב שו\"ב פרוזשאנסקי און קינדער.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5752.png", "content_unit_id": "cu-5752" }, { "id": "blk-5753", "bbox": [ 1597, 1804, 490, 173 ], "transcription": "אונזער פלימעניק און קוזין דוד פאמעראניעץ\nצו דער חתונה פון זיין טאכטער\nרחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מז\"ט דער פאמיליע פיל נחת\nאברהם־יצחק קאפלאן,\nבערל קאפלאן און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5753.png", "content_unit_id": "cu-5753" }, { "id": "blk-5754", "bbox": [ 105, 2618, 501, 107 ], "transcription": "רייווטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער מזל טוב\nדבורה, לייבעלא שאפירא און טעכטערל.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5754.png", "content_unit_id": "cu-5754" }, { "id": "blk-5755", "bbox": [ 1597, 2942, 490, 143 ], "transcription": "אונזער פריינט דוד פאמעראניעץ\nצו דער חתונה פון זיין טאכטער\nרחל מיט ה' חיים שור\nווינטשן מיר א הארציקן מזל טוב\nבעלטשע, אליהו פאמעראניעץ.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5755.png", "content_unit_id": "cu-5755" }, { "id": "blk-5756", "bbox": [ 609, 2955, 490, 118 ], "transcription": "די פאמיליעס קאפלאן יודזאוויטש,\nצום געבורט פון זייער טעכטערל, און אייניקל\nאונזער הארציקן מזלטוב\nאברהם אימפעלד און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5756.png", "content_unit_id": "cu-5756" }, { "id": "blk-5757", "bbox": [ 1597, 2267, 490, 190 ], "transcription": "אונזער קוזין דוד פאָמעראַנצען\nצו דער חתונה פון זיין טאָכטער\nרחל מיט ה' חיים שאַר\nאונזער האַרציקן מזל טוב\nדער יונגער פּאָר פֿאַר אייביקע גליק\nראָטשע, חיים און סיטשע קאַפּלאַן,\nריבטשע, משה יודעוויטש.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5757.png", "content_unit_id": "cu-5757" }, { "id": "blk-5758", "bbox": [ 1102, 1543, 985, 120 ], "transcription": "צו דער חתונה פון אינזער ליבער טאָכטער און שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאינזערע הארציקסטע ברכות און ווינטשן פיל גליק אויפן נייעם לעבנס וועג\nפאָטער דוד פּאָמעראַניעץ, לייקע, זעליק, לאה'לע שאַפּיראָ (הי), יצחק פּאָמעראַניעץ (ארגענטינע).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5758.png", "content_unit_id": "cu-5758" }, { "id": "blk-5759", "bbox": [ 1102, 3102, 494, 108 ], "transcription": "רחלי! לנשואיך עם מר חיים שור\nאיחולינו הלבביים מרחוק למשפחת רב נחת\nשיינע, יהושע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5759.png", "content_unit_id": "cu-5759" }, { "id": "blk-5760", "bbox": [ 1102, 1664, 985, 131 ], "transcription": "למחותננו ר' דוד פאָמראַניץ (פה), בנו יצחק (ארגנטינה) ולבננו זליק, חייקה ולאה שאַפּיראָ\nלנשואי אחותם ודודתם העדינה מרת רחל עב\"ל מר חיים שור (בארגנטינה)\nאנו מאחלי רוב נחת ולזוג הצעיר עתיד מזהיר\nיחזקאל שאַפּיראָ ומשפחתו (פה) דוד (ירושלים).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5760.png", "content_unit_id": "cu-5760" }, { "id": "blk-5761", "bbox": [ 105, 1914, 994, 151 ], "transcription": "רייזטשע און משה יודעוויטש\nמעלדן וועגן געבורט פון זייער טעכטערל\nדאנערשטיק דעם 15/12 1938 יאר.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5761.png", "content_unit_id": "cu-5761" }, { "id": "blk-5762", "bbox": [ 105, 1753, 994, 146 ], "transcription": "ד א נ ק ז א ג ו נ ג .\nדער חשובער אקושערן פרוי מאניע בורשטיין פאר איר מוטערלעכער איבערגעגעבנ-\nקייט און אויסערגעוויינלעך גוטער באהאנדלונג, אונזער הארציקסטן און אויפריכטיקסטן דאנק.\nריווטשע, משה יודעוויטש.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5762.png", "content_unit_id": "cu-5762" }, { "id": "blk-5763", "bbox": [ 105, 1339, 994, 412 ], "transcription": "# PODZIĘKOWANIE\n\n> Panu Doktorowi **ILNICKIEMU**\n> DYREKT. SZPITALA SEJMIKOWEGO W PRUŻANIE\n\nSkładamy tą drogą Serdeczne Podziękowanie za troskliwą i bezinteresowną opiekę oraz skuteczną pomoc lekarską i pielęgniarce Pani **GRZYBOWSKIEJ** za pomoc przy moim porodzie\n\n~ Mojżesz i Regina Judewicz", "confidence": 0.9, "image_crop": "5763.png", "content_unit_id": "cu-5763" }, { "id": "blk-5764", "bbox": [ 1102, 2561, 494, 152 ], "transcription": "אונזערע גוטע פריינט פאמיליעס פאמעראניעץ\nשפירא צו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nטוביה בלומענקראנץ און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5764.png", "content_unit_id": "cu-5764" }, { "id": "blk-5765", "bbox": [ 1102, 1954, 494, 200 ], "transcription": "אונזערע גוטע פריינט פאמיליעס פאמעראניעץ\nשאפירא צו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזערע בעסטע גליק ווונטשן\nשמואל ספעקטאר און פאמיליע,\nחיים יודל ספעקטאר און פאמיליע,\nשיינדל, אהרן סופר, פריידקע, וואלפקע עלמאן.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5765.png", "content_unit_id": "cu-5765" }, { "id": "blk-5766", "bbox": [ 609, 2225, 490, 144 ], "transcription": "אונזערע ליבע אייניקלעך און פלימעניקעס\nריבטשע און משה צום געבורט פון זייער טעכטערל\nאונזער הארציקן מזל טוב\nדי זיידעס און באבעס פיל נחת\nאברהם-יצחק, צביה, בערל און קינדער קאפלאן.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5766.png", "content_unit_id": "cu-5766" }, { "id": "blk-5767", "bbox": [ 105, 2726, 501, 118 ], "transcription": "ריוועטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל טוב\nדער באבע און זיידע פיל נחת\nשרה כץ (תל אביב), ביילע כץ און קינדער (הי).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5767.png", "content_unit_id": "cu-5767" }, { "id": "blk-5768", "bbox": [ 1102, 2837, 494, 114 ], "transcription": "דעם ה׳ דוד פאמעראנץ צו דער חתונה\nפון אייער טאכטער רחל מיט ה׳ חיים שור\nאונזערע הארציקסטע גליק וואונטשן\nמשה יאנאוויטש און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5768.png", "content_unit_id": "cu-5768" }, { "id": "blk-5769", "bbox": [ 105, 2964, 501, 134 ], "transcription": "רייטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל טוב\nדי באבעס און זיידעס פיל נחת\nשמעון בירנבוים און פאמיליע (הי),\nלייבל (פינסק).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5769.png", "content_unit_id": "cu-5769" }, { "id": "blk-5770", "bbox": [ 105, 2220, 501, 136 ], "transcription": "ריווטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל אונזער הארציקן מזל טוב און פיל נחת\nבאבע מינדל יודעוויטש,\nשיינדל, שולמית סוראנאווסקי (הי),\nטייגל, ברוך ראזענבלום און זון (קאברין).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5770.png", "content_unit_id": "cu-5770" }, { "id": "blk-5771", "bbox": [ 1102, 2957, 494, 143 ], "transcription": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאינזערע בעסטע ווינטשן\nאלטער ניצבערג און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5771.png", "content_unit_id": "cu-5771" }, { "id": "blk-5772", "bbox": [ 609, 3077, 490, 133 ], "transcription": "דער אקושערין רבקה יודעוויטש און מאן\nצום געבורט פון זייער טעכטערל\nאונזערע בעסטע וואונטשן,\nפאמיליע שמולעוויטש, פריידע פץ.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5772.png", "content_unit_id": "cu-5772" }, { "id": "blk-5773", "bbox": [ 609, 2378, 490, 147 ], "transcription": "אונזער פלימעניצע און פלימעניק ריבטשע\nאון משה! צום געבורט פון אייער טעכטערל\nאונזער הארציקן מזל-טוב\nדי באבעס מיט די זיידעס פיל נחת\nאיטקע, משה טשערנעווסקי און קינדער.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5773.png", "content_unit_id": "cu-5773" }, { "id": "blk-5774", "bbox": [ 609, 2842, 490, 104 ], "transcription": "די פאמיליעס יודעוויטש צום געבורט פון\nזייער טעכטערל און אייניקל אונזער מזל טוב\nרחל עפלבוים און קינדער (הי-אויסלאנד).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5774.png", "content_unit_id": "cu-5774" }, { "id": "blk-5775", "bbox": [ 105, 2068, 501, 147 ], "transcription": "מיין ליבער קאלעגאנקע ריוועטשע\nמיינע הארציקע וואונטשן\nצום געבורט פון איר טעכטערל\nדעם מאן און די עלטערן מזל טוב\nשיינע קאמענעצקא, פאמיליע מארקוס.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5775.png", "content_unit_id": "cu-5775" }, { "id": "blk-5776", "bbox": [ 71, 6, 2016, 140 ], "transcription": "שטיצט די חנוכה אַקציע פֿון קק\"ל!", "confidence": 0.9, "image_crop": "5776.png", "content_unit_id": "cu-5776" }, { "id": "blk-5777", "bbox": [ 71, 142, 2016, 770 ], "transcription": "№ 46 (315) זיבעטער יאָרגאַנג\nOpłata pocztowa uiszczona ryczałtem.\nפרייז 10 גר. PRUŻANER SZTYME\nפּרוזשאַנער שטימע\nאומאָפּהענגיקע נאַציאָנאַלע וואָכנבלאַט\n\nPruzana, ul. D-ra Pacewicza 78. skrz. pocz. 54\nP. K. O. 160.231 Abram Brzeski.\nAbram Brzeski Pruzana. Skrz. pocz. 54\nPrużana, piątek 16 grudnia.\n\nפאַר קאָרעספּאָנדענץ און אַרטיקלען, וואָס ווערן ניט\nגעדרוקט, קען מען צוריקשיקן ניט אָפּגעלאָזט.\nפאַר צוריקגעשיקטע מאַנוסקריפטן\nאחראי\n\nאבונאמענט פרייז 80 גר. א חודש. מער אויסלאַנד 3 דאלאר א יאר.\nאיינצאל-פרייז: אין מילעמעטער שורה פרייז 25 פענס א. גר. 45 פענס טעקסט 20 גר.\nאין עמוד האַלט 4 שפּאַלטן. מאַכן אינהאַלט פון די אינזאן אין די רעדאַקציע ניט מאַראַנשירטאַלשעך\nפרוזשאַנער, פרייטיק כ\"ו כסלו תרצ\"ט\n16 דעצעמבער 1938", "confidence": 0.9, "image_crop": "5777.png", "content_unit_id": "cu-5777" }, { "id": "blk-5778", "bbox": [ 105, 912, 1982, 427 ], "transcription": "ק ר ן ק י מ ת ל י ש ר א ל ב פ ר ו ז ' נ ה .\n\nביום השבת 17 לח. ז. בשעה 8 בערב תתקים באולם בית היתומים\nאקדמית חנוכה נהדרת\nמן התכן:\n1. פתיחה\n2. החלוצים — חשמונאים חדשים (הח\"ח ארן וספירשטיין).\n3. ברכת הנרות ושירי חנוכה\nהכניסה חפשית! בואו בהמונים!!\n\nשבת דעם 17 ה. ח. פינקטלעך 8 אוונט קומט פֿאַר אין זאַל פֿון בית־יתומים\nאַ פֿייערלעכע חנוכה אַקאַדעמיע\nגעווידמעט דער פּראָקלאַמירונג פֿון דער חנוכה אקציע\nאין פראגראם:\n1. דערעפֿענונג, 2. רעפֿעראטן — די חלוצים — נייע חשמונאים,\n3. בענטשן חנוכה ליכט און חנוכה לידער.\nאריינטריט פֿריי! קומט מאסנווייז!!!\n\nש מ ו נ ת י מ י ח נ ו כ ה — ש מ ו נ ה י מ י ג א ו ל ה !!!", "confidence": 0.9, "image_crop": "5778.png", "content_unit_id": "cu-5778" }, { "id": "blk-5779", "bbox": [ 1102, 2715, 494, 119 ], "transcription": "דעם ה' דוד פאמעראנץ צו דער חתונה\nפון אייער טאכטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מז\"ט דער יונגער פאר פיל גליק\nמשה מאקראנסקי און פרוי.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5779.png", "content_unit_id": "cu-5779" }, { "id": "blk-5780", "bbox": [ 609, 2681, 490, 157 ], "transcription": "אונזערע פריינט ריבטשע און משה\nצום געבורט פון אייער טעכטערל\nאונזער הארציקן מזל טוב\nדי באבעס און זיידעס פיל נחת\nאהרן יורעוויטש און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5780.png", "content_unit_id": "cu-5780" }, { "id": "blk-5781", "bbox": [ 1102, 1807, 494, 144 ], "transcription": "אונזער פריינט דוד פאמעראניעץ\nצו דער חתונה פון זיין טאכטער\nרחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nפאמיליעס ליפשיץ-פאמעראניעץ סג\"ל.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5781.png", "content_unit_id": "cu-5781" }, { "id": "blk-5782", "bbox": [ 1102, 2156, 494, 125 ], "transcription": "חברטע ר ח ל !\nצו דיין חתונה מיט ה' חיים שור\nאונזערע בעסטע וואונטשן דער פאמיליע פיל נחת\nדבורה, לייבל שאפירא און טעכטערל.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5782.png", "content_unit_id": "cu-5782" }, { "id": "blk-5783", "bbox": [ 609, 2525, 490, 155 ], "transcription": "אונזערע פלימעניקעס און קוזינס\nריבטשע און משה צום געבורט פון זייער\nטעכטערל אונזער מזל־טוב\nדי זיידעס' און באַבעס פיל נחת\nצירל, בנימין עלמאַן און קינדער.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5783.png", "content_unit_id": "cu-5783" }, { "id": "blk-5784", "bbox": [ 105, 2477, 501, 140 ], "transcription": "די פאמיליעס יודעוויטש-קאפלאן\nצום געבורט פון זייער טאכטער און אייניקל\nמזל טוב מיט א גרינגע דערציאונג\nווינטשט אברהם זובער (הי),\nשרה זובער-סווירסקי (ניופענלאנד).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5784.png", "content_unit_id": "cu-5784" }, { "id": "blk-5785", "bbox": [ 1102, 2288, 494, 146 ], "transcription": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאינזער מז\"ט דער יונגער פאר פיל גליק\nאפרים מיכל פרוזשאנסקי שו\"ב און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5785.png", "content_unit_id": "cu-5785" }, { "id": "blk-5786", "bbox": [ 1597, 1980, 490, 136 ], "transcription": "אונזערע פריינד פאמיליעס פאמערנאץ־שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער, שוועסטער\nאון שוועגערין רחל מיט ה' חיים שור\nאונזערע בעסטע גליק וואונטשן\nאיטקע, משה טשערטשעווסקי און קינדער.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5786.png", "content_unit_id": "cu-5786" }, { "id": "blk-5787", "bbox": [ 609, 2066, 490, 154 ], "transcription": "אונזערע ליבע קינדער ריבטשע און משה!\nצום געבורט פון אייער טעכטערל\nאונזער מז\"ט און א גרינגע דערציאונג\nעלטערן יודעוויטש (הי), שולים (היינווקע),\nשוועסטער, שוואגערס און פאמיליעס (ארגענט.).", "confidence": 0.9, "image_crop": "5787.png", "content_unit_id": "cu-5787" }, { "id": "blk-5788", "bbox": [ 1102, 2435, 494, 125 ], "transcription": "מזל-טוב! די פאַמיליעס פאַמעראַנץ שאַפּיראַ\nצו דער חתונה פון זייער טאָכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שוּר\nיוסף קליינערמאַן און קינדער.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5788.png", "content_unit_id": "cu-5788" }, { "id": "blk-5789", "bbox": [ 105, 2845, 501, 118 ], "transcription": "די פאמיליעס קאפלאן יודעוויטש\nצום געבורט פון זייער טעכטער און אייניקל\nאונזער הארציקן מזל, טוב\nיעקב פערלשטיין און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "5789.png", "content_unit_id": "cu-5789" }, { "id": "blk-5800", "bbox": [ 1102, 1342, 985, 200 ], "transcription": "רחל פּאָמעראַניעץ חיים שור\nח ת ו נ ה ג ע ה אַ ט\nאין בוענאָס-איירעס שבת דעם 10/12 1938 (יז׳ כסלו תרצ״ט).", "confidence": 0.95, "image_crop": "5800.png", "content_unit_id": "cu-5800" } ] }, { "id": "page-1938-12-16-2", "page_number": 2, "image": { "uri": "images/pages/pruzst19381216-01.1.2.webp", "width": 2148, "height": 3272, "format": "webp" }, "blocks": [ { "id": "blk-8010", "bbox": [ 72, 1710, 2020, 1483 ], "transcription": "קאַקעמייקע אָדער סאַן מינגע־דעגינגע!...\nקלאַפּאַטן פֿון אַ ייִד, עמיגראַנט\n\nנו, וואַס זאָגט איר איצט? איר האַט נאָך\nטענות צו דער וועלט? זעט איר, אַז ס'איז נאָך\nדאַ יושר און גערעכטיקייט?...\nזעט, זעט, ווי די וועלט „עפֿנט ברייט\nדי טויערן” פֿאַר אונדז ייִדן. ווי יעדע מלוכה\nוויל האָבן דאַס גליק „אַרײַנצוכאַפּן” די פּאָר\nמיליאָן ייִדעלעך... זעט, וואַס פֿאַר אַ לענדער זיי\nווילן אונדז אַוועקגעבן. ווי יעדע מלוכה איז\nגרייט אָפּצוגעבן דאַס „שענסטע און בעסטע”\nוואַס זי פֿאַרמאָגט, יעדע מלוכה שרייט:\n— ייִדעלעך, קומט צו מיר!..\n— ייִדעלעך, גייט נישט צו יענעם קומט\nצו מיר!..\nאיז דאַס די מעשׂה מיט יענעם אַלטן\nטאַטע וואַס האַט געהאַט צען רײַכע קינדער, זון און\nטעכטער, איינער מאָרגינט נישט דעם צווייטן\nצו האַבן דעם טאַטן בײַ זיך. לאָזט איינער דעם\nצווייטן נישט צו דאַס גליק איינער קריגט זיך\nמיטן צווייטן:\n— אַ מפּה וועסטו האָבן, נישט דעם טאַטן!...\n— קרענק מיט יסורים וועסטו האָבן,\nנישט דעם טאַטן!...\nדער שפּיץ איז, אַז פֿון גרויס ליבשאַפֿט\nגייט דער אַלטער טאַטע אויס ווי אַ ליכט און\nשטאַרבט ערגעץ אין אַ מושב זקנים.\nאָבער נישט דאַס בין איך אויסן, איך וויל\nנאָך זאָגן, אַז דאַס „וועלט געוויסן” האַט זיך\nאַ ריר געטאָן. ענגלאַנד פּראָטעסטירט, אַמעריקע\nקערט וועלטן, האַלאַנד לאָזט אַרײַן... בעלגיע\nעפֿנט די גרעניצן... אויף 4 טעג. אַרגענטינע\n„פּאַטראַווירלט”, טשעמבערלען פֿאָרט קיין פּאַ־\nריז, היטלער שיקט שלוחים קיין לאַנדאַן, מען\nטיילט קאָלאָניעס אַלץ אין אונדזערעט וועגן און מיר,\nוואַס אויך וועל מיר אויסקלײַבן.\nאיצט האַב איך ב\"ה אַ „וויבור” פֿון\nקאָלאָניעס, קאָלאָניעס אויף קאָלאָניעס. איך קען\nמיך נישט דעצידירן. וואַס נעמט מען? וועלכע\nקאָלאָניע וועט זײַן פּאַסיק אי פֿאַר מיר, אי פֿאַר\nמײַן ווײַב.\nהאַב איך טאַקע די הײַנטיקע וואָך גע־\nהאַט דעם ערשטן „צוזאַמענשטויס” מיט מײַן\nייִדענע. און טאַקע צוליב דער קאָלאָניע־פֿראַגע.\nדי הײַנטיקע וואָך, האַב איך מײַן ייִדענע\nצוגעשטעלט די קאָלעקציע קאָלאָניעס, וואַס\nמ'גיט אונדז, האַב אויסגערעכנט די מעלות פֿון\nיעדער קאָלאָניע באַזונדער, און צום סוף האַב\nאיך אַרויסגעזאָגט מײַן מיינונג:\n— פֿון דער גאַנצער קאָלעקציע געפֿעלט\nמיר — טאַגענייקע! וואַס איז דאַס פֿאַר אַ\nקאַקעמייקע? — האַט מיך מײַן ייִדענע געפֿרעגט.\n— נישט קאַקעמייקע — נאָר טאַגענייקע. זאַל\nזײַן טאַגעדיקע. — נישט טאַגעדיקע, טאַגע־\nניקע איז געווען אַ בדחן, און טאַנגעמייקע\nאיז אַ קאָלאָניע, אַן ארץ זבת חלב ודבש. — אָ־\nבער וואַס פֿאַר אַ מדינה איז דאַס קאַקעמייקע\n— טאַנגענייקע. מײַן איך? מסתּמא אַן אויסגע־\nוואָרפֿענער העק? — וואַס רעדסטו אַ העק גאָר,\nדאָרט געפֿינען זיך שוין איצט 5 מיליאָן נע־\nגער...! — נ־ע־ג־ע־ר? — האַט מײַן ייִדענע\nגעמאַכט אַ געוואַלד — אַן אומגליק האַט מיך\nגעטראָפֿן צו שוואַרצע מענטשן ווילסטו מיך\nאַרײַנפּאַקן?\nדערהערט, שוואַרצע מענטשן, האַט גענו־\nמען אַ וואָרט מײַן טעכטערל: — „טאַטושו, יאַ\nכעצ דאַ מושינוב...” די מושינעס זענען מאַ־\nראַווע, זיי האָבן בלוט־רויטע ליפּן, ווײַסע ציין\n„יאַק פּערעלקי”, שוואַרצע שלייפֿעס „יאַק אַג־\nיען”. טאַטערשי זאַל זען, „יאַק אַני טאַנטשאַן”...\nטאַטערשי, יאַ כעצ דאַ מושינוב, דאַ קאַקעמיי־\nקי!...”\nהערנדיק, אַז מײַן טאָכטער איז אויך מס־\nכים מיט טאַגענייקע, האַט מײַן ייִדענע גענומען\nקלאַפּן אין טיש אַרײַן: — איך וויל נישט קיין\nקאַקעמייקע!... איך דאַרף נישט קיין שוואַרצע\nמענטשן!... שימשע בעריש, שלאָג דיר פֿון קאַפּ\nאַרויס קאַקעמייקע!... זאַלסט מיר אויפֿהערן צו\nקאַקעמייקע, דו הערסט?!..\nהערנדיק דעם טומל בײַ מיר אין שטוב\nאיז אַרײַנגעקומען מײַן שכן, קאָפּל קיווע. — וואַס\nטוט זיך דאָ באַ אײַך? וואַס זענען עס פֿאַר אַ\nגעוואַלדן? — אַלץ זי, מײַן ייִדענע. עס געפֿעלט\nדאָך איר נישט טאַגענייקע!!... אַ גרויס פּריצה\nמײַן אשה, מען גיט איר אַ ברויט מיט אַ מעסער,\nגעפֿעלט עס איר נאָך נישט!... — איך פֿאַרשטיי\nנישט — האַט מײַן שכן געצויגן מיט די פֿליי־\nצעס — וועגן וואַס רעדט איר? — נו, וועגן טאַ־\nגענייקע? — וואַס פֿאַר מאַקערײַקע? — נישט\nמאַקערײַקע, נאָר טאַגענייקע! — וואַס איז דאַס\nפֿאַר איינער, דער טאַגעדיקע? — רבונו של\nעולם, נישט טאַגעדיקע, נאָר טאַגענייקע. —\nט־אַ־נ־ג־אַ־נ־י־ק־אַ. די קאָלאָניע וואַס מ'גיט\nאיצט פֿאַר ייִדן, איר האַט נישט געהערט וועגן\nטאַגענייקע? — אהאַ, דאָרט וווּ די שוואַרצע\nמענטשן זענען... — אט, אט, אַ מענטש זאַל נישט\nוויסן וואַס דאַס איז טאַגענייקע? די גאַנצע וועלט\nקאָכט איצט מיט טאַגענייקע, און איר ווייסט\nגאָרנישט? — יאָ, כ'ווייס, כ'האָב טאַקע געלי־\nענט וועגן דעם קאַקעמייקע, אָבער וויסט איר\n\nוואַס פֿאַר אַ לאַנד דאַס איז דאַס קאַקעמייקע?\n— אוודאי ווייס איך. עס זענען דאָרט\nפֿאַראַן 5 מיליאָן נעגערס.\n— און וואַס נאָך דאָרט איז, האַט איר\nגעהערט?\n— וואַס? טסע־טסע פֿליגן!\n— טויט־פֿליגן. אַז אַזאַ פֿליג טוט אַ ביס,\nשטאַרבט מען אויפֿן אָרט. גיפֿטיקע פֿליגן.\n— נו, איז וואַס? וועלן מיר דאָך באַלד\nקענען האָבן אַ גוט עקספּאָרט אַרטיקל.\n— וואַס? נו, פֿון די טסע־טסע פֿליגן.\n— וווּהין וועלן מיר זיי עקספּאָרטירן?\n— קיין דײַטשלאַנד!... מיר וועלן די פֿליגן\nעקספּאָרטירן קיין בערלין, קיין מינכען. קיין\nבערכטעסגאַדען, קיין רוים, וואַגאַנענ־ווײַט וועלן\nמיר עקספּעדירן דעם דאָזיקן אַרטיקל!...\n— און איך — האַט מײַן שכן קאָפּל\nקיווע געזאָגט — האַלט נישט פֿון דעם פֿליגן־\nעקספּאָרט. אין דעם קאַקעמייקע קען מען מאַכן\nאַנדערע געשעפֿטן.\n— דהיינו?\n— איך מיין, אַז מיר זאָלן ביידע מאַכן\nאַ שותּפֿות־געשעפֿט.\n— למשל?\n— מיר זאָלן זיך מאַכן אַ פֿאַבריק.\n— איך וועל פֿאַבריצירן גוטאַלין און איר\nמילך־זייף.\n— צו וואַס איז דאַס?\n— וואַס פֿאַרשטייט איר נישט? פֿאַר אונ־\nזערע ווײַבלעך און מיידלעך וועל איך מאַכן\nגוטאַלין, זיי זאָלן זיך אײַנשמירן די לײַבער,\nדי דעקאָלטן מיט גוטאַלין, כדי זיי זאָלן אויס־\nזען ווי נעגערקעס, און איר וועט מאַכן מילך־\nזייף פֿאַר די נעגערס, כדי זיי זאַלן נישט „אײַנ־\nריסן” אונזערע ווײַסע ווײַבלעך...\nכ'בעט אײַך, ר' קאָפּל קיווע — האַב איך\nמײַן שכן אויפֿמערקזאַם געמאַכט — קריכט מיר\nנישט אַרײַן אין מײַנע געשעפֿטן! איך דאַרף\nנישט קיין שותּפֿים! אַ ייִד זאָל האַבן אַ פּאַס־\nקודנע טבע, נאָר אַרײַנצוקריכען אין יענעמס גע־\nשעפֿטן!... איר ווילט מאַכן גוטאַלין, זײַט, ביטע\nזייער; מאַכט אייך וואַס איר ווילט, אָבער וואַס\nפֿאַראַ שותּף זענט איר מיר? אַז איך וועל אי\"ה\nזײַן אין טאַגענייקע...\n— נישט בײַ מײַן לעבן! — האַט מיך אי־\nבערגעריסן מײַן ייִדענע — נישט בײַ מײַן לעבן,\nוועסטו פֿאָרן קיין קאַקעמייקע! דו הערסט, שימ־\n\nשע בעריש, זאַלסט מיר אויפֿהערן צו קאַקעמיי־\nקען! איך דאַרף נישט קיין שוואַרצע מענטשן.\nאיך דאַרף נישט קיין פֿליגן עקספּאָרט קיין\nדײַטשלאַנד. איך וויל נישט פֿאַבריצירן קיין גו־\nטאַלין און מילך־זייף — איך דאַרף נישט קיין\nקאַקעמייקע! דו הערסט, שימשע בעריש, נעם\nמיר אַראָפּ קאַקעמייקע פֿון טיש!...\n— שאַט, שאַט — האַט געזאָגט מײַן שכן\nקאָפּל קיווע — פֿאַרוואַס עפּעס גראַד קאַקעמיי־\nקע? מען גיט דאָך אונדז נאָך עפּעס אַ מדינה?\n— יאָ, מ'גיט אונדז נאָך אַ מדינה, אָבער\nיענע מדינה געפֿעלט מיר נישט. — ווי הייסט\nעס יענע מדינה? — האַט מײַן ייִדענע געפֿרעגט.\n— סאַן דעמינגע. — אָ, דאַס איז אַ לאַנד —\nהאַט זיך מײַן ייִדענע אָנגעכאַפּט. שימשע דע־\nגינגע... ביטע זייער! — נישט שימשע־דעגינגע,\nנאָר — סאַן דעמינגע. — נו, יאָ, דו זאָגסט\nדאָך אַלץ פֿאַדרייט, אַז איך זאָג שימינגע דגינ־\nגע, מוזט דו זאָגן סאַן דעמינגע... אָבער וואַס\nאיז דער חילוק ווי עס הייסט. שימינגע דעגינגע\nצי סאַן דעמינגע. די מדינה געפֿעלט מיר,\nס'קלינגט גאָר אַנדערש... ס'רעדט זיך ווייכער\nשימינגע דעגינגע, נישט קאַקעמייקע, אַ מדינה\nהאַט ער זיך אויסגעזוכט — קאַקעמייקע! אַ\nנאָמען — קאַקעמייקע...\nהעלל, בײַ מיר טוט זיך חושך. איך און\nמײַן טאָכטער האַלטן בײַ טאַגענייקע און מײַן\nווײַב האַלט זיך שטאַל און אייזן בײַ שימינגע\nדעגינגע. מײַן שכן ר' קאָפּל קיווע דולדעט מיר\nדעם קאָפּ, ער וויל מיט מיר מאַכן שותּפֿות אַ\nפֿאַבריק פֿון גוטאַלין און מילך זייף און איך\nהאַלט מיך בײַ מײַן פֿליגן עקספּאָרט קיין דײַטש־\nלאַנד. אין דער שטוב האַט זיך אַ גאַנצע וואַך\nגעטאָן חושך. און ערשט נעכטן איז געקומען\nצו אַן אויסגלײַך צווישן מיר און מײַן ייִדענע.\nמײַן ייִדענע האַט געמאַכט אַ פּשרה: — ווייסטו\nוואַס, שימשע בעריש? — האַט זי צו מיר גע־\nזאָגט — איך האַב אַן עצה. — וואַס איז די\nעצה? — דו פֿאָר קיין קאַקעמייקע און איך וועל\nפֿאָרן קיין שימינגע דעגינגע.\n— מסכים, איז אַ מולדיקער שעה.\nהכלל מיר גרייטן זיך אין וועג אַרײַן.\nאיך, מײַן טאָכטער און מײַן שכן ר' קאָפּל קיווע\nפֿאָרן קיין קאַקעמייקע און מײַן ייִדענע — קיין\nשימינגע דעגינגע.\nבלײַבט מיר געזונט און שטאַרק. אי\"ה\nאַז איך וועל זײַן אין קאַקעמייקע און אַז איך\nוועל אָפּשיקן דעם ערשטן טראַנספּאָרט גיפֿטיקע\nטסע טסע פֿליגן קיין דײַטשלאַנד, וועל איך אײַך\nשרײַבן אַ בריוועלע.\n. י. אַ-עק", "confidence": 0.9, "image_crop": "8010.png", "content_unit_id": "cu-8010" }, { "id": "blk-8012", "bbox": [ 56, 151, 2067, 1558 ], "transcription": "וווּ איז די קאַץ און\nוווּ איז די פוטער?...\n\nאונזער פרוזשאנער קהלה האט שוין\nאויסגעארבעט איר פרעלימינאר-ביודזשעט אויפן\nקומענדיקן יאר. עס איז שוין אויך ארויסגעלייגט\nגעווארן די רשימה פון עטאט באשטייערונג צום\nעפנטלעכן איבערקוקן. און ווען מען באטראכט\nדי ביודזשעטן פון אונזער קהלה פאר די לעצ-\nטע פאר יאר קומט ארויף, ניט ווילנדיק, אויפן\nגעדאנק די אלטע, ליבע יידישע קשיה „ווו איז\nדי קאַץ און ווו איז די פוטער?\"\n\nווען איר גיט א קוק אויף דער זייט פון\nדי באשטימטע און ווירקלעך אויסגעצאלטע פא-\nזיציעס פון ביודזשעט ווארפט זיך אין די אויגן,\nאז אויסער דער אויסהאלטונג פון קהלה-ביורא,\nביבליאטעק און אויסער דעם קהלה-פערסאנאל,\nוועלכער האט נאך אלץ ניט באקומען דעם\nגאנצן געהאלט, האבן ניט באקומען פון די\nפרעלימינירטע געלטער אין פארלויף פון יאר\n1938 קיין איינציקע עקאנאמישע לאגע פון פרו-\nזשאנער יידן האט זיך ווייט ניט פארבעסערט\nאון יעדער העכערונג פון שטייערן פאלט ווי א\nשווערע לאסט אויף דעם אזוי אויך געדריקטן\nיידישן געמיט, עס גייט אבער אין דעם, וואס\nדער בידנער שטייער צאלער פרעגט זיך די\nאלטע קשיה צוליב וואס און צוליב וועמען?\nווער ווערט געהאלפן און וועלכע נויט ווערט דא\nגעליינדערט דורך די שווער פארהארעוועטע\nגראשנס פון פרוזשאנער קליינהענדלער און\nקרעמער?\n\nמיר זענען די לעצטע, וועלכע ווילן\nווארפן א שטיין אין אזא וויכטיקער אינסטי-\nטוציע ווי ס'איז די יידישע קהלה. מיר האבן\nאויך ניט קיין גרונט צו צווייפלען אין דער\nפערזענלעכער ארענטלעכקייט פון די פרנסים.\nאבער עס מוז די קהלה ווירטשאפט פיל רעאלער\nגעפירט ווערן און עס מוזן אויך אונזערע\nחשובע פרנסים מערער זיך רעכענען מיט דער\nפסיכאלאגישער איינשטעלונג פון גרויסן שטיי-\nער-צאלער, וועלכער פארשטייט ניט פארוואס\nדי קהלה העכערט דעם עטאט אין דער צייט\nווען זי גיט ניט קיין גראשן פאר די נויטבא-\nדערפטיקסטע אינסטיטוציעס אין שטאט.\n\nא היגער.\n\n***\n\nנחמיה עמינוח (ירושלים)\nדער באָדן פאַר ייִדישן גייַסט...\n\nיאר איין יאר אויס זיץ איך ביי די\nקליינע ליכטלעך פון חנוכה און קוק זיך צו ווי\nעס שטראלן ארויס פון זיי א היסטאריע פון\nצוויי טויזנט יאר. און זיי דערציילן נישט נאר,\nאז עס האט אמאל א פאלק רעגירט מיט פעל-\nקער גלייך. ניין, מער ווי זיי דערציילן ווי\nדאס פאלק האט געלעבט, דערמאנען זיי ווי\nאזוי דאס פאלק האט דאס לעבן פארלוירן, ווער\nאון וואס האט עס צוריק אויף דעם באדן\nגעשטעלט.\n\nאון נישט אומזיסט דארף יעדער ייד די\nליכט פון חנוכה אין דער גאס ארויסשטעלן,\nדעם נס פארשפרייטן, אויפקלערן פאר דעם\nגאנצן יידישן פאלק וועגן אונזער כח אויך\nפאר פרעמדע, גרויסע און שטארקע.\n\nדי יידישע היסטאריע, אגב, בייט נישט\nאיבערקענס אירע פארבן. וואס אמאל — דאס\nהיינט, וואס נעכטן — דאס מארגן. נעכטן נירון\nקיסר — היינט היטלער. נעכטן דער עמלק און\nמארגן א צווייטער המן. און שטענדיק אויך\nדער זעלבער נס. נאר נישט נאר דער זעלבער\nכוח. ער העלפט, ער ברענגט מוט און ער\nרעטעט.\n\nוואס האט דארט אין יענער צייט אין\nדיזע טעג געטראפן? איז עס טאקע אזוי גע-\nפערלעך געווען און וואס אייגנטלעך האט אונז\nפון געפאר ארויסגעשלעפט? איז טאקע דער נס\nפון חשמונאים אזוי גרויס? האט טאקע שוין\nדער רוימישער אדלער זיינע נעגל טיף אין\nיידישן קערפער איינגעגראבן, ביז צו דער נשמה\nדערגאנגען, וואס באדייט עס וואס מען האט\nעס אזוי שמאל, אזוי קליין, אזוי מינדערווער-\nטיק באצייכנט?\n\nוואס איז דאן געשען? פארוואס און ווי\nאזוי זענען שטארקע געפאלן אונטער שוואכע,\nפיל באזיגט דורך ווייניק? די זאך ווערט מיט\nזיך פארענטפערט, ווייל צוזאמען מיט די ווי-\nניקע איז געווען דער גייסט פון יידנטום, וואס\nהאט זיי שטענדיק פון דער לעצטער שטופע\nפון גלות, פון פינסטערע ליידן דעם וועג צו\nלייזונג, דעם טויער צו דערוואכונג געעפנט.\n\nנישט די רוימער מיט זייער קראפט האבן\nדי נעגל אין לאנד געהאלטן, נישט די רוימער\nמיט זייער געווער און מיליטער האבן געקענט\nדאס יידישע זעלבסטשטענדיקע פאלק באזיגן;\nדאס איז געווען א לאנגער פראצעס ביי וועלכן\nעס האט זיך לאנגזאם אריינגעגנבעט א פרעמ-\nדער וועזן אין לאנד. נייע אידייען, נייע אנונ-\nגען, נייע וועגן פאר דער יוגנט. און שטאט —\nדארט, ווו אויך אין דעם יידישן לאנד האט די\nבאפעלקערונג נישט שטענדיק א פעסטן באדן,\nאין שטאט — דארט, ווו דער טראכט, דער גלאנץ\nמאנט, רופט, שלעפט און רייסט אוועק דעם\nמענטשן, אין שטאט, ווו רייכטום און ארימקייט\nזענען פאראייניקט צו רואינירן אלע גייסטיקע\nבעסטע און שענסטע געפילן און אידייען, דארט\nהאט דער רוימישער גלאנץ פארבלענדעט, דארט\nהאט דאס רוימישע רייכטום, כוח און רייצונג\nגעווירקט.\n\nדאס קליינע יידישע לאנד איז זיי שוין\nענג געווען, דער יידישער קליינער הייליקער\nפייער צו טונקל, דאס געוויינלעכע יידישע\nשעפסעלע צו מאגער, אלץ האט זיי קליין נישט\nטיק אויסגעזען און מיט דער צייט אויך פרעמד\nגעווארן.\n\nאון נישט אומזיסט איז די רעטונג דאן\nגעקומען פון קליינעם דארף מודיעים אין דעם\nעמק השרון, דארט ווי דער זית און דער רי-\nמון, די תאנה מיט'ן גפן האבן נאך ביים יידישן\nפויער א ראלע געשפילט, זיין לעבן פארסירט.\nדי חשמונאים, וועלכע זענען שטארק צוגעבונדן\nצום באדן, דער אלטער מתתיהו, וועלכער האט\nזיין לעבן אין דעם קליינעם דערפל פארבראכט\nהאט זיין יידישן גייסט, זיין תורה און זיין וועזן\nמיטן איל-בוים פארבונדן, וועלכער האט גע-\nאטעמט מיט וויינשטאק, זיך געקוויקט מיטן גרא-\nנאט און געשמירט מיט שמן-זית. דער אלטער\nחשמונאי האט אויפגעציטערט, ווען ער האט\nגעזען אז רוים באזיגט אינגאנצן ירושלים און\nדי אלע קרעפטן וועלכע האבן אינעם גאנצן\nפאלק געדרעמלט, האבן זיין וולקאניש אויפגע-\nשטורמט, דער הויכער יידישער גייסט האט פון\nדעם יידישן באדן געשעפט און ווונדער בא-\nוויזן. נישט די שטאט האט כוח צו רעטן, די\nשטאט, וועלכע האט נישט געוווסט, וואס הייסט\nפאר איר פאלק, ווען איר גייסט זויגט פון איר\nאייגענער מוטער-ערד, וועלכע הערן נישט די\nשירה פון דעם בוים, פילן נישט דעם ריח פון\nפעלד און ווייסן נישט דעם טעם פון מענטשן-\nשוויס מיט באדן טוי ווי ווען זיי גיסן זיך צוזא-\nמען. עס פעלט זיי אלע דער ווארצל.\n\nאט דער יסוד, אט דעם כוח פון יידישן\nבאדן פאר דעם יידישן גייסט. אט דעם אמת,\nאז אן באדן האבן מיר אויך די אטמאספערע\nפארלוירן. אט דעם נאקעטן פאקט, אז אויב מיר\nווילן זיכערן די יידישע תורה און מסורה, אז\nאויב מיר וועלן שמידן א זיכערע יוגנט, געזונט\nאין קערפער און אין גייסט, אויב מיר ווילן\nזען אין ארץ-ישראל א יידישע שטאט נישט מיט\nדי זעלבע שמוץ און זינד ווי אין דער פאר-\nפוילטער אייראפא, וועלכע איז פול מיט זינד און\nמענטשן שנאה — מוז זיי ערשטנס פאר-\nבונדן צום באדן.\n\nדאס יידנטום אין גלות דא און דארט,\nמוז זיך באטראכטן ביי... די קליינינקע חנוכה\nליכטלעך, זיך דערמאנען אן יענע כוחות, וואס\nהאבן די חשמונאים צום קאמף געהויבן און\nצום נצחון געבראכט. ווייניק זענען זיי געווען,\nאבער זיי האבן דעם פאלשן גלאנץ באזיגט,\nווייל זיי זענען צום יידישן באדן און צום יידישן\nגלויבן געווען געשמידט. זיי זענען די צוויי\nעלעמענטן טריי געבליבן. און זיי האבן עס\nאין א קליינעם צייכן פארקערפערט, אין דעם\nביסעלע שמן-זית פון יידישן באדן, וועלכער איז\nמיטן סטעמפל פון כהן-גדול באצייכנט.\n\nווייל הגם זיי האבן נישט יענעם גרויסן\nרייצנדן גלאנץ פאר די עגאיסטישע געפילן פון\nפרט, אבער זיי פלאמען מיט יידישע ווארימקייט,\nוועלכע שפראצט אויף פון יידישן נאציאנאלן\nאויסגעלייטטן באדן אין ארץ ישראל.\n\nדער יידישער באדן און גייסט טרייבן\nאון מאנען צו ארבעט. ארבעט און איבערגעבונג.", "confidence": 0.9, "image_crop": "8012.png", "content_unit_id": "cu-8012" } ] }, { "id": "page-1938-12-16-3", "page_number": 3, "image": { "uri": "images/pages/pruzst19381216-01.1.3.webp", "width": 2148, "height": 3272, "format": "webp" }, "blocks": [ { "id": "blk-8014a", "bbox": [ 1100, 2611, 1017, 657 ], "transcription": "ב מ ת נ ו .\n\nהשלג הראשון בעירנו.\nקמתי משנתי. מביטה אני מבעד החלון,\nוהנה אני רואה שהאדמה מכוסה בשלג לבן.\nהשתוממתי מאד, כי אתמול כאשר הלכתי לישון,\nעוד לא היה כל סימן לשלג, ועוד לא חשבתי\nאפילו שיהיה שלג ובמשך הלילה נפל שלג רב.\nשמחתי מאד, כי כבר בא החורף. חשבתי לי:\nעוד מעט ועבר יהיה גם קרח ואוכל להחליק\nבמחלקים, אוכל לזרוק לחברותי בכדורי שלג,\nוגם לנסוע אתם בעגלת חורף. בחפזון אכלתי את\nארוחת הבקר, לקחתי את הספ=רים והלכתי לבית\nהספר. עוד לא הספקתי להכנס לבית-הספר\nוקבלתי כבר כמה כדורי שלג שהנערים זרקו\nבי ובחברותי. בשעת כל ההפסקות שחקנו\nוהשמחה היתה גדולה מאד, כי כבר הגיע\nהחורף. נפל השלג הראשון!\n\nפשה טובשניידר\n(מח' ח', \"יבנה\").", "confidence": 0.9, "image_crop": "8014.png", "content_unit_id": "cu-8014a" }, { "id": "blk-8014b", "bbox": [ 83, 2611, 1017, 657 ], "transcription": "בארץ=ישראל\n6 ישובים חדשים בארץ=ישראל\nלמרות המאורעות בארץ, עבודת הבנין לא\nרק שלא נפסקה, אלא שחלוצינו הולכים וכוב=\nשים את אדמת המולדת. הנה נוסדו 6 ישובים\nחדשים בא\"י בעמק בית שאן נוספו על ששת\nהישובים הקיימים מכבר (טירת-צבי, מעוז, בית\nיוסף, שדה נחום, ניר דוד ותל-עמל) שני ישובים\nחדשים מי-מעוז ומסד. מלבד אלה נוסדו שוב\nישובים חדשים בגליל, ישוב אחד בשרון (אח=\nות-דוד) וישוב אחד בעמק-זבולון – קרוב לחיפה\n(משמר-זבולון).\nחלוצינו מקיימים את הכבוש בנאמנות.\nמתי יהודי הגולה יקימו את חובתם\nלארצנו וחלוצינו היקרים?\n\nאחד.", "confidence": 0.9, "image_crop": "8014.png", "content_unit_id": "cu-8014b" }, { "id": "blk-8015", "bbox": [ 100, 192, 2035, 2419 ], "transcription": "יוסף באביטש **דער דאקטאר** (סקיצע)\n\n(סוף)\nאַ גאנץ רייקער, ווי ס'וואָלט נאָר־וואָס\nגאָרנישט געווען, איז ער צוריק אריין אין\nעסצימער, ווו עס איז געזעסן די פרוי מיט א\nפוילישער צייטונג אין האנט און געלייענט די\nמאָדע־זעצונג פונם ראדיקן ראמאן, און האט\nאיר דערציילט וועגן דעם נאָר־וואָס פאָרגעקו־\nמענעם מיט אינצידענט.\n— טאָ ווער איז דיר שולדיק? אז דו\nהאסט זיך אריינגעלאָזן אין קהלשע זאכן און\nביזט געוואָרן א פארוואַלטער פון דער גאנצער\nשטאָט, — לויפט מען דעריבער צו דיר פון\nאלע זייטן נאך נדבות...\nאז די פרוי האט געענדיקט לייענען דעם\nראמאן, האט ער ביי איר גענומען פון האנט\nדאָס בלאַט (די איינציקע גייסטיקע שפּייז זיינע;\nקיין בוך האט ער שוין נישט געהאלטן אין\nהאנט זינט ער איז געוואָרן דאָקטאָר...), זיך\nאויסגעצויגן אויף דער ווייסער סאפע מיט א\nקישעלע צוקאָפּנס און גענומען עס לייענען. ער\nהאט געדרייט די צייטונג אויף אלע זייטן, זוכנ־\nדיק אין איר בלויז נייס און סענסאציעס און\nדערהויפּט ליכטן ליטעראַטור. ער האט די ציי־\nטונג אזוי לאנג געדרייט, ביז ער איז אין א\nהאלבע שעה ארום מיט איר איינגעשלאָפן,\nכראָפּענדיק דערביי, ווי א שיפווער...\nאפּגעשלאָפן א אנדערהאלבן שעה, האט\nער זיך אויפגעכאפּט, אוועקגעזעצט זיך ביים\nטיש און ווידער גענומען לייענען די צייטונג.\nעס האט לאנג נישט געדויערט און די דינסט\nהאט אריינגעטראָגן פון קיך אין עסצימער א\nקאכעדיקן סאמאָוואר און אוועקגעשטעלט אים\nאויפן טיש. באַלד האט די פרוי אויך אוועק־\nגעשטעלט אויפן טיש איינגעמאכטס און צופּיי־\nסעכץ צום טיי.\n— איליושא! — שרייט־אריין די מאמע\nצו איר בן־יחיד אין זיין צימער, ווו ער זיצט\nאיצט און מאכט די לעקציעס, — קום־אריין,\nוועסטו טרינקען טיי און צובייסן.\nבאלד איז אריין איליושא. די מאַדאַם\nהאט אנגעפאסן פאר אלעמען גלעזער טיי און\nמ'האט גענומען טרינקען.\n— פּאַפּאַ, — האט זיך איליושא געווענ־\nדעט אונטערן טרינקען צום טאטן מיט א פראַגע,\n— דו ביזט דאָך, ווי דו זאָגסט אלעמאָל, א\nיידישיסט, טאָ פארוואס־זשע לייענסטו תמיד נאָר\nא פוילישע צייטונג און נישט קיין יידישע?\n— ווייל די פוילישע צייטונג איז א בע־\nסערע פאר דער יידישער — האט אים דער\nטאטע נישט גערן געפּרוווט ענטפערן אויף זיין\nפראַגע א פאלשע תשובה...\n— און פארוואס ווידער רעדסטו מיט מיר\nשטענדיק נאָר פויליש און נישט קיין יידיש\nאון דו לערנסט מיך אויך נישט לייענען און\nשרייבן יידיש? אלע חברים מיינע לאַכן פון מיר,\nוואָס איך קען נישט ריידן קיין יידיש און זיי\nרופן מיך \"גוי\"... — האט איליושא ווידער גע־\nהאט א טענה צום טאַטן.\nאויף דער דאזיקער פראַגע, וועלכע האט\nאים נישט איבעריק געשמעקט, האט דער טאטע\nאיליושאן שוין נישט געהאט וואס צו ענטפערן...\n— זאָלן זיי, דיינע חברים, איצט פון דיר\nלאכן, — האט ער צו אים פון יאא-וועגן א\nזאָג־געטאָן, — דערפאר אָבער וועסטו שפעטער\nפון זיי לאכן...\n— איליושא, דריי נישט דעם קאָפּ מיט\nקיין נארישקייטן. נעם און שטעל נאָר אָן דעם\nראדיא — הייסט אים די מאמע.\nבאַלד האָבן זיך געהערט איבער דער\nגאנצער ווווינונג די קלאנגען פון ראדיא, ביי\nוועלכע זיי האָבן פארגענוצט דאס טיי טרינקען.\nנאָכן אפטרינקען דעם טיי, איז איליושא\nצוריק אין זיין צימער מאכן די לעק־\nציעס, און די מאַדאַם איז אריין אין קיך הייסן\nדער דינסט, זי זאל אראָפּנעמען דעם סאמאָוואר\nפון טיש.\n— באריס, — מאַכט זי, אריינקומענדיק\nצוריק פון קיך אין עסצימער, צום מאן, וועל־\nכער איז געזעסן און האט אלץ געלייענט די\nצייטונג, — גיי־אריין אין ווארטצימער; עס\nווארטן דאָרט אויף דיר פאציענטן.\nער האט גלייך אוועקגעלייגט דאָס בלאַט\nאון איז אריין אין ווארטצימער, ווו עס זענען\nגעזעסן און געווארט אויף אים צוויי פאציענטן:\nא יידישער יונגערמאן פון א נאענט שטעדטל\nאון א יונגע פויערטע פון א דארף, וועלכע\nהאט געהאלטן אויפן האנט א קראנק בלאס\nקינד, וואָס האט געקרעכצט.\n— ווער פון אייך איז געקומען פייער?\nווענדעט ער זיך צו די פאציענטן.\n— איך בין געקומען אפריער — כאַפּט־\nזיך־ארויס דער יונגערמאן.\n— קומט־אריין! — האט ער דעם חולה\nאריינגענומען אין קאבינעט.\n— וואס איז אייך און אויף וואָס ליידט\nאיר? — פרעגט ער אים.\n— איך לייד אויפן מאָגן, — און ער האט\nאים גענומען אויסדערציילן גענוי וועגן זיין\nמחלה.\nדער דאקטאר האט אים אונטערגעזוכט,\nאויסגעפרעגט אים אייניקע פרטים בנוגע זיין\nקראנקהייט און פארשריבן א רעצעפט און אויך\nארויסגעגעבן א דיעטע, וואס ער מעג יע\nעסן און וואָס ער טאָר נישט, הגם ער האט גע־\nוווסט ביי זיך, דער דאָקטאָר, אז ער טאַפּט דא,\nווי ביי דאָס רוב מחלות, אין דער פינסטערניש,\nאון האט מיט זיין באטראַכט דעם חולה גאר\nנישט אויסגעפונען און נישט דערגאנגען די\nסיבה פון זיין מאָגן־קראנקהייט...\n— וואָס קומט אייך? — פרעגט דער פא־\nציענט דעם דאקטאר נאכן באקומען פון אים\nדעם רעצעפט.\n— פינף גילדן.\n— פינף גילדן?! — האט זיך געגעבן א\nכאַפּ דער יונגערמאן. — איר נעמט דאָך 5\nגילדן ווען איר גייט צום חולה אין שטוב.\nאפּער אן דער חולה קומט צו אייך, באַ־\nדארפט איר נעמען ביי אים ווייניקער.\n— ביי מיר איז דער פרייז אלצייינס,\nצי מען רופט מיט צום חולה, צי דער חולה\nקומט צו מיר.\n— כ'בין אָבער אן ארימער בעל־מלאכה,\nוועט נישט זיין קיין עוולה, הער דאָקטאָר, אז\nאיר וועט מיך אראָפּלאזן פונם פרייז.\n— מיר גייט גאָרנישט אָן, וואָס איר זענט\nאן ארימער... א דאקטאר דארף מען באצאלן\nוויפל אים קומט און מ'דינגט זיך מיט אים נישט,\nווי מיט א קרעמער... אלזא, פארנעמט מיר נישט\nאומזיסט די צייט... דארט ווארט א פאציענטקע.\n— נאט אייך 3 זלאָטעס — האט דער פא־\nציענט ארויסגענומען פון קעשענע און אוועק־\nגעלייגט אויפן טיש.\n— דאָס איז נישט ווייניקער, ווי 5 זלאָ־\nטעס! — האט דער דאקטאר א זאָג־געטאָן שוין\nמיט א שטרענגן טאָן.\n— כ'האב אָבער מער נישט... מיין\nגאנצער פארמעגן איז איצט א האלבער זלאָטע,\nוואס איך האלט אויף צו קויפן עפעס עסן;\nכ'בין דאָך נישט קיין היגער — האט זיך דער\nיונגערמאן געבעטן, און דערויף ארויסגענומען\nדי האלבן זלאָטע און געוויזן אים, דעם דאָק־\nטאָר.\n— נו, א סוף! לייגט־אוועק די האַלבע\nזלאָטע אויפן טיש — מאכט ער צום פאציענט\nשוין מיט א מילדערן טאָן, זעענדיק, אז ער\nהאט ביי זיך מער קיין געלט נישט.\nאון צונעמענדיק פון טיש די פערטאלבן\nזלאָטעס, און אריינלייגנדיק זיי אין שופלאָד,\nמאכט ער נאך צום סוף צו דעם פאציענט:\n— אין צוויי וואכן ארום, אז איר וועט\nאויסנעמען דעם גאנצן רעצעפט און אייך וועט\nנישט ווערן בעסער, זאָלט איר ווידער צו מיר\nקומען. אָבער דאָס צווייטן מאל, זאָג איך\nאייך פאָרויס, וועל איך שוין ביי אייך נישט\nנעמען ווייניקער, ווי 5 זלאָטעס. זאָלט איר־זשע\nגעדענקען!...\nאָפּגעמארטשירט זיך מיטן יונגערמאן, איז\nער ווידער אריין אין ווארטצימער, צו דער\nפויערטע.\n— ווער איז קראנק — דאָס קינד? —\nפרעגט ער איר.\n— יע, דאָס קינד.\n— וואָס־זשע ווילסטו, פויערטע?\n— כ'וויל, אז דער פּאן דאקטאר זאָל אים\nבאטראַכט און געבן א רפואה.\n— דאָס וועט דיר קאסטן 5 זלאָטעס.\n— כ'האב, פּריצל, נישט מער, ווי 3\nזלאָטעס.\n— ס'איז נישט ווייניקער, ווי פינף.\n— וויפויש זאל איך נעמען נאָך 2 זלאָ־\nטעס?... כ'בין אן ארימע פויערטע... כ'האב די\n3 זלאָטעס אויך געליגן ביי א שכן אין דאָרף...\n— קעקן דיר גאָרנישט העלפן — האט\nדער דאקטאָר א זאָג־געטאָן קאַלטבלוטיק און\nהאט זיך אויסגעדרייט צו איר מיט דער פליי־\nצע און גענומען אוועקגיין.\n— פּאנאָטשקו! — איז זי נאכגעלאפן נאך\nאים מיט א יאָמערלעך געוויין. — האָב רחמ־\nנות... ראַטעווע מיר דאָס קינד...\nדערהערנדיק דאָס געוויין פון דער פויער־\nערטע, איז דאָס ווייב אריינגעלאָפן אין ווארט־\nצימער און א דערשראקענע א פרעג־געטאָן אים:\n— וואס איז געשען? וואָס וויינט זי?\n— זי וויל, אז פאר 3 זלאָטעס זאָל איך\nבאטראַכט דאָס קינד.\n— באריס! — האט זי געגעבן אויף אים\nא בייזן קוק און באפעלעריש א געשריי־געטאָן:\n— דו זאָגסט ביי איר נעמען די 3 זלאָטעס און\nבאטראַכט דאָס קינד. דו הערסט!\nדער געשריי פון דער פרוי האט אויף\nאים געווירקט און ער איז געוואָרן ווייכער...\n— גיב די 3 זלאָטעס! — מאכט ער צו\nדער פויערטע. און באַקומענדיק פון איר אפרי־\nער די 3 זלאָטעס, האט ער זי אריינגענומען\nאין קאבינעט, באטראַכט דאָס קינד און פאַר־\nשריבן א רעצעפט.\n— אין א וואך ארום, ווען דו וועסט דעם\nקינד אויסגעבן דעם גאנצן רעצעפט, — זאָגט\nער צו דער פויערטע פאר איר ארויסגיין, —\nזאלסטו ווידער מיטן קינד קומען צו מיר. אָבער\nדו זאָלסט ברענגען 5 זלאָטעס, נישט אנדערש.\nאז ער איז אריין צוריק אין ווארטצימער,\nכדי פון דאָרט אריינצוגיין אין עסצימער, האט\nער דאָרט געטראפן ווארטנדיק א פרישן פא־\nציענט: א יונגן בחור, אן ארימגעקליידטער און\nא בלאסער, וועלכער האט זיך אויפגעשטעלט פון\nאָרט, דערזעענדיק דעם דאקטאר.\n— וואס וועט איר זאָגן? — ווענדעט ער\nזיך צום פאציענט.\n— איך וויל, הער דאָקטאָר, איר זאָלט\nמיך באטראַכט.\n— וואס איז אייך?\n— איך לייד שוין עטלעכע יאָרן אויף\nדי לונגען און שפּיי מיט בלוט.\n— האט איר 5 זלאָטעס?\n— כ'האב נישט.\n— טאָ וויפיל־זשע האט איר?\n— כ'האב גארנישט... — האט דער בחור\nקוים ארויסגערעדט מיט אראָפּגעלאָזטע אויגן.\n— וואס הייסט איר האט גארנישט?! —\nהאט דער דאקטאָר א זאָג־געטאָן צו אים מיט א\nבייזן טאָן. — אז מען האט נישט קיין געלט,\nגייט מען נישט צו קיין דאקטאר, און אז מ'גייט\nצו א דאקטאָר — באַדארף מען האָבן געלט...\n— כ'בין אן ארימער ארבעטער און שוין\n3 חדשים, אז כ'בין ארבעטסלאָז...\n— קען איך אייך געבן א נדבה 10 גראָשן,\n20 גראָשן, אָבער נישט קיין גאנצע 5 זלאָטעס.\nטאָ וואָס־זשע זאל איך טאָן, אז כ'האב\nנישט קיין געלט?\n— גייט אין דער קהילה, אדער אין לינת־\nהצדק, זאָלן זיי אייך געבן געלט, אדער א צעטל\nצו מיר — וועל איך אייך דאן באטראַכטן.\n— כ'קען נישט גיין בעטלען... כ'האב\nדאָס נאָך קיינמאל נישט געפּרוווט...\n— אויב אזוי, קען איך אייך, מיין טייע־\nרער, גאָרנישט העלפן.\n— קומט אויס, אז צוליב עטלעכע זלאָ־\nטעס זאל איך שטארבן פאר דער צייט?...\n— יע... עטלעכע מענטשן ווי איר, וואס\nפארמאָגן נישט קיין 5 זלאָטעס, מוזן ביי דער\nהיינטיקער קאפּיטאַליסטישער אָרדנונג, אויב\nזיי ווערן קראנק, שטארבן פארי דער צייט...\nאיר קענסט נאָר א בעסערער, יושרדיקער\nסאציאליסטישער אָרדנונג, ווען אלע\nוועלן זיין גלייך — דאן וועלן פארשפּאָרן יונגע\nמענטשן צו שטארבן...\nאָפּגעזאָגט זיין סאציאליסטישע רעדע,\nאיז דער דאקטאר קרופּניק אריין אין עסצימער,\nאיבערלאָזנדיק דעם קראנקן בחור אין ווארט־\nצימער אליין.\nא פארצווייפלטער און מיט טרערן אין\nדי אויגן האט דער בחור קוים געפונען די טיר\nאון איז ארויס פון דאקטאָרס הויז.\nנאָך זיין ארויסגיין זענען באַלד אריינ־\nגעקומען אין ווארטצימער, איינער נאכן אנדערן,\nצוויי יונגעלייט, — איינער דער סעקרעטאר פון\nלינת־הצדק, ווו דער דאקטאר איז פרעזעס,\nאון דער צווייטער — אן אנגעשטעלטער אין\nרעטונגס־קאמיטעט, ווו דער דאקטאר איז וויי־\nדער איינער פון די הויפּט־טוערי.\nבאַלד איז צו זיי אריין דער דאקטאר,\nוועלכער האט זיך מיט זיי געגריסט, און דער\nסעקרעטאר פון לינת־הצדק ווענדעט זיך צו אים:\n— כ'בין געקומען אייך דערמאָנען, הער\nדאקטאָר, אז היינט 8 זייגער אוונט קומט\nביי אונז פאר די זיצונג. איר זאָלט אומבאַדינגט\nקומען.\n— איר דארפט מיך נישט דערמאָנען...\nאיך ווייס... כ'וועל זיכער קומען.\n— און איך ווידער, הער דאקטאָר, —\nמאַכט צו אים דער אנגעשטעלטער פון רעטונגס־\nקאמיטעט, — בין געקומען אייך איינלאדן אויף\nמארגן פונקט 9 א זייגער אינדערפרי אויף א\nדרינגנדער זיצונג אין רעטונגס־קאמיטעט.\n— גוט, גוט... איך וועל קומען... כ'וועל\nאויף געוויס קומען.\nדי צוויי יונגעלייט זענען ארויס און\nגלייך איז אריינגעקומען א יונגע שיינע פרוי,\nמיט וועלכער דער דאקטאר קרופּניק קען זיך\nשוין פון פריער. ער האט זיך מיט איר זייער\nהעפלעך געגריסט, געדריקט איר שטייף, תאווה־\nדיק, די האַנט און גלייך געפרעגט איר, וואס\nזי ספּעציעל...\n— דער פאטער פילט זיך עפּעס\nנישט מיט אלעמען, האב איך אייך, פּאניע\nדאקטאָרשע, געוואלט בעטן, איר זאָלט צו אונז\nאריינקומען.\n— אויף ווען ווילט איר?\n— נאך היינט.\n— זייער גוט. היינט אומבאַדינגט וועל\nאיך ביי אייך זיין.\nדערביי האט ער זי געבעטן זיצן, פאר־\nפירט מיט איר א לענגערן שמועס און אויס־\nגעפרעגט ביי איר וועגן פארשידענע פאמיליע־\nאנגעלעגנהייטן. און דער שמועס ציווישן זיי\nוואלט זיך אפשר נאָך געצויגן, ווען נישט\nדי פרוי, וועלכע האט פּלוצלונוג געעפנט די\nטיר פון עסצימער, ארויסגערוקט דעם קאָפּ און\nמיט א שטרענגן טאָן און אומפריינטלעך א זאָג־\nגעטאָן צו אים:\n— באריס, ס'איז שוין נאך 6 א זייגער!\nשוין צייט דיר ארויסצוגיין אויף די אביעק־\nווויזן.\n— יע, — האט ער איר געגעבן א זאָג, —\nשוין טאַקע צייט ארויסצוגיין איבערן שטאָט.\nער האט דער פרוי ארויסבאַגלייט ביז\nצו דער גאסטטיר און ביי איר אוועקגיין וויי־\nדער געדריקט איר פעסט די האנט, זאגנדיק\nדערביי מיט א שמייכל:\n— אמוויוועריזן אין א שעה ארום!\nער איז צוריק אריין אין עסצימער, האט\nשנעל אנגעטאָן דעם מאנטל און דעם הוט, גע־\nנומען דעם שטעקן אין האנט און איז ארויס\nאיבערן שטאָט, צוגוייקנלייגנדיק די איבעריקע 15\nזלאָטעס, וואס פעלן נאך אים היינט צו זיין\nטעגלעכן פארדינסט — צו דער סומע פון 50\nזלאָטעס...", "confidence": 0.9, "image_crop": "8015.png", "content_unit_id": "cu-8015" } ] }, { "id": "page-1938-12-16-4", "page_number": 4, "image": { "uri": "images/pages/pruzst19381216-01.1.4.webp", "width": 2148, "height": 3324, "format": "webp" }, "blocks": [ { "id": "blk-13685", "bbox": [ 1065, 118, 985, 399 ], "transcription": "אַ כ ט ו נ ג !\nמיר מאַכן באַקאַנט דאַס מיר פראָדוצירן פֿון די בעסטע און טייערסטע פראָדוקטן\nפֿאָלגנדע געטראַנקען:\nאין גרויסע פֿלעשער Kwas Abisyński, Oranż, Ananas\nקליינע פֿלעשעלעך Luksusowa, Porter און אַנדערע.\nדי אויבנדערמאַנטע געטראַנקען האָבן שוין לאַנג דערװאָרבן זייער אַ גוטן נאָמען\nאין דער גאַנצער געגנט װײַל זיי זענען ג ע ז ו נ ד ט , ה י ג י ע נ י ש און ג ע ש מ אַ ק .\nװער עס װיל טרינקען אינזערע אָריגינעלע געטראַנקען מוז לייגן אַכט אויף דעם עטיקעט און גע-\nשטעמפלטן קאָרק, װײַל צוליב קאָנקורענץ טעמים װערן אַ סך אַזעלכע פֿאַלסיפֿיצירט.\n\nפרוזשאַנע פֿאַבריק פֿון סאָדעװאַסער און ליעמאַנאַד גאָלדבערג\n3טע מײ גאַס 25", "confidence": 0.9, "image_crop": "13685.png", "content_unit_id": "cu-13685" }, { "id": "blk-13686", "bbox": [ 73, 2018, 499, 117 ], "transcription": "ריוועטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל-טוב\nדי באבעס און זיידעס פיל נחת\nהעניע, לייב שו״ב פרוזשאנסקי און קינדער.-", "confidence": 0.9, "image_crop": "13686.png", "content_unit_id": "cu-13686" }, { "id": "blk-13687", "bbox": [ 154, 2408, 911, 818 ], "transcription": "שטארקט דעם ישוב\nדורך ארבייט\n\nאוקבה\nזהב\nMADE IN PALESTINE\nOKAVA LUXUS\n0.10 mm\nSWE [cut off]\nSTEEL [cut off]\n\nOKAVA\n\nע. [cut off]\nצ, [cut off]\n.B [cut off]\nנס [cut off]\nא- [cut off]\nנס [cut off]\nצן [cut off]\n\nצ [cut off]\nט [cut off]\nא- [cut off]\nין [cut off]", "confidence": 0.9, "image_crop": "13687.png", "content_unit_id": "cu-13687" }, { "id": "blk-13688", "bbox": [ 572, 2252, 493, 152 ], "transcription": "די פאמיליעס פאמעראנץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה׳ חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nביילע כץ און קינדער (הי), שרה (תל־אביב).", "confidence": 0.9, "image_crop": "13688.png", "content_unit_id": "cu-13688" }, { "id": "blk-13689", "bbox": [ 572, 2099, 493, 152 ], "transcription": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חייב שור\nאונזער הארציקסטן מזל טוב\nראזע, נח קאפלאן און קינדער.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13689.png", "content_unit_id": "cu-13689" }, { "id": "blk-13690a", "bbox": [ 572, 578, 493, 650 ], "transcription": "פון דער בערעזער קהלה.\nווי מען אינפארמירט אונז האט די קהלה\nפארוו. שוין אויפגעשטעלט איר ביודזשעט אויפן\nיאר 1939 און איבערגעשיקט צום באשטעטיקן.\nדער ביודזשעט איז געווארן אויפגעשטעלט אין\nדער סומע פון 22225, בערך מיט 200 זל. מער\nווי פאריקן יאר. עטאט צאלער איז פאראן 500.\nדי אויסמעסטונגען זענען אין דער הויך פון\n5-120 זל. (כדאי צו באמערקן, אז היינטיקס\nיאר זענען געווארן אינגאנצן באפרייט פון עטאט\nביי 60 צאלער, פארשטייט זיך די פינפער זלא-\nטעס). דאקעגן איז געווארן געהעכערט ביז 20\nפראצ. די רייכערע. דער ביודזשעט שטעלט זיך\nפאלגנד: ה כ נ ס ו ת: פארלעגענע חובות 2050,\nעטאט באטרעף 8985, שחיטה 7880, בית עולם\n2000, מעטריקעס 800, ביבליאטעק 400, ניט\nפארג. הכנסות 110, צוזאמען 22225 זל.\nה ו צ א ו ת: חובות 2640, ראבינאט 3000,\nשחיטה 6315, אדמיניסטראציע 3385, בית עולם\n880, ביבליאטעק 500, סאציאלע הילף 2100,\nסאציאלע פארזיכערונג 720, באד אנשטאלט 600,\nסובסידיע פאר שולן 600, אנשטאלטן 1095,\nרעמאנט 300, נאצ. פאנדן 90, צוזאמען 22225.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13690.png", "content_unit_id": "cu-13690a" }, { "id": "blk-13690b", "bbox": [ 572, 1228, 493, 133 ], "transcription": "פארוויילונג אין בערעזער „תרבות\".\nשבת דעם 17 טן ד. מ. וועלן אלע פריינד\nזיך טרעפן אין די פיין דעקארירטע זאלן פון\n„תרבות\". ווי מיר ווייסן פון אלע יארן אז דער", "confidence": 0.9, "image_crop": "13690.png", "content_unit_id": "cu-13690b" }, { "id": "blk-13691a", "bbox": [ 73, 579, 499, 250 ], "transcription": "ווייס בלויער באל לאזט איבער א גוטן איינ-\nדרוק אויף אלע באזוכער. ווי די איניציאטארן\nגיבן די גרעסטע מי אז דער אוונט זאל זיין\nוואס אימפאזאנטער. נאך מער היינט מיט'ן ספע-\nציעלן דזשאז ארקעסטער פון קאברין אונטער\nדער לייטונג פון ה' סעלעצקי ווי ער איז בא-\nדייטנד פארגרעסערט. אלזא, מארגן טרעפן מי-\nזיך אלע 9 אוונט אין „תרבות\" אויף דעם טרא-\nדיציאנעלן ווייס בלויען באל.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13691.png", "content_unit_id": "cu-13690b" }, { "id": "blk-13691b", "bbox": [ 73, 829, 499, 524 ], "transcription": "פֿון האַנטווערקער לַעבן.\n\nאין די טעג פון 10—5 ד. מ. איז פארגעקומען עק-\nזאמענעס פון פאלגנדע פאכן: שניידער, בעקער, רימער,\nשמיד, שלאסער, סטאלער, קאמאשנמאכער און קצבים. קאנ-\nדידאטן אשר קריופציצקי און מענדל באזער. קאנדידאטן\nצום עקז. האבן זיך געשטעלט און אויסגעהאלטן פאלגנדע\nפערזאנען פון שניידער: גאטל סענדאק, בנימין קאגאן, מי-\nכאל קאוואצקי, קלמן לאנגער, אברהם קאגאנסקי, לייבע\nגרינבערג, יצחק בירנבוים און משה סטאפאטשניק. סטעפער-\nפאך: אויסגעהאלטן האבן מאיר סעלעצקי, זעליק רובינ-\nשטיין, משה נאוויק, סאניע קערינסקי, העשל קאבראן, חיים\nפאיבולסקי און אברהם פאטאק. פון רימער האבן אויסגע-\nהאַלטן: הערש בירנבוים און קלמן גאסטטשעסקי. מיט אויס-\nבעסערונג לייב ווייניק, שילום קאגאן און חיים בראטהער-\nמאן. פון סטאלער פאך האבן אויסגעהאלטן: יהושע קאוואל,\nדוד עפשטיין, טשעפקא און פאדשאדלא. פון שמידן האבן\nאויסגעהאלטן: יהושע זאמוכאווסקי, מענדל גוראלניק, וואלף\nמאנקאווסקי. פון בעקער קלמן זאריצקי. פון קצבים סעדיה\nרעווניק און בעלעווייטש. פון שוסטער האבן אויסגעהאלטן 3\nפערזאן און פון שלאסערעס 5 פערזאן.\n\nאורי.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13691.png", "content_unit_id": "cu-13691a" }, { "id": "blk-13692", "bbox": [ 73, 1362, 992, 465 ], "transcription": "כאַלוואַ\n\"BRANKA\"\nאיז אויסגעאַרבעט פֿון די\nבעסטע רוי־שטאָפֿן.\n\nאין היינטיקן סעזאָן וועלן די גרעסטע\nפֿיינשמעקער מוזן אַנערקענען, אַז\nדי בעסטע און געשמאַקסטע\nפֿון אַלע איז\nנאָר כאַלוואַ \"BRANKA\"\nמיר עמפּפֿעלן אונזער כאַלוואַ אין\nפֿאָלגענדע ג ע ש מ אַ ק ן:\nCHAŁWA wyborowa\n\" pomarańczowa\n\" grylażowa\n\" owocowa\n\" kawowa\n\" orzechowa\nווי אויך כאַלוואַ אין שאָקאָלאַד\nספּעציעל פֿאַר פֿיינשמעקער\nŁOM grecki\n\" turecki\n\" afrykanski\n\" kawowy\n\" rumowy\n\nפֿאָדערט אונזער כאַלוואַ\nאיבעראַל!\n\"BRANKA\"\nS. A. LWÓW", "confidence": 0.9, "image_crop": "13692.png", "content_unit_id": "cu-13692" }, { "id": "blk-13693", "bbox": [ 73, 1829, 499, 188 ], "transcription": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזער מז\"ט און גליקלעכע צוקונפט\nאברהם־יצחק גאלדבערג און פאמיליע,\nדוד־שלמה נאכימאווסקי.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13693.png", "content_unit_id": "cu-13693" }, { "id": "blk-13694a", "bbox": [ 1065, 1778, 488, 120 ], "transcription": "דער האנדל פאר די חגאות.\nזונטיק דעם 18 טן וועלן די געשעפטן זיין אפן פון\n1 בייטאג ביז 6 אוונט, פון 19 טן ביזן 23 טן -- ביז 9\nאוונט, דעם 24 טן ערב חגא וועלן די געשעפטן זיין אפן\nביז 6 א זייגער אוונט.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13694a.png", "content_unit_id": "cu-13694a" }, { "id": "blk-13694b", "bbox": [ 1065, 1898, 488, 882 ], "transcription": "דאס שענסטע חנוכה-געלט.\n\nאט איז שוין חנוכה, און ווי דער מנהג\nאיז זייט דור-דורות, ריכטן זיך די קינדער און\nדאס עלטערע יונגווארג אויף חנוכה-געלט פון\nטאטע-מאמע און קרובים. די דערציעריש בעס-\nטע, קליגסטע און צוועקמעסיקסטע מתנה, וואס\nוועט געבן סיי נחת-רוח און סיי נוצן, איז זי-\nכער א פרעמירט ביכל פון פ. ק. א. די גרעס-\nטע טובה פארן קינד און דער בעסטער באווייז\nפון זארג פאר זיין צוקונפט איז דאס פרעמי-\nטע פ. ק. א.-ביכל, וואס לערנט די אויפואקסנ-\nדע יוגנט אויסדויער און געוווינט זי צו אפ-\nשפארן, געבנדיק גלייכצייטיק די מעגלעכקייט\nצו בילדן, לערנען א פאך אדגל.\n\nחוץ די אפשפארונגען באקומט מען אויך\nדי שאנסן צו געווינען פרעמיעס, וואס באטרעפן\nצו 500, 250, 100 און 50 זל. און וואס זייער\nצינונג קומט פאר יעדע דריי חדשים.\n\nנאך דריי יאר שפארונגען קען דאס פרע-\nמירטע ביכל דינען ווי א קליינע הלוואה-קאסע,\nוואס אין דרינגענדע פאלן העלפט זי ארויס. פ.\nק. א. גיט ארויס, ווען מען לייגט איין דאס\nביכל, הלוואות ביז 80 פראצ. פון די אפשפא-\nרונגען. דערביי באטייליקט זיך אבער דאס\nביכל אין די פרעמיעס-צינונגען, וואס קומען\nפאר אין דער צווישנצייט.\n\nדי אלע מעלות האט מען פון 5-זלאטיקע\nאיינצאלונגען יעדן חודש, וואס עס באטרעפט\nבסך-הכל 17 גראשן א טאג. זאל-זשע די דא-\nזיקע מתנה לכבוד חנוכה ווערן א קוואל פון\nפרייד פארן יונגווארג.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13694b.png", "content_unit_id": "cu-13694b" }, { "id": "blk-13695", "bbox": [ 1553, 1779, 497, 1001 ], "transcription": "ווידער געהעכערט דעם קהלה-עטאט.\nדאס העכערן דעם קהלה-עטאט האט ארויסגערופן\nגרויס פארביטערונג צווישן דער פרוזשאנער באפעלקערונג.\nפיל האבען טענות וואס אין אזא שווערער צייט האט די\nקהלה שטארק געהעכערט דעם עטאט. כאראקטעריסטיש איז\nוואס די טענות זענען הויפטזעכלעך געווענדעט קעגן די\nציוניסטישע פרנסים — צו די פאר בונדיסטן און זייער\nנאכשלעפער האט קיינער גארניט, ווייל זיי זאגט דער עולם\nזענען לכתחילה געגאנגען צו נעמען וואס מערער און געבן\nוואס ווייניקער...\n\nווען פרוזשאנער חברה קדישא ווערט רירעוודיק\nא חברה-קדישא וויסט מען, ווערט רירעוודיק צו\nדער סעודה, אבער ניט, חלילה, צו באגראבן א ייד. היינ-\nטיקע וואך האט אבער געטראפן מיט אונזער חברה קדישא\nזייער א קאמישע געשיכטע:\nעמיצער האט ארויסגעלאזן א קלאנג, אז אין היגן\nסיימיק-שפיטאל איז געשטארבן א ייד. חברה קדישא איז\nפלוצלונג געווארן זייער רירעוודיק און, ניט קאנטראלירנ-\nדיק צו די ידיעה איז ריכטיק צו ניט אט זי גלייך געשיקט\nאויסגראבן א קבר. אויסגעגראבן דעם קבר האט זיך נאכ-\nדעם ארויסגעוויזן, אז די גאנצע ידיעה איז א פאלשע.\nחברה האט אבער אומזיסט צוגעגרייט א קבר.\n\nפליטים קאמיטעט לעגאליזירט.\nווי עס מעלדעט די \"קאחלער שטימע\" האט דער\nצענטראלער פליטים קאמיטעט אין ווארשע באקומען א לע-\nגאליזאציע צו דערעפענען א אפטיילונגען אויפן גאנצן שטח\nפון דער פוילישער רעפובליק. אזא אפטיילונג האט מען\nבאדארפט לעגאליזירן אויך אין פרוזשאנע און דורכפירן\nביזן סוף די פליטים אקציע אין שטאט.\n\nטאג-היים ביים בית-יתומים.\nניט געקוקט אויף דער שווערער פינאנ-\nציעלער לאגע אין וועלכער ס'געפינט זיך דער\nהיגער \"צענטאס\" ווערט דעם 20-טן ד. ח. גע-\nעפנט דער טאג-היים, ווו ס'וועלן באשפייזט\nווערן קינדער פון די ארימסטע שיכטן פון דער\nיידישער באפעלקערונג.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13695.png", "content_unit_id": "cu-13695" }, { "id": "blk-13698", "bbox": [ 1065, 3010, 985, 199 ], "transcription": "לוי קאפלאן (ווארשע) און יוסף פרידלענדער (ווילנע)\nטרויערן איבערן טויט פון זייער רבי ר' חיים פעלדמאן ז\"ל\nאון וועלן זייער גאנצן לעבן טראגן זיין אנדענק אין הארצן\nמיט טיפן דרך-ארץ און גרויסער דאנקבארקייט.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13698.png", "content_unit_id": "cu-13698" }, { "id": "blk-13699", "bbox": [ 73, 101, 992, 181 ], "transcription": "פון בערזער לעבן\n[cut off]", "confidence": 0.9, "image_crop": "13699.png", "content_unit_id": "cu-13699" }, { "id": "blk-13700", "bbox": [ 1065, 2789, 985, 221 ], "transcription": "בלב קרוע ועטוף אבל הנני מביע את צערי העמוק וכאבי האנוש לרגלי מות\nמורי ומדריכי מנעורי שנטע בלבי אהבה עזה ליהדות ולציון\nר' חיים פלדמן ז\"ל\nיחד עם משפחתו האבלה, הנני דואב על הלקח מהם אביהם ומורם.\nזוקהיים אבא ומשפחתו (ז'בינקה).", "confidence": 0.9, "image_crop": "13700.png", "content_unit_id": "cu-13700" }, { "id": "blk-13701", "bbox": [ 73, 2306, 499, 101 ], "transcription": "ריוועטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל טוב\nלאה, וועלוול גאלדבערג.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13701.png", "content_unit_id": "cu-13701" }, { "id": "blk-13702", "bbox": [ 1065, 517, 985, 1244 ], "transcription": "וואָס הערט זיך אין שטאָט?\nבאַזוך פון ח. באַרזאַך אין פרוזשאַנע.\n\nפרוזשאַנע געפינט זיך נאָך אונטערן\nשטאַרקן רושם פון באַזוך פון ח' אורי (זאַסלאַוו-\nסקי) און היינטיקע וואָך האָט אונז באַערט אַ\nצווייטער גאַסט פרוי באַרזאַך די אַקטיוויסטע\nטוערין פון \"וויצא\" אין פוילן.\nפרוי באַרזאַך פאַרמאָגט אַ ברייטנדע נאַ-\nטור, געבוירן אין פוילן, שטודירט אין פראַנק-\nרייך און באַזוכט כמעט אַלע אייראָפּעישע הויפּט\nשטעט, 2 מאָל געווען אין ארץ ישראל, עגיפּטן\nאון אומעטום צו אין די רוישיקע קוואַרטאַלן\nפון פּאַריז אָדער אין שאָטן פון די פּיראַמידן\nהאָט איר געגעגנערט איין געדאַנק: עס איז\nפרעמדס; און זי האָט מקריב געווען איר ביל-\nדונג, דערפאַרונג, היים, באַקוועמלעכקייט, רו\nאון זיך געשטעלט צו דער דיספּאָזיציע פון\nפאָלק און לאַנד.\nדי אָפּטיילונג פון \"וויצא\" אין פרוזשאַנע\nהאָט פאַרשטאַנען אויסצוניצן אָט קראַפט און\nאיינגעאָרדנט מיט דער באַטייליקונג פון גאַסט\nרעפֿעראַטן, באַראַטונגען, קאָנפֿערענצן און אויפ-\nגעלעבט די ציוניסטישע משפּחה ביי אונז אין\nשטאָט. דער ערשטער רעפֿעראַט איז פאָרגעקו-\nמען זונטיק דעם 11 טן ד. מ. אין בית יתומים\nביי אַ פול געפּאַקטן זאַל. ח. באַרזאַך האָט אין\nאיר זייער אינטערעסאַנטן רעפֿעראַט דורכגעפירט\nאַ פּאַראַלעל צווישן גלות און א\"י. זי האָט פאַר-\nגלייכן דעם אַמאָליקן גרינגן לעבן פון די יידן\nאין אייראָפּע, זייערע מאַטעריעלע דערגרייכונ-\nגען, רייכטימער, געשעפֿטענע ווערטן און פאַר-\nדינטע הויכע אַמטן - אָבער דער רעזולטאַט -\nזבאַנשין. און ארץ ישראל מיטן האַרטן, שווערן\nאון פול מיט געראַנגל פון נאַטור און מענטשן\nלעבן, - רעזולטאַט: אַ פּרעכטיקע יוגנט, מוטיק,\nענערגיש, פריי און אַ מונטערן און האָפֿנונגס-\nפולן ישוב מיט אן א שיעור דערגרייכונגען אין\nאַ קורצער צייט.\nמאָנטיק דעם 12 טן האָט די \"וויצא\" גע-\nמאַכט אַנאויפנאַמע פאַר ח. באַרזאַך מיט איינ-\nגעלאָדנע געסט. נאַכדעם ווי עס באַגריסט אַ\nפאָרשטייערין פון \"וויצא\" און מורשה פון קק\"ל\nגיט איבער ח. באַרזאַך די געשיכטע פון \"וויצא\",\nאיר אַנטשטייונג, די ראָל פון דער פרוי אין\nא\"י איצט און פאַר דער מלחמה און שילדערט\nדי דערגרייכונגען פון \"וויצא\" מיט אירע אַנ-\nשטאַלטן: לאַנדווירטשאַפטלעכע שולן, טאָג היי-\nמען, געזונטהייטס צענטערן און די זאָרגפֿעליק-\nסטע אויפזיכט איבערן קינד. נאַכדעם גיט פרוי\nבאַרזאַך איבער פאַרשיידענע קאָמישע פּאַסירונ-\nגען פון איר וואַנדער-וועג איבער שטעט און\nשטעטלעך. פּאַסירונגען קאָמישע, אָפטמאָל טראַ-\nגישע, אָבער אומעטום איז דאָ איין באַגער קו-\nמען קיין ארץ ישראל, - און גרייטקייט צו\nקרבנות פאַר א\"י. אַזוי דערציילט זי אַז איינער\nאַ רעדנער אין אַ שטעטל איז אריין אין אַזאַ\nהתפּעלות און אַנערקענונג, אַז ער האָט פאַר-\nגעלייגט באַערן דעם גאַסט ד. ה. פרוי באַרזאַך\nמיט אַ מינוט שטילשווייגן... אַלע אָנטיילנעמער\nפון אַווענט 60 פּערזאָן, די אָנגעזעענסטע פון\nשטאָט, האָבן אויסגעדריקט אַנערקענונג און\nדאַנק פאַר די באמת קינסטלערישע שילדערונ-\nגען פון פרוי באַרזאַך. דער דינסטקידיקער טאָג\nאיז אַוועק אויף אָרגאַניזאַציע, שמועסן מיט דער\nיוגנט, - דער גאַנצער קאָמפּלעקס פראַגן פון\nקרן קימת אַרבעט: אין די שולן, אין שטאָט,\nאַרבעט ביים אָרגאַניזירן דעם באַזאַר, - אַ גע-\nביט, ווו ח. באַרזאַך האָט אַ סאַך דערפאַרונג\nאון געגעבן אָנווייזונגען צוב 5 טן א\"י באַזאַר,\nוועלכער קומט שוין פאָר דעם 26 טן ד. מ.\nעס איז צו האָפֿן, אַז די רעזולטאַטן פון\nבאַזוך פון ח. באַרזאַך וועלן לאַנג ניט לאָזן\nוואַרטן און אויסדריקן וועט עס זיך אין דער\nאַקטיוויטער אַרבעט פון \"וויצא\" אין פרוזשאַנע\nאון די פאַרגרעסערונג פון הכנסות פאַרן קרן\nקימת לישראל.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13702.png", "content_unit_id": "cu-13702" }, { "id": "blk-13703", "bbox": [ 73, 282, 992, 296 ], "transcription": "שבת דעם 17=טן ד. ח. 9 אָוונט קומט פאָר\nאין די לאָקאַלן פון בערעזער \"תרבות\" דער טראַדיציאָנעלער\nספּעציעלע דעקאָראַציעס! ווייס=בלויער באַל\nפאַרשיידענע סיוּרפּריזן!!!\nבאַמערקונג: 2 דזשאַז אָרקעסטערס פון קאָברין.\nמיט אַכטונג: דער עלטערן=קאָמיטעט ביי דער \"תרבות\"=שולע אין בערעזע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13703.png", "content_unit_id": "cu-13703" }, { "id": "blk-13704", "bbox": [ 572, 1827, 493, 129 ], "transcription": "דעם ה׳ דוד פאמעראנץ צו דער חתונה\nפון זיין טאכטער רחל מיט ה׳ חיים שור\nאונזערע בעסטע גליק ווינטשן און פיל נחת\nשלמה פארעצקי און פרוי.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13704.png", "content_unit_id": "cu-13704" }, { "id": "blk-13705", "bbox": [ 572, 1957, 493, 141 ], "transcription": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nדוד פאמעראניעץ און פאמיליע.", "confidence": 0.9, "image_crop": "13705.png", "content_unit_id": "cu-13705" }, { "id": "blk-13706", "bbox": [ 73, 2136, 499, 169 ], "transcription": "די פאמיליעס קאפלאן-יודיעוויטש\nצום געבורט פון זייער טעכטערל און אייניקל\nאונזערע בעסטע וואונטשן\nדוד פאמעראניעץ,\nכייקע, זעליק, לאהלע שאפירא (הי),\nרחל, חיים שור, יצחק פאמעראניעץ (ארגענ.).", "confidence": 0.9, "image_crop": "13706.png", "content_unit_id": "cu-13706" } ] } ], "content_units": [ { "id": "cu-13685", "type": "ad", "title": "Goldberg's Soda and Lemonade Factory", "category": "Commercial Advertisements", "full_text": "אַ כ ט ו נ ג !\nמיר מאַכן באַקאַנט דאַס מיר פראָדוצירן פֿון די בעסטע און טייערסטע פראָדוקטן\nפֿאָלגנדע געטראַנקען:\nאין גרויסע פֿלעשער Kwas Abisyński, Oranż, Ananas\nקליינע פֿלעשעלעך Luksusowa, Porter און אַנדערע.\nדי אויבנדערמאַנטע געטראַנקען האָבן שוין לאַנג דערװאָרבן זייער אַ גוטן נאָמען\nאין דער גאַנצער געגנט װײַל זיי זענען ג ע ז ו נ ד ט , ה י ג י ע נ י ש און ג ע ש מ אַ ק .\nװער עס װיל טרינקען אינזערע אָריגינעלע געטראַנקען מוז לייגן אַכט אויף דעם עטיקעט און גע-\nשטעמפלטן קאָרק, װײַל צוליב קאָנקורענץ טעמים װערן אַ סך אַזעלכע פֿאַלסיפֿיצירט.\n\nפרוזשאַנע פֿאַבריק פֿון סאָדעװאַסער און ליעמאַנאַד גאָלדבערג\n3טע מײ גאַס 25", "english_translation": "**A T T E N T I O N !**\n\nWe are making it known that we produce the following beverages from the best and most expensive products:\n\nIn large bottles:\n\n- Abyssinian Kvass\n- Orange\n- Pineapple\n\nIn small bottles:\n\n- Luksusowa\n- Porter\n- and others.\n\nThe aforementioned beverages have long since earned a very good name throughout the region because they are **H E A L T H Y** , **H Y G I E N I C** , and **T A S T Y** .\n\nAnyone who wants to drink our original beverages must pay attention to the label and the stamped cork, because for reasons of competition, many such products are being counterfeited.\n\n---\n\n**Pruzhany Factory for Soda-Water and Lemonade Goldberg**\n25 3rd of May Street", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13685" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [ "org-goldberg-soda-factory" ], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13693", "confidence": 0.7, "relationship": "references", "evidence": "Abraham-Yitzhak Goldberg is mentioned in a greeting; he may be the factory owner or a relative." }, { "target_id": "cu-13701", "confidence": 0.7, "relationship": "references", "evidence": "Velvel Goldberg is mentioned in a birth announcement; he may be related to the factory owner." } ] }, { "id": "cu-13686", "type": "congratulation", "title": "From Henie and Leib Pruzshanski", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "ריוועטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל-טוב\nדי באבעס און זיידעס פיל נחת\nהעניע, לייב שו״ב פרוזשאנסקי און קינדער.-", "english_translation": "Rivtche and Moshe! On the birth of your baby girl — our heartfelt Mazel Tov. May the grandmothers and grandfathers have much 'nachas' (pride/joy).\n\n~ Henie, Leib the Shochet and Bodek (Pruzshanski) and children.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13686" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5752", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Leib Pruzshanski, the Shochet, is also mentioned as a cousin of the Pomerantz family, showing a link between the two major family events in this issue." }, { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the exact parents and the birth of the daughter on Dec 15, 1938." }, { "target_id": "cu-5763", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Polish version of the parents' names: Mojżesz and Regina Judewicz." } ] }, { "id": "cu-13687", "type": "ad", "title": "Okava Razor Blades ('Made in Palestine')", "category": "Commercial Advertisements", "full_text": "שטארקט דעם ישוב\nדורך ארבייט\n\nאוקבה\nזהב\nMADE IN PALESTINE\nOKAVA LUXUS\n0.10 mm\nSWE [cut off]\nSTEEL [cut off]\n\nOKAVA\n\nע. [cut off]\nצ, [cut off]\n.B [cut off]\nנס [cut off]\nא- [cut off]\nנס [cut off]\nצן [cut off]\n\nצ [cut off]\nט [cut off]\nא- [cut off]\nין [cut off]", "english_translation": "Strengthen the Yishuv\nthrough work\n\nOkava\nGold\nMADE IN PALESTINE\nOKAVA LUXUS\n0.10 mm\nSWE [cut off]\nSTEEL [cut off]\n\nOKAVA\n\n[Cut off fragments]", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13687" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [] }, { "id": "cu-13688", "type": "congratulation", "title": "From Beile and Sarah Katz", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "די פאמיליעס פאמעראנץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה׳ חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nביילע כץ און קינדער (הי), שרה (תל־אביב).", "english_translation": "To the families Pomerantz-Shapiro, on the occasion of the wedding of their daughter and sister Rachel with Mr. Chaim Shor, our hearty Mazel Tov.\n\n~ Beile Katz and children (local), Sarah (Tel Aviv).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13688" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the father of the bride as David Pomerantz." }, { "target_id": "cu-5767", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Sarah and Beile Katz are also congratulating the Judewicz-Kaplan family in this article, demonstrating social overlap." } ] }, { "id": "cu-13689", "type": "congratulation", "title": "From Roze and Noach Kaplan", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חייב שור\nאונזער הארציקסטן מזל טוב\nראזע, נח קאפלאן און קינדער.", "english_translation": "To the Pomerantz-Shapiro families\nOn the wedding of their daughter\nand sister Rachel with Mr. Chaim Shor\nOur heartiest Mazel Tov\n\n~ Roze, Noach Kaplan and children.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13689" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5748", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both articles congratulate the Pomerantz-Shapiro family on the wedding of Rachel and Chaim Shor." }, { "target_id": "cu-5753", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Article 5753 shows other Kaplans (Abraham-Yitzhak and Berl) congratulating the bride's father, suggesting a larger family connection between the Kaplans and Pomerantzes." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5758 is the primary notice from the father, David Pomerantz, regarding this wedding." } ] }, { "id": "cu-13690a", "type": "article", "title": "Budget Report: The Bereze Kehillah", "category": "Local & Regional Communal News", "full_text": "פון דער בערעזער קהלה.\nווי מען אינפארמירט אונז האט די קהלה\nפארוו. שוין אויפגעשטעלט איר ביודזשעט אויפן\nיאר 1939 און איבערגעשיקט צום באשטעטיקן.\nדער ביודזשעט איז געווארן אויפגעשטעלט אין\nדער סומע פון 22225, בערך מיט 200 זל. מער\nווי פאריקן יאר. עטאט צאלער איז פאראן 500.\nדי אויסמעסטונגען זענען אין דער הויך פון\n5-120 זל. (כדאי צו באמערקן, אז היינטיקס\nיאר זענען געווארן אינגאנצן באפרייט פון עטאט\nביי 60 צאלער, פארשטייט זיך די פינפער זלא-\nטעס). דאקעגן איז געווארן געהעכערט ביז 20\nפראצ. די רייכערע. דער ביודזשעט שטעלט זיך\nפאלגנד: ה כ נ ס ו ת: פארלעגענע חובות 2050,\nעטאט באטרעף 8985, שחיטה 7880, בית עולם\n2000, מעטריקעס 800, ביבליאטעק 400, ניט\nפארג. הכנסות 110, צוזאמען 22225 זל.\nה ו צ א ו ת: חובות 2640, ראבינאט 3000,\nשחיטה 6315, אדמיניסטראציע 3385, בית עולם\n880, ביבליאטעק 500, סאציאלע הילף 2100,\nסאציאלע פארזיכערונג 720, באד אנשטאלט 600,\nסובסידיע פאר שולן 600, אנשטאלטן 1095,\nרעמאנט 300, נאצ. פאנדן 90, צוזאמען 22225.", "english_translation": "# From the Bereze Kehillah\n\nAs we are informed, the Kehillah administration has already established its budget for the year 1939 and sent it for approval. The budget was set at the sum of 22,225 [Zlotys], approximately 200 Zl. more than last year. There are 500 tax payers. The assessments range in height from 5 to 120 Zl. (It is worth noting that this year 60 payers were entirely exempted from the tax—meaning the 5-Zloty payers). In contrast, the tax for the wealthier was raised by up to 20 percent. The budget is as follows:\n\n## Income\n\n- Outstanding debts 2,050\n- Tax revenue 8,985\n- Ritual slaughter (shechita) 7,880\n- Cemetery 2,000\n- Vital records (metrics) 800\n- Library 400\n- Miscellaneous income 110\n- **Total 22,225 Zl.**\n\n## Expenditures\n\n- Debts 2,640\n- Rabbinate 3,000\n- Ritual slaughter (shechita) 6,315\n- Administration 3,385\n- Cemetery 880\n- Library 500\n- Social aid 2,100\n- Social insurance 720\n- Bathhouse 600\n- School subsidies 600\n- Institutions 1,095\n- Repairs 300\n- National funds 90\n- **Total 22,225 Zl.**", "block_breaks": [ 0 ], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13690a" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-8012", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Both articles discuss Kehillah (communal) budgets in the region (Pruzhany vs. Bereze) and use similar terminology regarding tax assessments." } ] }, { "id": "cu-13690b", "type": "notice", "title": "Entertainment: White-Blue Ball at Bereze Tarbut", "category": "Local & Regional Communal News", "full_text": "פארוויילונג אין בערעזער „תרבות\".\nשבת דעם 17 טן ד. מ. וועלן אלע פריינד\nזיך טרעפן אין די פיין דעקארירטע זאלן פון\n„תרבות\". ווי מיר ווייסן פון אלע יארן אז דער\nווייס בלויער באל לאזט איבער א גוטן איינ-\nדרוק אויף אלע באזוכער. ווי די איניציאטארן\nגיבן די גרעסטע מי אז דער אוונט זאל זיין\nוואס אימפאזאנטער. נאך מער היינט מיט'ן ספע-\nציעלן דזשאז ארקעסטער פון קאברין אונטער\nדער לייטונג פון ה' סעלעצקי ווי ער איז בא-\nדייטנד פארגרעסערט. אלזא, מארגן טרעפן מי-\nזיך אלע 9 אוונט אין „תרבות\" אויף דעם טרא-\nדיציאנעלן ווייס בלויען באל.", "english_translation": "## Entertainment in Bereze 'Tarbut'\n\nSaturday the 17th of this month, all friends will meet in the finely decorated halls of 'Tarbut'. As we know from all previous years, the **White-Blue Ball** leaves a good impression on all visitors. The initiators are making the greatest effort to ensure the evening is as impressive as possible. Even more so today with the special jazz orchestra from Kobrin under the direction of Mr. Selecki, which has been significantly enlarged. Therefore, tomorrow we will all meet at **9 PM** in 'Tarbut' for the traditional **White-Blue Ball**.", "block_breaks": [ 0, 164 ], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13690b", "blk-13691a" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [ "person-selecki-kobryn-conductor" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13703", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 13703 is the official advertisement for the White-Blue Ball described in this article." } ] }, { "id": "cu-13691a", "type": "article", "title": "From the Life of Artisans: Trade Exams", "category": "Local Economy & Social Life", "full_text": "פֿון האַנטווערקער לַעבן.\n\nאין די טעג פון 10—5 ד. מ. איז פארגעקומען עק-\nזאמענעס פון פאלגנדע פאכן: שניידער, בעקער, רימער,\nשמיד, שלאסער, סטאלער, קאמאשנמאכער און קצבים. קאנ-\nדידאטן אשר קריופציצקי און מענדל באזער. קאנדידאטן\nצום עקז. האבן זיך געשטעלט און אויסגעהאלטן פאלגנדע\nפערזאנען פון שניידער: גאטל סענדאק, בנימין קאגאן, מי-\nכאל קאוואצקי, קלמן לאנגער, אברהם קאגאנסקי, לייבע\nגרינבערג, יצחק בירנבוים און משה סטאפאטשניק. סטעפער-\nפאך: אויסגעהאלטן האבן מאיר סעלעצקי, זעליק רובינ-\nשטיין, משה נאוויק, סאניע קערינסקי, העשל קאבראן, חיים\nפאיבולסקי און אברהם פאטאק. פון רימער האבן אויסגע-\nהאַלטן: הערש בירנבוים און קלמן גאסטטשעסקי. מיט אויס-\nבעסערונג לייב ווייניק, שילום קאגאן און חיים בראטהער-\nמאן. פון סטאלער פאך האבן אויסגעהאלטן: יהושע קאוואל,\nדוד עפשטיין, טשעפקא און פאדשאדלא. פון שמידן האבן\nאויסגעהאלטן: יהושע זאמוכאווסקי, מענדל גוראלניק, וואלף\nמאנקאווסקי. פון בעקער קלמן זאריצקי. פון קצבים סעדיה\nרעווניק און בעלעווייטש. פון שוסטער האבן אויסגעהאלטן 3\nפערזאן און פון שלאסערעס 5 פערזאן.\n\nאורי.", "english_translation": "# From the Life of Artisans\n\nBetween the 5th and 10th of this month, exams were held in the following trades: Tailor, Baker, Harness maker, Blacksmith, Locksmith, Carpenter, Shoe-upper maker, and Butcher. Candidates Asher Kriuptshitzki and Mendel Bazer. The following persons appeared for the exams and passed:\n\n- **Tailors:** Gotl Sendak, Binyamin Kagan, Michal Kawacki, Kalman Langer, Avraham Kaganski, Leibe Grinberg, Yitzhak Birnbaum, and Moshe Stapotshnik.\n- **Steppers (shoe-upper makers):** Meir Selecki, Zelik Rubinstein, Moshe Novik, Sonia Kerinski, Heshel Kobran, Chaim Paibulski, and Avraham Patok.\n- **Harness makers:** Hersh Birnbaum and Kalman Gasttsheski. With improvement: Leib Weinik, Shilum Kagan, and Chaim Brotherman.\n- **Carpenters:** Yehoshua Kawal, David Epstein, Tshepka, and Padshadlo.\n- **Blacksmiths:** Yehoshua Zamuchowski, Mendel Guralnik, Wolf Mankowski.\n- **Baker:** Kalman Zaritski.\n- **Butchers:** Seadiah Revnik and Beleveitsh.\n- **Shoemakers:** 3 people passed.\n- **Locksmiths:** 5 people passed.\n\nUri.", "block_breaks": [ 0 ], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13691b" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [ "person-asher-kriuptshitzki", "person-avraham-kaganski", "person-binyamin-kagan", "person-gotl-sendak", "person-hersh-birnbaum", "person-kalman-langer", "person-kalman-zaritski", "person-leibe-grinberg", "person-meir-selecki", "person-mendel-bazer", "person-michal-kawacki", "person-moshe-stapotshnik", "person-seadiah-revnik", "person-yehoshua-kawal", "person-yehoshua-zamuchowski", "person-yitzhak-birnbaum", "person-zelik-rubinstein" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13702", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "Article 13702 mentions Uri Zaslavsky visiting Pruzhany; 'Uri' is the likely author of this article." } ] }, { "id": "cu-13692", "type": "ad", "title": "Branka Halva (Confectionary from Lwów)", "category": "Commercial Advertisements", "full_text": "כאַלוואַ\n\"BRANKA\"\nאיז אויסגעאַרבעט פֿון די\nבעסטע רוי־שטאָפֿן.\n\nאין היינטיקן סעזאָן וועלן די גרעסטע\nפֿיינשמעקער מוזן אַנערקענען, אַז\nדי בעסטע און געשמאַקסטע\nפֿון אַלע איז\nנאָר כאַלוואַ \"BRANKA\"\nמיר עמפּפֿעלן אונזער כאַלוואַ אין\nפֿאָלגענדע ג ע ש מ אַ ק ן:\nCHAŁWA wyborowa\n\" pomarańczowa\n\" grylażowa\n\" owocowa\n\" kawowa\n\" orzechowa\nווי אויך כאַלוואַ אין שאָקאָלאַד\nספּעציעל פֿאַר פֿיינשמעקער\nŁOM grecki\n\" turecki\n\" afrykanski\n\" kawowy\n\" rumowy\n\nפֿאָדערט אונזער כאַלוואַ\nאיבעראַל!\n\"BRANKA\"\nS. A. LWÓW", "english_translation": "# Halva **\"BRANKA\"**\n\nis crafted from the best raw materials.\n\nIn the current season, the greatest gourmets will have to recognize that the best and tastiest of all is only **\"BRANKA\"** halva.\n\nWe recommend our halva in the following flavors:\n\n- Choice Halva\n- Orange Halva\n- Grylaż (Praline/Nut brittle) Halva\n- Fruit Halva\n- Coffee Halva\n- Nut Halva\n\nAs well as halva in chocolate especially for gourmets:\n\n- Greek ŁOM (pieces/fragments)\n- Turkish ŁOM\n- African ŁOM\n- Coffee ŁOM\n- Rum ŁOM\n\n**Demand our halva everywhere!**\n\n**\"BRANKA\"**\nS.A. LWÓW", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13692" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [] }, { "id": "cu-13693", "type": "congratulation", "title": "From Goldberg and Nachimovsky", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזער מז\"ט און גליקלעכע צוקונפט\nאברהם־יצחק גאלדבערג און פאמיליע,\nדוד־שלמה נאכימאווסקי.", "english_translation": "The Pomerantz-Shapiro families, on the wedding of their daughter and sister Rachel with Mr. Chaim Shor, our Mazel Tov and wishes for a happy future.\n\n~ Abraham-Yitzhak Goldberg and family, [and] David-Shlomo Nachimovsky.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13693" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-abraham-yitzhak-goldberg" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13705", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 13705 is another notice for the same wedding involving the same family members." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5758 is the father's official announcement for the same wedding." } ] }, { "id": "cu-13694a", "type": "notice", "title": "Commerce for the Holidays: Store Hours", "category": "Local Economy & Social Life", "full_text": "דער האנדל פאר די חגאות.\nזונטיק דעם 18 טן וועלן די געשעפטן זיין אפן פון\n1 בייטאג ביז 6 אוונט, פון 19 טן ביזן 23 טן -- ביז 9\nאוונט, דעם 24 טן ערב חגא וועלן די געשעפטן זיין אפן\nביז 6 א זייגער אוונט.", "english_translation": "## Commerce for the Holidays\n\nOn **Sunday the 18th**, shops will be open from **1 PM to 6 PM**; from **the 19th to the 23rd**—until **9 PM**; on **the 24th**, the eve of the holiday [Christmas Eve], shops will be open until **6 PM**.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13694a" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [] }, { "id": "cu-13694b", "type": "ad", "title": "The Most Beautiful Hanukkah Money: P.K.O. Savings Bank", "category": "Commercial", "full_text": "דאס שענסטע חנוכה-געלט.\n\nאט איז שוין חנוכה, און ווי דער מנהג\nאיז זייט דור-דורות, ריכטן זיך די קינדער און\nדאס עלטערע יונגווארג אויף חנוכה-געלט פון\nטאטע-מאמע און קרובים. די דערציעריש בעס-\nטע, קליגסטע און צוועקמעסיקסטע מתנה, וואס\nוועט געבן סיי נחת-רוח און סיי נוצן, איז זי-\nכער א פרעמירט ביכל פון פ. ק. א. די גרעס-\nטע טובה פארן קינד און דער בעסטער באווייז\nפון זארג פאר זיין צוקונפט איז דאס פרעמי-\nטע פ. ק. א.-ביכל, וואס לערנט די אויפואקסנ-\nדע יוגנט אויסדויער און געוווינט זי צו אפ-\nשפארן, געבנדיק גלייכצייטיק די מעגלעכקייט\nצו בילדן, לערנען א פאך אדגל.\n\nחוץ די אפשפארונגען באקומט מען אויך\nדי שאנסן צו געווינען פרעמיעס, וואס באטרעפן\nצו 500, 250, 100 און 50 זל. און וואס זייער\nצינונג קומט פאר יעדע דריי חדשים.\n\nנאך דריי יאר שפארונגען קען דאס פרע-\nמירטע ביכל דינען ווי א קליינע הלוואה-קאסע,\nוואס אין דרינגענדע פאלן העלפט זי ארויס. פ.\nק. א. גיט ארויס, ווען מען לייגט איין דאס\nביכל, הלוואות ביז 80 פראצ. פון די אפשפא-\nרונגען. דערביי באטייליקט זיך אבער דאס\nביכל אין די פרעמיעס-צינונגען, וואס קומען\nפאר אין דער צווישנצייט.\n\nדי אלע מעלות האט מען פון 5-זלאטיקע\nאיינצאלונגען יעדן חודש, וואס עס באטרעפט\nבסך-הכל 17 גראשן א טאג. זאל-זשע די דא-\nזיקע מתנה לכבוד חנוכה ווערן א קוואל פון\nפרייד פארן יונגווארג.", "english_translation": "## The Most Beautiful Hanukkah Money\n\nHanukkah is almost here, and as has been the custom for generations, children and older youth look forward to Hanukkah money from parents and relatives. The best educational, smartest, and most practical gift that will provide both pleasure and utility is surely a prize-winning savings book from the **P.K.O.** [Postal Savings Bank]. The greatest benefit for the child and the best proof of concern for their future is the prize-eligible P.K.O. book, which teaches growing youth perseverance and gets them used to saving, while simultaneously providing the possibility for education, learning a trade, and the like.\n\nIn addition to the savings, one also receives the chance to win prizes totaling **500, 250, 100, and 50 zl**, the drawings for which take place every three months.\n\nAfter three years of saving, the prize-winning book can serve as a small loan fund, helping out in urgent cases. P.K.O. issues loans of up to 80 percent of the savings when the book is deposited. Meanwhile, the book continues to participate in the prize drawings that occur in the interim.\n\nAll these advantages are available for 5-zloty monthly payments, which amounts to a total of 17 groszy a day. **May this gift in honor of Hanukkah become a source of joy for the youth.**", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13694b" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [ "org-pko" ], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5778", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Both articles discuss Hanukkah preparations and traditions (Academy and Hanukkah Gelt) in December 1938." } ] }, { "id": "cu-13695", "type": "article", "title": "Local News Briefs: Tax Hikes, Burial Society, Refugees, Orphanage", "category": "Local & Regional Communal News", "full_text": "ווידער געהעכערט דעם קהלה-עטאט.\nדאס העכערן דעם קהלה-עטאט האט ארויסגערופן\nגרויס פארביטערונג צווישן דער פרוזשאנער באפעלקערונג.\nפיל האבען טענות וואס אין אזא שווערער צייט האט די\nקהלה שטארק געהעכערט דעם עטאט. כאראקטעריסטיש איז\nוואס די טענות זענען הויפטזעכלעך געווענדעט קעגן די\nציוניסטישע פרנסים — צו די פאר בונדיסטן און זייער\nנאכשלעפער האט קיינער גארניט, ווייל זיי זאגט דער עולם\nזענען לכתחילה געגאנגען צו נעמען וואס מערער און געבן\nוואס ווייניקער...\n\nווען פרוזשאנער חברה קדישא ווערט רירעוודיק\nא חברה-קדישא וויסט מען, ווערט רירעוודיק צו\nדער סעודה, אבער ניט, חלילה, צו באגראבן א ייד. היינ-\nטיקע וואך האט אבער געטראפן מיט אונזער חברה קדישא\nזייער א קאמישע געשיכטע:\nעמיצער האט ארויסגעלאזן א קלאנג, אז אין היגן\nסיימיק-שפיטאל איז געשטארבן א ייד. חברה קדישא איז\nפלוצלונג געווארן זייער רירעוודיק און, ניט קאנטראלירנ-\nדיק צו די ידיעה איז ריכטיק צו ניט אט זי גלייך געשיקט\nאויסגראבן א קבר. אויסגעגראבן דעם קבר האט זיך נאכ-\nדעם ארויסגעוויזן, אז די גאנצע ידיעה איז א פאלשע.\nחברה האט אבער אומזיסט צוגעגרייט א קבר.\n\nפליטים קאמיטעט לעגאליזירט.\nווי עס מעלדעט די \"קאחלער שטימע\" האט דער\nצענטראלער פליטים קאמיטעט אין ווארשע באקומען א לע-\nגאליזאציע צו דערעפענען א אפטיילונגען אויפן גאנצן שטח\nפון דער פוילישער רעפובליק. אזא אפטיילונג האט מען\nבאדארפט לעגאליזירן אויך אין פרוזשאנע און דורכפירן\nביזן סוף די פליטים אקציע אין שטאט.\n\nטאג-היים ביים בית-יתומים.\nניט געקוקט אויף דער שווערער פינאנ-\nציעלער לאגע אין וועלכער ס'געפינט זיך דער\nהיגער \"צענטאס\" ווערט דעם 20-טן ד. ח. גע-\nעפנט דער טאג-היים, ווו ס'וועלן באשפייזט\nווערן קינדער פון די ארימסטע שיכטן פון דער\nיידישער באפעלקערונג.", "english_translation": "## Community Tax Raised Again\n\nThe raising of the community tax assessment has called forth great bitterness among the Pruzhany population. Many have complaints that in such a difficult time, the community council has significantly raised the tax. It is characteristic that the complaints are mainly directed against the Zionist councilmen—as for the few Bundists and their followers, no one has anything to say, because the public says they went in from the start to take as much as possible and give as little as possible...\n\n## When Pruzhany Burial Society Becomes Active\n\nA burial society, as is well known, becomes active for a feast, but not, God forbid, to actually bury a Jew. This week, however, a very comical story happened with our burial society:\n\nSomeone spread a rumor that a Jew had died in the local Sejmik-hospital. The burial society suddenly became very active and, without checking if the news was correct or not, immediately sent someone to dig a grave. After the grave was dug, it turned out that the entire report was false. The society, however, had prepared a grave for nothing.\n\n## Refugee Committee Legalized\n\nAs the 'Kachler Stimme' (Voice of Kachel) reports, the Central Refugee Committee in Warsaw has received legalization to open branches throughout the entire territory of the Polish Republic. Such a branch should also be legalized in Pruzhany to complete the refugee campaign in town.\n\n## Day-Home at the Orphanage\n\nDespite the difficult financial situation in which the local 'Centos' (Organization for Child Care) finds itself, on the 20th of this month, a day-home will be opened where children from the poorest layers of the Jewish population will be provided with meals.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13695" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5778", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "Article 5778 mentions events taking place in the Orphanage (Beit Yetomim) hall." }, { "target_id": "cu-8012", "confidence": 0.95, "relationship": "continues", "evidence": "Both articles discuss the bitterness regarding the Kehillah budget and tax increases." } ] }, { "id": "cu-13698", "type": "obituary", "title": "Obituary: Students Kaplan & Friedlander", "category": "Death of Rabbi Chaim Feldman", "full_text": "לוי קאפלאן (ווארשע) און יוסף פרידלענדער (ווילנע)\nטרויערן איבערן טויט פון זייער רבי ר' חיים פעלדמאן ז\"ל\nאון וועלן זייער גאנצן לעבן טראגן זיין אנדענק אין הארצן\nמיט טיפן דרך-ארץ און גרויסער דאנקבארקייט.", "english_translation": "Levi Kaplan (Warsaw) and Yosef Friedlander (Vilna) mourn the death of their teacher, Reb Chaim Feldman, of blessed memory, and will carry his memory in their hearts all their lives with deep respect and great gratitude.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13698" ] } ], "event_id": "event-feldman-death", "person_ids": [ "person-levi-kaplan-warsaw", "person-rabbi-chaim-feldman", "person-yosef-friedlander" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13700", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both articles are mourning notices for the same person, Rabbi Chaim Feldman, placed by different former students." } ] }, { "id": "cu-13699", "type": "article", "title": "Section Header: 'From Life in Bereze'", "category": "Local & Regional Communal News", "full_text": "פון בערזער לעבן\n[cut off]", "english_translation": "From Life in Bereze\n[cut off]", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13699" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13690a", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Both articles focus on news from the Bereze (Kartuz-Bereze) community." }, { "target_id": "cu-13703", "confidence": 0.85, "relationship": "references", "evidence": "Article 13703 describes a specific event (the Blue-White Ball) occurring in Bereze during this period." } ] }, { "id": "cu-13700", "type": "obituary", "title": "Obituary: From Abba Zukheim", "category": "Death of Rabbi Chaim Feldman", "full_text": "בלב קרוע ועטוף אבל הנני מביע את צערי העמוק וכאבי האנוש לרגלי מות\nמורי ומדריכי מנעורי שנטע בלבי אהבה עזה ליהדות ולציון\nר' חיים פלדמן ז\"ל\nיחד עם משפחתו האבלה, הנני דואב על הלקח מהם אביהם ומורם.\nזוקהיים אבא ומשפחתו (ז'בינקה).", "english_translation": "With a torn heart and wrapped in mourning, I express my deep sorrow and mortal pain upon the death of my teacher and guide from my youth, who planted in my heart a strong love for Judaism and Zion, R' Chaim Feldman, of blessed memory. Together with his mourning family, I grieve over their father and teacher being taken from them.\n\n~ Abba Zukheim and family (Zhabinka).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13700" ] } ], "event_id": "event-feldman-death", "person_ids": [ "person-abba-zukheim", "person-rabbi-chaim-feldman" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13698", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both articles are obituaries for the same individual, R' Chaim Feldman." } ] }, { "id": "cu-13701", "type": "congratulation", "title": "From Leah and Velvel Goldberg", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "ריוועטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל טוב\nלאה, וועלוול גאלדבערג.", "english_translation": "Rivtche and Moshe! On the birth of your little daughter — our hearty Mazel Tov.\n\n~ Leah, Velvel Goldberg.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13701" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-leah-goldberg", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-velvel-goldberg" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13705", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "Abraham-Yitzhak Goldberg (another Goldberg relative) appears in Article 13693, showing family presence in the community events." }, { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 is the primary birth announcement for Rivtche and Moshe Judewicz's daughter." } ] }, { "id": "cu-13702", "type": "article", "title": "Feature: Visit of Mrs. Barzach (WIZO leader)", "category": "Zionist Activities & Events", "full_text": "וואָס הערט זיך אין שטאָט?\nבאַזוך פון ח. באַרזאַך אין פרוזשאַנע.\n\nפרוזשאַנע געפינט זיך נאָך אונטערן\nשטאַרקן רושם פון באַזוך פון ח' אורי (זאַסלאַוו-\nסקי) און היינטיקע וואָך האָט אונז באַערט אַ\nצווייטער גאַסט פרוי באַרזאַך די אַקטיוויסטע\nטוערין פון \"וויצא\" אין פוילן.\nפרוי באַרזאַך פאַרמאָגט אַ ברייטנדע נאַ-\nטור, געבוירן אין פוילן, שטודירט אין פראַנק-\nרייך און באַזוכט כמעט אַלע אייראָפּעישע הויפּט\nשטעט, 2 מאָל געווען אין ארץ ישראל, עגיפּטן\nאון אומעטום צו אין די רוישיקע קוואַרטאַלן\nפון פּאַריז אָדער אין שאָטן פון די פּיראַמידן\nהאָט איר געגעגנערט איין געדאַנק: עס איז\nפרעמדס; און זי האָט מקריב געווען איר ביל-\nדונג, דערפאַרונג, היים, באַקוועמלעכקייט, רו\nאון זיך געשטעלט צו דער דיספּאָזיציע פון\nפאָלק און לאַנד.\nדי אָפּטיילונג פון \"וויצא\" אין פרוזשאַנע\nהאָט פאַרשטאַנען אויסצוניצן אָט קראַפט און\nאיינגעאָרדנט מיט דער באַטייליקונג פון גאַסט\nרעפֿעראַטן, באַראַטונגען, קאָנפֿערענצן און אויפ-\nגעלעבט די ציוניסטישע משפּחה ביי אונז אין\nשטאָט. דער ערשטער רעפֿעראַט איז פאָרגעקו-\nמען זונטיק דעם 11 טן ד. מ. אין בית יתומים\nביי אַ פול געפּאַקטן זאַל. ח. באַרזאַך האָט אין\nאיר זייער אינטערעסאַנטן רעפֿעראַט דורכגעפירט\nאַ פּאַראַלעל צווישן גלות און א\"י. זי האָט פאַר-\nגלייכן דעם אַמאָליקן גרינגן לעבן פון די יידן\nאין אייראָפּע, זייערע מאַטעריעלע דערגרייכונ-\nגען, רייכטימער, געשעפֿטענע ווערטן און פאַר-\nדינטע הויכע אַמטן - אָבער דער רעזולטאַט -\nזבאַנשין. און ארץ ישראל מיטן האַרטן, שווערן\nאון פול מיט געראַנגל פון נאַטור און מענטשן\nלעבן, - רעזולטאַט: אַ פּרעכטיקע יוגנט, מוטיק,\nענערגיש, פריי און אַ מונטערן און האָפֿנונגס-\nפולן ישוב מיט אן א שיעור דערגרייכונגען אין\nאַ קורצער צייט.\nמאָנטיק דעם 12 טן האָט די \"וויצא\" גע-\nמאַכט אַנאויפנאַמע פאַר ח. באַרזאַך מיט איינ-\nגעלאָדנע געסט. נאַכדעם ווי עס באַגריסט אַ\nפאָרשטייערין פון \"וויצא\" און מורשה פון קק\"ל\nגיט איבער ח. באַרזאַך די געשיכטע פון \"וויצא\",\nאיר אַנטשטייונג, די ראָל פון דער פרוי אין\nא\"י איצט און פאַר דער מלחמה און שילדערט\nדי דערגרייכונגען פון \"וויצא\" מיט אירע אַנ-\nשטאַלטן: לאַנדווירטשאַפטלעכע שולן, טאָג היי-\nמען, געזונטהייטס צענטערן און די זאָרגפֿעליק-\nסטע אויפזיכט איבערן קינד. נאַכדעם גיט פרוי\nבאַרזאַך איבער פאַרשיידענע קאָמישע פּאַסירונ-\nגען פון איר וואַנדער-וועג איבער שטעט און\nשטעטלעך. פּאַסירונגען קאָמישע, אָפטמאָל טראַ-\nגישע, אָבער אומעטום איז דאָ איין באַגער קו-\nמען קיין ארץ ישראל, - און גרייטקייט צו\nקרבנות פאַר א\"י. אַזוי דערציילט זי אַז איינער\nאַ רעדנער אין אַ שטעטל איז אריין אין אַזאַ\nהתפּעלות און אַנערקענונג, אַז ער האָט פאַר-\nגעלייגט באַערן דעם גאַסט ד. ה. פרוי באַרזאַך\nמיט אַ מינוט שטילשווייגן... אַלע אָנטיילנעמער\nפון אַווענט 60 פּערזאָן, די אָנגעזעענסטע פון\nשטאָט, האָבן אויסגעדריקט אַנערקענונג און\nדאַנק פאַר די באמת קינסטלערישע שילדערונ-\nגען פון פרוי באַרזאַך. דער דינסטקידיקער טאָג\nאיז אַוועק אויף אָרגאַניזאַציע, שמועסן מיט דער\nיוגנט, - דער גאַנצער קאָמפּלעקס פראַגן פון\nקרן קימת אַרבעט: אין די שולן, אין שטאָט,\nאַרבעט ביים אָרגאַניזירן דעם באַזאַר, - אַ גע-\nביט, ווו ח. באַרזאַך האָט אַ סאַך דערפאַרונג\nאון געגעבן אָנווייזונגען צוב 5 טן א\"י באַזאַר,\nוועלכער קומט שוין פאָר דעם 26 טן ד. מ.\nעס איז צו האָפֿן, אַז די רעזולטאַטן פון\nבאַזוך פון ח. באַרזאַך וועלן לאַנג ניט לאָזן\nוואַרטן און אויסדריקן וועט עס זיך אין דער\nאַקטיוויטער אַרבעט פון \"וויצא\" אין פרוזשאַנע\nאון די פאַרגרעסערונג פון הכנסות פאַרן קרן\nקימת לישראל.", "english_translation": "# What's the News in Town?\n\n## Visit of Ch. Barzach to Pruzhany\n\nPruzhany is still under the strong impression of the visit from Comrade Uri (Zaslavsky), and this week we were honored by a second guest, **Mrs. Barzach**, the active leader of **WIZO** in Poland. Mrs. Barzach possesses a broad nature; born in Poland, she studied in France and has visited almost all European capital cities, being in Eretz Israel twice, as well as Egypt. Everywhere—from the bustling quarters of Paris to the shadow of the pyramids—one thought confronted her: it is foreign. Consequently, she sacrificed her education, experience, home, comfort, and rest, placing herself at the disposal of her people and land.\n\nThe Pruzhany branch of WIZO understood how to utilize this power and arranged lectures, consultations, and conferences with her participation, revitalizing the Zionist family in our town. The first lecture took place on Sunday the 11th of this month in the orphanage hall to a packed room. In her very interesting lecture, Ch. Barzach drew a parallel between the Diaspora and Eretz Israel. She compared the former easy life of Jews in Europe—their material achievements, wealth, business values, and esteemed high positions—but the result was Zbąszyń. In contrast, Eretz Israel, with its hard, difficult life full of struggle with nature and man, results in a magnificent youth—brave, energetic, free—and a cheerful and hopeful Yishuv with countless achievements in a short time.\n\nOn Monday the 12th, WIZO held a reception for Ch. Barzach with invited guests. After a representative from WIZO and a delegate from **KKL** greeted her, Ch. Barzach shared the history of WIZO, its origins, and the role of women in Eretz Israel both now and before the war. She described WIZO's achievements with its institutions: agricultural schools, day homes, health centers, and careful childcare. Afterward, Mrs. Barzach shared various comic anecdotes from her travels through cities and towns. Comic, often tragic, but everywhere there is one desire: to come to Eretz Israel, and a readiness for sacrifices for the land. She told of a speaker in one town who was so filled with enthusiasm and recognition that he proposed honoring the guest, Mrs. Barzach, with a minute of silence... All 60 participants of the evening, the most prominent in town, expressed recognition and thanks for the truly artistic descriptions of Mrs. Barzach. Tuesday was spent on organization, talks with youth, and the entire complex of Jewish National Fund (KKL) work: in schools, in town, and organizing the bazaar—an area where Ch. Barzach has much experience. She gave instructions for the 5th E.I. [Eretz Israel] Bazaar, which takes place on the 26th of this month.\n\nIt is to be hoped that the results of Ch. Barzach's visit will not take long to manifest, and will express themselves in the active work of WIZO in Pruzhany and the increase of income for the Jewish National Fund.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13702" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [ "person-ch-barzach", "person-uri-zaslavsky" ], "location_ids": [], "organization_ids": [ "org-jnf-kkl", "org-orphanage", "org-wizo" ], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5778", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "Both articles mention recent or upcoming Zionist events and figures (Uri Zaslavsky is mentioned here; Article 5778 mentions a Hanukkah academy with Zionist speakers)." } ] }, { "id": "cu-13703", "type": "article", "title": "Ad: 'White-Blue Ball' in Bereze", "category": "Local Economy & Social Life", "full_text": "שבת דעם 17=טן ד. ח. 9 אָוונט קומט פאָר\nאין די לאָקאַלן פון בערעזער \"תרבות\" דער טראַדיציאָנעלער\nספּעציעלע דעקאָראַציעס! ווייס=בלויער באַל\nפאַרשיידענע סיוּרפּריזן!!!\nבאַמערקונג: 2 דזשאַז אָרקעסטערס פון קאָברין.\nמיט אַכטונג: דער עלטערן=קאָמיטעט ביי דער \"תרבות\"=שולע אין בערעזע.", "english_translation": "Saturday the 17th of this month at **9 PM**, there will take place in the premises of the Bereze 'Tarbut' the traditional **White-Blue Ball**. Special decorations! Various surprises!!! Note: 2 jazz orchestras from Kobryn.\n\nRespectfully: The Parents' Committee of the 'Tarbut' school in Bereze.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13703" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [ "org-tarbut-bereze" ], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13690b", "confidence": 1, "relationship": "continues", "evidence": "Both discuss the events and preparations at the Bereze Tarbut premises for the upcoming weekend, including details about the Jazz orchestra." } ] }, { "id": "cu-13704", "type": "congratulation", "title": "From Shlomo Paretzky and wife", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "דעם ה׳ דוד פאמעראנץ צו דער חתונה\nפון זיין טאכטער רחל מיט ה׳ חיים שור\nאונזערע בעסטע גליק ווינטשן און פיל נחת\nשלמה פארעצקי און פרוי.", "english_translation": "To Mr. David Pomerantz on the wedding of his daughter Rachel to Mr. Chaim Shor, our best wishes for happiness and much joy.\n\n~ Shlomo Paretzky and wife.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13704" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-rachel-pomerantz", "person-shlomo-paretzky" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both articles concern the wedding of Rachel, daughter of David Pomerantz, to Chaim Shor." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5760 provides additional context on the groom's side (Shapiro family) and the location of the wedding (Argentina)." } ] }, { "id": "cu-13705", "type": "congratulation", "title": "From David Pomeranetz and family", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nדוד פאמעראניעץ און פאמיליע.", "english_translation": "To the Pomerantze-Shapiro families\nOn the occasion of the wedding of their daughter\nand sister Rachel to Mr. Chaim Shor\nOur heartfelt Mazel Tov\n\n~ David Pomerantze and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13705" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5758 explicitly identifies David Pomerantze as the father of the bride, Rachel." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Confirms the family connection and the groom's location in Argentina." } ] }, { "id": "cu-13706", "type": "congratulation", "title": "From Pomerantz-Shapiro family", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "די פאמיליעס קאפלאן-יודיעוויטש\nצום געבורט פון זייער טעכטערל און אייניקל\nאונזערע בעסטע וואונטשן\nדוד פאמעראניעץ,\nכייקע, זעליק, לאהלע שאפירא (הי),\nרחל, חיים שור, יצחק פאמעראניעץ (ארגענ.).", "english_translation": "The Kaplan-Judewicz families\nOn the birth of their daughter and granddaughter\nOur best wishes\n\n~ David Pomerantz,\n~ Chayka, Zelik, Leahle Shapiro (local),\n~ Rachel, Chaim Shor, Yitzhak Pomerantz (Argentina).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-4", "block_ids": [ "blk-13706" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-chayka-shapiro", "person-david-pomerantz", "person-leahle-shapiro", "person-rachel-pomerantz", "person-yitzhak-pomeranetz", "person-zelik-shapiro" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 0.98, "relationship": "references", "evidence": "Article 5758 lists David Pomerantz, Chayka, Zelik, Leahle Shapiro, and Yitzhak as siblings and parents of Rachel." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 5760 explains the Shapiro-Pomerantz family connection, identifying Zelik, Chayka, and Leahle as Shapiros." }, { "target_id": "cu-5761", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 confirms the birth of a daughter to Moshe and Rivtche Judewicz on December 15, 1938." } ] }, { "id": "cu-5746", "type": "congratulation", "title": "Hearty Mazel Tov from Jacob Perlstein", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזערע פריינד פאמיליעס פאמעראנץ-שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ח' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nיעקב פערלשטיין און פאמיליע.", "english_translation": "To our friends the Pomerantz-Shapiro families, on the wedding of their daughter and sister Rachel with Mr. Chaim Shor, our hearty Mazel Tov.\n\n~ Jacob Perlstein and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5746" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-jacob-perlstein", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5748", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Refers to the same wedding of Rachel Pomerantz and Chaim Shor." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies David Pomerantz as the father mentioned in this greeting." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Confirms the wedding likely took place in Argentina." } ] }, { "id": "cu-5747", "type": "congratulation", "title": "Greetings from Teigl, Dare, Lashe, and Esther", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "ר ח ל ! צו דיין חתונה מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nטייגל, דארע, לאשע (פרוזשאנע),\nאסתר זאוועלעווסקי (קאמעניעץ).", "english_translation": "Rachel! On your wedding with Mr. Chaim Shor, our heartfelt Mazel Tov.\n\n~ Teigl, Dare, Lashe (Pruzhany),\n~ Esther Zaweleski (Kamenetz).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5747" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-esther-zaweleski", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5746", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both concern the same wedding event." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5758 identifies Rachel as the daughter of David Pomerantz." } ] }, { "id": "cu-5748", "type": "congratulation", "title": "Greetings from Tzirl and Binyamin Elman", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזערע פריינט פאמיליעס פאמעראניץ-שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער, שוועסטער\nאון שוועגערין רחל מיט ה' חיים שור\nאונזערע בעסטע גליק וואונטשן\nצירל, בנימין עלמאן און קינדער.", "english_translation": "To our friends the Pomerantz-Shapiro families, on the wedding of their daughter, sister, and sister-in-law Rachel with Mr. Chaim Shor, our best wishes for happiness.\n\n~ Tzirl, Binyamin Elman and children.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5748" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-binyamin-elman", "person-chaim-shor", "person-rachel-pomerantz", "person-tzirl-elman" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5746", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Refers to the same wedding of Rachel and Chaim Shor." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the broader Pomerantz and Shapiro family relationships mentioned here." }, { "target_id": "cu-5783", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Features the same well-wishers, Binyamin Elman and family, congratulating the Judewicz family." } ] }, { "id": "cu-5749", "type": "congratulation", "title": "From Libe, Isaiah, and Devora'le Perlstein", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "רייווטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל-טוב\nליבע, ישעיה און דבורהלע פערלשטיין.", "english_translation": "Rivtche and Moshe! On the birth of your little daughter — our hearty Mazel Tov.\n\n~ Libe, Isaiah, and Devora'le Perlstein.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5749" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-devorele-perlstein", "person-isaiah-perlstein", "person-libe-perlstein", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 provides the full names of the parents (Moshe and Reiztche/Rivtche Judewicz) and the specific date of the daughter's birth (December 15, 1938)." }, { "target_id": "cu-5789", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Article 5789 shows another branch of the Perlstein family (Jacob Perlstein) congratulating the same parents on the same birth." } ] }, { "id": "cu-5750", "type": "congratulation", "title": "From Shimon Birnbaum and Leibel", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אינזער קוזין דוד פּאָמעראַנצען\nצו דער חתונה פֿון זײַן טאָכטער\nרחל מיט ה' חיים שאַר\nאינזער הארציקן מזל טוב\nדער יונגער פּאָר אַ גליקלעכע צוקונפֿט\nשמעון בירנבוים און פֿאַמיליע (הי),\nלייבל (פּיעסק).", "english_translation": "To our cousin David Pomerantz\nOn the occasion of the wedding of his daughter\nRachel with Mr. Chaim Shar\nOur heartfelt Mazel Tov\nTo the young couple, a happy future\n\n~ Shimon Birnbaum and family (local),\n~ Leibel (Piesk).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5750" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-rachel-pomerantz", "person-shimon-birnbaum" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5752", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Uses the same alternate spelling 'Shar' for the groom and references the same bride and father." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Confirms David Pomerantz as the father of the bride, Rachel." }, { "target_id": "cu-5769", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Shimon Birnbaum and Leibel (Pinsk/Piesk) appear as senders for a different family event, suggesting they are active members of the local social circle." } ] }, { "id": "cu-5751", "type": "congratulation", "title": "From Sarah and Mordechai Epstein", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "די פאמיליעס קאפלאן יודעוויטש\nצום געבורט פון זייער טאכטער און אייניקל\nאונזער הארציקן מזל טוב און א גרינגע דערציונג\nשרה, מרדכי עפשטיין און קינדער.", "english_translation": "The Kaplan and Judewicz families, on the birth of their daughter and granddaughter, our heartfelt Mazel Tov and [wishes for] an easy upbringing.\n\n~ Sarah, Mordechai Epstein and children.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5751" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-mordechai-epstein", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-sarah-epstein" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "congratulates_on_event", "evidence": "Article 5761 is the primary birth announcement for the daughter of Rivtche and Moshe Judewicz." }, { "target_id": "cu-5763", "confidence": 0.95, "relationship": "congratulates_on_event", "evidence": "Article 5763 provides the Polish names Mojżesz and Regina Judewicz for the same birth event." }, { "target_id": "cu-5789", "confidence": 0.9, "relationship": "congratulates_on_event", "evidence": "Another congratulatory notice for the same family event." } ] }, { "id": "cu-5752", "type": "congratulation", "title": "From Henye and Leib Pruzhanski", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזער קוזין דוד פאמעראניעץ\nצו דער חתונה פון זיין טאכטער\nרחל מיט ה' חיים שאר\nאונזערע בעסטע גליק וואונטשן\nהעניע, לייב שו\"ב פרוזשאנסקי און קינדער.", "english_translation": "To our cousin David Pomeraniec on the wedding of his daughter Rachel with Mr. Chaim Shar, our best wishes for happiness.\n\n~ Henye, Leib Sh\"uB Pruzhanski and children.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5752" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-henye-pruzhanski", "person-leib-pruzhanski", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13686", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "The same Pruzhanski family (Henye and Leib) congratulating the Judewicz-Kaplan family on a birth." }, { "target_id": "cu-5746", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Primary announcement for the same wedding (Rachel Pomerantz and Chaim Shor)." }, { "target_id": "cu-5750", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Matches the 'Shar' spelling of the groom's name used here." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Notice from the bride's father, David Pomerantz." } ] }, { "id": "cu-5753", "type": "congratulation", "title": "From Abraham-Yitzhak and Berl Kaplan", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזער פלימעניק און קוזין דוד פאמעראניעץ\nצו דער חתונה פון זיין טאכטער\nרחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מז\"ט דער פאמיליע פיל נחת\nאברהם־יצחק קאפלאן,\nבערל קאפלאן און פאמיליע.", "english_translation": "Our nephew and cousin David Pomerantz,\non the occasion of the wedding of his daughter\nRachel with Mr. Chaim Shor,\nour heartfelt Mazel Tov; may the family have much nachas.\n\n~ Abraham-Yitzhak Kaplan,\n~ Berl Kaplan and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5753" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-abraham-isaac-kaplan", "person-berl-kaplan", "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both reference the wedding of David Pomerantz's daughter Rachel to Chaim Shor." }, { "target_id": "cu-5766", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Abraham-Yitzhak and Berl Kaplan are also grandparents in the Judewicz family birth mentioned in Article 5766." } ] }, { "id": "cu-5754", "type": "congratulation", "title": "From Devora and Leibl Shapiro", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "רייווטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער מזל טוב\nדבורה, לייבעלא שאפירא און טעכטערל.", "english_translation": "Rivtche and Moshe! On the birth of your daughter — our Mazel Tov.\n\n~ Devora, Leibela Shapiro and daughter.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5754" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-devora-shapiro", "person-leibel-shapiro", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 is the formal birth announcement for the daughter of Rivka and Moshe Judewicz mentioned here." }, { "target_id": "cu-5782", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 5782 features the same senders (Devora and Leibl Shapiro) congratulating Rachel Pomerantz on her wedding." } ] }, { "id": "cu-5755", "type": "congratulation", "title": "From Geltshe and Eliyahu Pomeranetz", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזער פריינט דוד פאמעראניעץ\nצו דער חתונה פון זיין טאכטער\nרחל מיט ה' חיים שור\nווינטשן מיר א הארציקן מזל טוב\nגעלטשע, אליהו פאמעראניעץ.", "english_translation": "To our friend David Pomeranetz on the wedding of his daughter Rachel to Mr. Chaim Shor, we wish a heartfelt Mazel Tov.\n\n~ Geltshe, Eliyahu Pomeranetz.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5755" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-eliyahu-pomeranetz", "person-geltshe-pomeranetz", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "This is the primary announcement from the bride's father and siblings." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Notice from the in-laws (Shapiro family) concerning the same wedding." } ] }, { "id": "cu-5756", "type": "congratulation", "title": "From Abraham Imfeld and family", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "די פאמיליעס קאפלאן יודזאוויטש,\nצום געבורט פון זייער טעכטערל, און אייניקל\nאונזער הארציקן מזלטוב\nאברהם אימפעלד און פאמיליע.", "english_translation": "To the Kaplan and Judewicz families,\nOn the birth of their daughter and granddaughter\nOur heartfelt Mazel Tov\n\n~ Avraham Imfeld and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5756" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-avraham-imfeld" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 is the official birth announcement for the daughter mentioned here." }, { "target_id": "cu-5766", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 5766 identifies the Kaplan grandparents associated with this Judewicz birth." }, { "target_id": "cu-5784", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 5784 uses the same hyphenated family name 'יודעוויטש-קאפלאן' for the same event." } ] }, { "id": "cu-5757", "type": "congratulation", "title": "From Kaplan and Judewicz families", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזער קוזין דוד פאָמעראַנצען\nצו דער חתונה פון זיין טאָכטער\nרחל מיט ה' חיים שאַר\nאונזער האַרציקן מזל טוב\nדער יונגער פּאָר פֿאַר אייביקע גליק\nראָטשע, חיים און סיטשע קאַפּלאַן,\nריבטשע, משה יודעוויטש.", "english_translation": "To our cousin David Pomerantzen on the wedding of his daughter Rachel with Mr. Chaim Shar, our heartfelt Mazel Tov. To the young couple, eternal happiness.\n\n~ Rochtche, Chaim and Sitche Kaplan, Rivtche, Moshe Judewicz.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5757" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-moshe-judewicz", "person-rachel-pomerantz", "person-rasha-kaplan", "person-rivtche-judewicz", "person-sioma-kaplan" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies David Pomerantz as the father of the bride Rachel." }, { "target_id": "cu-5761", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Identifies Rivtche and Moshe Judewicz, the senders of this notice, who also have a birth announcement in the same edition." } ] }, { "id": "cu-5758", "type": "congratulation", "title": "Official Notice: From father David Pomeranetz", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "צו דער חתונה פון אינזער ליבער טאָכטער און שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאינזערע הארציקסטע ברכות און ווינטשן פיל גליק אויפן נייעם לעבנס וועג\nפאָטער דוד פּאָמעראַניעץ, לייקע, זעליק, לאה'לע שאַפּיראָ (הי), יצחק פּאָמעראַניעץ (ארגענטינע).", "english_translation": "On the occasion of the wedding of our dear daughter and sister Rachel to Mr. Chaim Shor,\nour heartiest blessings and wishes for much happiness on the new path of life.\n\n~ Father David Pomeranetz, Laike, Zelik, Leah'le Shapiro (here), Yitzhak Pomeranetz (Argentina).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5758" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-laike-pomerantz", "person-leahle-shapiro", "person-rachel-pomerantz", "person-yitzhak-pomeranetz", "person-zelik-shapiro" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13706", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Mentions the same Pomeranetz-Shapiro family members as the senders of a greeting." }, { "target_id": "cu-5750", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Refers to the same wedding and identifies David Pomeranetz as the father." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 1, "relationship": "continues", "evidence": "Both articles mention the same family members (David Pomeranetz, Zelik, Laike/Chayka, Leahle Shapiro, and Yitzhak in Argentina) and the same wedding (Rachel to Chaim Shor)." } ] }, { "id": "cu-5759", "type": "congratulation", "title": "Hebrew Greeting: From Sheine and Yehoshua", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "רחלי! לנשואיך עם מר חיים שור\nאיחולינו הלבביים מרחוק למשפחת רב נחת\nשיינע, יהושע.", "english_translation": "Racheli! For your marriage to Mr. Chaim Shor, our heartiest wishes from afar for much joy to the family.\n\n~ Sheine, Yehoshua.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5759" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both refer to the wedding of Rachel Pomerantz and Chaim Shor." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Article 5760 mentions the groom is in Argentina, explaining the 'from afar' sentiment in 5759." } ] }, { "id": "cu-5760", "type": "congratulation", "title": "Official Notice: From in-laws Yechezkel Shapiro", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "למחותננו ר' דוד פאָמראַניץ (פה), בנו יצחק (ארגנטינה) ולבננו זליק, חייקה ולאה שאַפּיראָ\nלנשואי אחותם ודודתם העדינה מרת רחל עב\"ל מר חיים שור (בארגנטינה)\nאנו מאחלי רוב נחת ולזוג הצעיר עתיד מזהיר\nיחזקאל שאַפּיראָ ומשפחתו (פה) דוד (ירושלים).", "english_translation": "To our co-in-law Mr. David Pomerantz (here), his son Isaac (Argentina), and to our son Zelik, Chayka, and Leah Shapiro\nOn the marriage of their refined sister and aunt Mrs. Rachel to her groom Mr. Chaim Shor (in Argentina)\nWe wish much nachas and a bright future to the young couple\n\n~ Yechezkel Shapiro and family (here), David (Jerusalem).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5760" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-chayka-shapiro", "person-david-pomerantz", "person-david-shapiro-jerusalem", "person-leahle-shapiro", "person-rachel-pomerantz", "person-yechezkel-shapiro", "person-yitzhak-pomeranetz", "person-zelik-shapiro" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13706", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "David Pomerantz and the Shapiro children (Zelik, Chayka, Leah) return the favor of community notices by congratulating the Judewicz family." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both articles concern the same wedding and list the same family members (David Pomerantz, Zelik, Chayka, Leah, and Isaac)." } ] }, { "id": "cu-5761", "type": "congratulation", "title": "Official Birth Notice: Rivtche & Moshe Judewicz", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "רייזטשע און משה יודעוויטש\nמעלדן וועגן געבורט פון זייער טעכטערל\nדאנערשטיק דעם 15/12 1938 יאר.", "english_translation": "Rivtche and Moshe Judewicz announce the birth of their little daughter on Thursday, 15/12, year 1938.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5761" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-judewicz-daughter-1938", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5762", "confidence": 1, "relationship": "continues", "evidence": "Parents thank the midwife for the same birth event." }, { "target_id": "cu-5763", "confidence": 1, "relationship": "continues", "evidence": "Formal Polish/Latin script thank you note for the same delivery." }, { "target_id": "cu-5766", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Grandparents Kaplan congratulate the parents on the birth." }, { "target_id": "cu-5772", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Identifies Reiztsche/Rivka as a midwife (akusherke)." } ] }, { "id": "cu-5762", "type": "congratulation", "title": "Thank you to Midwife Manya Burstein", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "ד א נ ק ז א ג ו נ ג .\nדער חשובער אקושערן פרוי מאניע בורשטיין פאר איר מוטערלעכער איבערגעגעבנ-\nקייט און אויסערגעוויינלעך גוטער באהאנדלונג, אונזער הארציקסטן און אויפריכטיקסטן דאנק.\nריוואטשע, משה יודעוויטש.", "english_translation": "EXPRESSION OF THANKS.\nTo the esteemed midwife Mrs. Manya Burstein for her motherly devotion and exceptionally good treatment, our most heartfelt and sincere thanks.\n\n~ Rivtche, Moshe Judewitch.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5762" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-manya-burstein", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 provides the specific birth date for the Judewitch daughter mentioned here." }, { "target_id": "cu-5763", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5763 is the Polish language version of this expression of thanks, providing additional names for medical staff." }, { "target_id": "cu-5772", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Article 5772 identifies Rivka (Rivatche) Judewitch as a midwife herself." } ] }, { "id": "cu-5763", "type": "congratulation", "title": "Thank you to Dr. Ilnicki (Bilingual Polish/Yiddish)", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "# PODZIĘKOWANIE\n\n> Panu Doktorowi **ILNICKIEMU**\n> DYREKT. SZPITALA SEJMIKOWEGO W PRUŻANIE\n\nSkładamy tą drogą Serdeczne Podziękowanie za troskliwą i bezinteresowną opiekę oraz skuteczną pomoc lekarską i pielęgniarce Pani **GRZYBOWSKIEJ** za pomoc przy moim porodzie\n\n~ Mojżesz i Regina Judewicz", "english_translation": "# ACKNOWLEDGMENT / THANKS\n\n> To Doctor **ILNICKI**\n> DIRECTOR OF THE DISTRICT HOSPITAL IN PRUŻANA\n\nWe hereby express our Heartfelt Thanks for the caring and selfless care and effective medical assistance, and to the nurse Mrs. **GRZYBOWSKA** for help during my delivery\n\n~ Mojżesz and Regina Judewicz", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5763" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-dr-ilnicki", "person-moshe-judewicz", "person-mrs-grzybowska", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [ "org-district-hospital" ], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 is the formal birth announcement for the daughter of Moshe and Rivtche Judewicz." }, { "target_id": "cu-5762", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 5762 is a parallel Yiddish thank-you note to their midwife, Manya Burstein, for the same birth." }, { "target_id": "cu-5766", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Article 5766 identifies Rivtche's maiden name as Kaplan." } ] }, { "id": "cu-5764", "type": "congratulation", "title": "From Tuvia Blumenkrantz", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזערע גוטע פריינט פאמיליעס פאמעראניעץ\nשפירא צו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nטוביה בלומענקראנץ און פאמיליע.", "english_translation": "To our good friends, the Pomerantz-Shapiro families, on the wedding of their daughter and sister Rachel to Mr. Chaim Shor, our heartfelt Mazel Tov.\n\n~ Tuvia Blumenkrantz and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5764" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-rachel-pomerantz", "person-tuvia-blumenkrantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5758 is the primary notice from the father, David Pomerantz, regarding the same wedding." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 5760 provides additional family details, mentioning the groom Chaim Shor and the location (Argentina)." } ] }, { "id": "cu-5765", "type": "congratulation", "title": "From Spector and Elman families", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזערע גוטע פריינט פאמיליעס פאמעראניעץ\nשאפירא צו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזערע בעסטע גליק וואונטשן\nשמואל ספעקטאר און פאמיליע,\nחיים יודל ספעקטאר און פאמיליע,\nשיינדל, אהרן סופר, פריידקע, וואלפקע עלמאן.", "english_translation": "To our good friends the families Pomerantz-Shapiro on the wedding of their daughter and sister Rachel with Mr. Chaim Shor, our best wishes for happiness.\n\n~ Shmuel Spector and family, Chaim Yudel Spector and family, Sheindl, Aaron Sofer, Freidke, Wolfke Elman.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5765" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-chaim-yudel-spector", "person-rachel-pomerantz", "person-shmuel-spector" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5746", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Refers to the same wedding of Rachel Pomerantz and Chaim Shor." }, { "target_id": "cu-5748", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Binyamin and Tzirl Elman (well-wishers in 5748) likely share a family connection with Wolfke and Freidke Elman in this article." } ] }, { "id": "cu-5766", "type": "congratulation", "title": "From Kaplan grandparents (Abraham-Isaac & Tzivia)", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "אונזערע ליבע אייניקלעך און פלימעניקעס\nריבטשע און משה צום געבורט פון זייער טעכטערל\nאונזער הארציקן מזל טוב\nדי זיידעס און באבעס פיל נחת\nאברהם-יצחק, צביה, בערל און קינדער קאפלאן.", "english_translation": "Our dear grandchildren and nieces/nephews Rivtche and Moshe on the birth of their little daughter—our heartfelt Mazel Tov. Much joy to the grandfathers and grandmothers.\n\n~ Abraham-Isaac, Tzivia, Berl and children Kaplan.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5766" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-abraham-isaac-kaplan", "person-berl-kaplan", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-tzivia-kaplan" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the parents and the event (birth of a daughter)." }, { "target_id": "cu-5763", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Provides the formal names Mojżesz and Regina Judewicz." }, { "target_id": "cu-5787", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Mentions the grandparents/parents of Moshe and Rivtche." } ] }, { "id": "cu-5767", "type": "congratulation", "title": "From Sarah Katz and Beile Katz", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "ריוועטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל טוב\nדער באבע און זיידע פיל נחת\nשרה כץ (תל אביב), ביילע כץ און קינדער (הי).", "english_translation": "Rivtche and Moshe! On the birth of your little daughter — our heartfelt Mazel Tov. May the grandmother and grandfather have much joy.\n\n~ Sarah Katz (Tel Aviv), Beile Katz and children (here).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5767" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-beile-katz", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-sarah-katz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13688", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "The same Sarah (Tel Aviv) and Beile (Pruzhany) Katz congratulate the Pomerantz family on their wedding, showing their broad social network." }, { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the parents as Rivtche and Moshe Judewicz and the birth date as Dec 15, 1938." } ] }, { "id": "cu-5768", "type": "congratulation", "title": "From Moshe Yanowitz and family", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "דעם ה׳ דוד פאמעראנץ צו דער חתונה\nפון אייער טאכטער רחל מיט ה׳ חיים שור\nאונזערע הארציקסטע גליק וואונטשן\nמשה יאנאוויטש און פאמיליע.", "english_translation": "To Mr. David Pomerantz on the wedding of your daughter Rachel to Mr. Chaim Shor, our heartiest good luck wishes.\n\n~ Moshe Yanowitz and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5768" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-moshe-yanowitz", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5750", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5750 identifies David Pomerantz as the father of the bride Rachel." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both articles concern the marriage of Rachel Pomerantz, daughter of David Pomerantz, to Chaim Shor." } ] }, { "id": "cu-5769", "type": "congratulation", "title": "From Shimon Birnbaum and Leibel", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "רייטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל — אונזער הארציקן מזל טוב\nדי באבעס און זיידעס פיל נחת\nשמעון בירנבוים און פאמיליע (הי),\nלייבל (פינסק).", "english_translation": "Reitsche and Moshe! On the birth of your little daughter — our heartfelt Mazel Tov. May the grandmothers and grandfathers have much joy.\n\n~ Shimon Birnbaum and family (local), Leibel (Pinsk).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5769" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-shimon-birnbaum" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5750", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Shimon Birnbaum and Leibel (Pinsk) appear together as well-wishers for another family event in the same edition." }, { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Direct announcement of the birth for the same couple (Moshe and Rivtche Judewicz)." } ] }, { "id": "cu-5770", "type": "congratulation", "title": "Grandmother Mindl Judewicz & Kobryn relatives", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "ריווטשע און משה! צום געבורט פון אייער\nטעכטערל אונזער הארציקן מזל טוב און פיל נחת\nבאבע מינדל יודעוויטש,\nשיינדל, שולמית סוראנאווסקי (הי),\nטייגל, ברוך ראזענבלום און זון (קאברין).", "english_translation": "Rivtche and Moshe! On the birth of your baby daughter, our heartfelt congratulations and much joy (nachas).\n\n~ Grandmother Mindl Judewicz,\n~ Sheindl, Shulamit Suranowski (local),\n~ Teigel, Baruch Rosenblum and son (Kobryn).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5770" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-baruch-rosenblum", "person-mindl-judewicz", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-teigel-rosenblum" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "continues", "evidence": "Article 5761 provides the specific birth date for this family event." }, { "target_id": "cu-5763", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Polish version of the thank you note from the same parents, Mojżesz and Regina Judewicz." } ] }, { "id": "cu-5771", "type": "congratulation", "title": "From Alter Nitzberg and family", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאינזערע בעסטע ווינטשן\nאלטער ניצבערג און פאמיליע.", "english_translation": "The Pomerantz-Shapiro families, on the occasion of the wedding of their daughter and sister Rachel with Mr. Chaim Shor, our best wishes.\n\n~ Alter Nitzberg and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5771" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-alter-nitzberg", "person-chaim-shor", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5748", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Another greeting to the same Pomerantz-Shapiro family for the same event." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies David Pomerantz as the father of the bride Rachel." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the groom Chaim Shor as residing in Argentina and the family connection to the Shapiros." } ] }, { "id": "cu-5772", "type": "congratulation", "title": "From Smulewicz and Freide Pets", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "דער אקושערין רבקה יודעוויטש און מאן\nצום געבורט פון זייער טעכטערל\nאונזערע בעסטע וואונטשן,\nפאמיליע שמולעוויטש, פריידע פץ.", "english_translation": "To the midwife Rivka Judewicz and [her] husband on the birth of their little daughter, our best wishes.\n\n~ Smulewicz family, Freide Pets.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5772" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the specific birth event and parents (Rivka/Regina and Moshe Judewicz)." }, { "target_id": "cu-5775", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Refers to Rivka/Rivtche as a 'colleague', corroborating her professional status as a midwife." } ] }, { "id": "cu-5773", "type": "congratulation", "title": "From Itke and Moshe Tschernevsky", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "אונזער פלימעניצע און פלימעניק ריבטשע\nאון משה! צום געבורט פון אייער טעכטערל\nאונזער הארציקן מזל-טוב\nדי באבעס מיט די זיידעס פיל נחת\nאיטקע, משה טשערנעווסקי און קינדער.", "english_translation": "To our niece and nephew Rivtche and Moshe! On the birth of your daughter—our heartfelt Mazel Tov. May the grandmothers and grandfathers have much nachas.\n\n~ Itke, Moshe Tschernevsky and children.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5773" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-itke-tschernevsky", "person-moshe-judewicz", "person-moshe-tschernevsky", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Provides the specific birth date and parents' full names (Rivtche and Moshe Judewicz)." }, { "target_id": "cu-5766", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Mentions the Kaplan grandparents, providing context for the 'grandparents' mentioned in this notice." }, { "target_id": "cu-5786", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "The Tschernevsky/Tscherchevsky family also congratulates the Pomerantz family, suggesting they were part of the same elite social circle." } ] }, { "id": "cu-5774", "type": "congratulation", "title": "From Rachel Apelbaum", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "די פאמיליעס יודעוויטש צום געבורט פון\nזייער טעכטערל און אייניקל אונזער מזל טוב\nרחל עפלבוים און קינדער (הי-אויסלאנד).", "english_translation": "To the Judewicz families on the birth of their little daughter and granddaughter, our heartfelt congratulations.\n\n~ Rachel Apelbaum and children (Local-Abroad).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5774" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-moshe-judewicz", "person-rachel-apelbaum", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 provides the specific date and parent names for this birth." }, { "target_id": "cu-5766", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Both articles congratulate the Judewicz-Kaplan families on the same birth." } ] }, { "id": "cu-5775", "type": "congratulation", "title": "From Sheine Kamenetzka and Markus family", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "מיין ליבער קאלעגאנקע ריוועטשע\nמיינע הארציקע וואונטשן\nצום געבורט פון איר טעכטערל\nדעם מאן און די עלטערן מזל טוב\nשיינע קאמענעצקא, פאמיליע מארקוס.", "english_translation": "To my dear colleague Rivtche, my heartfelt wishes on the birth of her daughter. Mazel Tov to the husband and the parents.\n\n~ Sheine Kamenetzka, Markus family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5775" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-sheine-kamenetzka" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 provides the birth date and full names of the parents (Rivtche/Regina and Moshe Judewicz)." }, { "target_id": "cu-5772", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5772 explicitly identifies Rivka Judewicz as a midwife, explaining the use of 'colleague' here." } ] }, { "id": "cu-5776", "type": "article", "title": "Headline: JNF Hanukkah Campaign", "category": "Zionist Activities & Events", "full_text": "שטיצט די חנוכה אַקציע פֿון קק\"ל!", "english_translation": "Support the Hanukkah campaign of the JNF!", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5776" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [ "org-jnf-kkl" ], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13702", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "Article 13702 mentions KKL work and the organization of the 5th Eretz Israel Bazaar." }, { "target_id": "cu-5778", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5778 provides the specific details for the Hanukkah Academy mentioned in this campaign slogan." } ] }, { "id": "cu-5777", "type": "other", "title": "Pruzhaner Shtyme Masthead", "category": "Masthead", "full_text": "№ 46 (315) זיבעטער יאָרגאַנג\nOpłata pocztowa uiszczona ryczałtem.\nפרייז 10 גר. PRUŻANER SZTYME\nפּרוזשאַנער שטימע\nאומאָפּהענגיקע נאַציאָנאַלע וואָכנבלאַט\n\nPruzana, ul. D-ra Pacewicza 78. skrz. pocz. 54\nP. K. O. 160.231 Abram Brzeski.\nAbram Brzeski Pruzana. Skrz. pocz. 54\nPrużana, piątek 16 grudnia.\n\nפאַר קאָרעספּאָנדענץ און אַרטיקלען, וואָס ווערן ניט\nגעדרוקט, קען מען צוריקשיקן ניט אָפּגעלאָזט.\nפאַר צוריקגעשיקטע מאַנוסקריפטן\nאחראי\n\nאבונאמענט פרייז 80 גר. א חודש. מער אויסלאַנד 3 דאלאר א יאר.\nאיינצאל-פרייז: אין מילעמעטער שורה פרייז 25 פענס א. גר. 45 פענס טעקסט 20 גר.\nאין עמוד האַלט 4 שפּאַלטן. מאַכן אינהאַלט פון די אינזאן אין די רעדאַקציע ניט מאַראַנשירטאַלשעך\nפרוזשאַנער, פרייטיק כ\"ו כסלו תרצ\"ט\n16 דעצעמבער 1938", "english_translation": "# **PRUZHANER SHTIME** · פּרוזשאַנער שטימע\n\n**Independent National Weekly** (Pruzhan Voice)\n\nNo. 46 (315) · Seventh Year · Price 10 gr. · Postal fee paid lump sum\n\n---\n\n**Editor/Publisher:** Abram Brzeski\n**Address:** Dr. Pacewicz Street 78, Pruzhany · P.O. Box 54\n**P.K.O.** (Polish Post Office Savings Bank): 160.231\n\n**Date:** Friday, 26 Kislev 5699 / 16 December 1938\n\n---\n\n**Subscription:** 80 gr./month · Overseas: $3/year\n**Advertising:** 25 gr. per mm line · 45 gr. text · 20 gr. · 4 columns per page\n\n*The editorial board is not responsible for the content of advertisements. For correspondence and articles that are not printed, they may be returned. Editor responsible for returned manuscripts.*", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5777" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [ "location-pruzhany" ], "organization_ids": [], "cross_references": [] }, { "id": "cu-5778", "type": "article", "title": "Announcement: Hanukkah Academy (KKL)", "category": "Zionist Activities & Events", "full_text": "ק ר ן ק י מ ת ל י ש ר א ל ב פ ר ו ז ' נ ה .\n\nביום השבת 17 לח. ז. בשעה 8 בערב תתקים באולם בית היתומים\nאקדמית חנוכה נהדרת\nמן התכן:\n1. פתיחה\n2. החלוצים — חשמונאים חדשים (הח\"ח ארן וספירשטיין).\n3. ברכת הנרות ושירי חנוכה\nהכניסה חפשית! בואו בהמונים!!\n\nשבת דעם 17 ה. ח. פינקטלעך 8 אוונט קומט פֿאַר אין זאַל פֿון בית־יתומים\nאַ פֿייערלעכע חנוכה אַקאַדעמיע\nגעווידמעט דער פּראָקלאַמירונג פֿון דער חנוכה אקציע\nאין פראגראם:\n1. דערעפֿענונג, 2. רעפֿעראטן — די חלוצים — נייע חשמונאים,\n3. בענטשן חנוכה ליכט און חנוכה לידער.\nאריינטריט פֿריי! קומט מאסנווייז!!!\n\nש מ ו נ ה י מ י ח נ ו כ ה — ש מ ו נ ה י מ י ג א ו ל ה !!!", "english_translation": "# Jewish National Fund in Pruzhany\n\nOn Saturday, the 17th of this month, at 8:00 PM, a magnificent **Hanukkah Academy** will take place in the hall of the Orphanage.\n\n# Program\n\n1. Opening\n2. The Pioneers — New Hasmoneans (The comrades Aran and Sapirstein)\n3. Blessing of the candles and Hanukkah songs\n\n> Entry is free! Come in masses!!\n\n---\n\nSaturday the 17th of the current month, at 8:00 PM sharp, a festive **Hanukkah Academy** will take place in the hall of the Orphanage, dedicated to the proclamation of the Hanukkah Campaign.\n\n# Program\n\n1. Opening\n2. Lectures — The Pioneers — New Hasmoneans\n3. Blessing of the Hanukkah candles and Hanukkah songs\n\n> Entry free! Come in masses!!!\n\n---\n\n> **Eight Days of Hanukkah — Eight Days of Redemption!!!**", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5778" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [ "org-jnf-kkl", "org-orphanage" ], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13702", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "Mention of Zionist activists and organizational activity in the city." }, { "target_id": "cu-5776", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both articles promote the KKL/JNF Hanukkah Campaign (Action)." } ] }, { "id": "cu-5779", "type": "congratulation", "title": "From Moshe Makransky and wife", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "דעם ה' דוד פאמעראנץ צו דער חתונה\nפון אייער טאכטער רחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מז\"ט דער יונגער פאר פיל גליק\nמשה מאקראנסקי און פרוי.", "english_translation": "To Mr. David Pomerantz on the wedding\nof your daughter Rachel to Mr. Chaim Shor\nOur heartfelt Mazel Tov, much happiness to the young couple\n\n~ Moshe Makransky and wife.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5779" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-moshe-makransky", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Both articles concern the wedding of Rachel, daughter of David Pomerantz, to Chaim Shor." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the broader family context of the bride and groom mentioned in this notice." } ] }, { "id": "cu-5780", "type": "congratulation", "title": "From Aaron Yurevitch and family", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "אונזערע פריינט ריבטשע און משה\nצום געבורט פון אייער טעכטערל\nאונזער הארציקן מזל טוב\nדי באבעס און זיידעס פיל נחת\nאהרן יורעוויטש און פאמיליע.", "english_translation": "Our friends Rivtche and Moshe, on the birth of your daughter, our heartfelt Mazel Tov. May the grandmothers and grandfathers have much nachas (joy).\n\n~ Aaron Yurevitch and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5780" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-aaron-yurevitch", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 provides the specific birth date (Dec 15, 1938) and full surname (Judewicz) for the same parents, Rivtche and Moshe." }, { "target_id": "cu-5787", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Article 5787 mentions the Judewicz grandparents ('parents Judewicz'), correlating with the wish for 'nachas' for grandmothers and grandfathers in this article." } ] }, { "id": "cu-5781", "type": "congratulation", "title": "From Lifshitz-Pomerantz families", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזער פריינט דוד פאמעראניעץ\nצו דער חתונה פון זיין טאכטער\nרחל מיט ה' חיים שור\nאונזער הארציקן מזל טוב\nפאמיליעס ליפשיץ-פאמעראניעץ סג\"ל.", "english_translation": "To our friend David Pomerantz on the wedding of his daughter Rachel with Mr. Chaim Shor, our heartfelt Mazel Tov.\n\n~ Families Lifshitz-Pomerantz Seg\"l.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5781" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-david-pomerantz", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "This is the central announcement by the father, David Pomerantz, regarding the same wedding." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Mentions the groom Chaim Shor is in Argentina." } ] }, { "id": "cu-5782", "type": "congratulation", "title": "From Dvora and Leibl Shapiro", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "חברטע ר ח ל !\nצו דיין חתונה מיט ה' חיים שור\nאונזערע בעסטע וואונטשן דער פאמיליע פיל נחת\nדבורה, לייבל, שאפירא און טעכטערל.", "english_translation": "Friend Rachel!\nOn your wedding to Mr. Chaim Shor,\nour best wishes; much nachas to the family.\n\n~ Dvora, Leibel Shapiro and [their] little daughter.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5782" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-devora-shapiro", "person-leibel-shapiro", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5754", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Dvora and Leibel Shapiro (the same greeters) appear in a notice for a different family event." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identification of Rachel as the daughter of David Pomerantz." } ] }, { "id": "cu-5783", "type": "congratulation", "title": "From Tzirl and Binyamin Elman", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "אונזערע פלימעניקעס און קוזינס\nריבטשע און משה צום געבורט פון זייער\nטעכטערל אונזער מזל־טוב\nדי זיידעס' און באַבעס פיל נחת\nצירל, בנימין עלמאַן און קינדער.", "english_translation": "To our nieces and cousins Rivtche and Moshe on the birth of their little daughter, our Mazel Tov. May the grandfathers and grandmothers have much joy.\n\n~ Tsirl, Binyamin Elman and children.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5783" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-binyamin-elman", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-tzirl-elman" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5748", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "The same Elman family sending greetings to another major event (the Pomerantz-Shapiro wedding) in the same issue." }, { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "This article provides the specific birth date (Dec 15, 1938) and the full names (Rivtche and Moshe Judewicz) associated with this event." } ] }, { "id": "cu-5784", "type": "congratulation", "title": "From Abraham Zuber and Sarah Zuber-Swirsky", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "די פאמיליעס יודעוויטש-קאפלאן\nצום געבורט פון זייער טאכטער און אייניקל\nמזל טוב מיט א גרינגע דערציאונג\nווינטשט אברהם זובער (הי),\nשרה זובער-סווירסקי (ניופענלאנד).", "english_translation": "The Judewicz-Kaplan families,\non the birth of their daughter and granddaughter,\nmazel tov and an easy upbringing,\n\n~ Abraham Zuber (here),\n~ Sarah Zuber-Swirsky (Newfoundland).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5784" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-abraham-zuber", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-sarah-zuber-swirsky" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Specifies the birth date for the Judewicz child mentioned here." }, { "target_id": "cu-5763", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the parents as Mojżesz and Regina Judewicz." }, { "target_id": "cu-5766", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the Kaplan family as the maternal grandparents." } ] }, { "id": "cu-5785", "type": "congratulation", "title": "From Ephraim Michel Pruzshansky", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "די פאמיליעס פאמעראניעץ שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שור\nאינזער מז\"ט דער יונגער פאר פיל גליק\nאפרים מיכל פרוזשאנסקי שו\"ב און פאמיליע.", "english_translation": "The Pomerantz-Shapiro families on the marriage of their daughter and sister Rachel to Mr. Chaim Shor. Our Mazel Tov, much happiness to the young couple.\n\n~ Ephraim Michel Pruzshansky, Shohet u'Bodek (Ritual Slaughterer and Examiner), and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5785" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-ephraim-michel-pruzshansky", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5752", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Both articles mention David Pomerantz's daughter's wedding to Chaim Shor; note the slight variation in spelling of Pomerantz." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Family wedding of Rachel Pomerantz and Chaim Shor." } ] }, { "id": "cu-5786", "type": "congratulation", "title": "From Itke and Moshe Tschertschevsky", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "אונזערע פריינד פאמיליעס פאמערנאץ־שאפירא\nצו דער חתונה פון זייער טאכטער, שוועסטער\nאון שוועגערין רחל מיט ה' חיים שור\nאונזערע בעסטע גליק וואונטשן\nאיטקע, משה טשערטשעווסקי און קינדער.", "english_translation": "To our friends the Pomerantz-Shapiro families on the wedding of their daughter, sister and sister-in-law Rachel with Mr. Chaim Shor, our best wishes for happiness.\n\n~ Itke, Moshe Tschertschevsky and children.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5786" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-itke-tschernevsky", "person-moshe-tschernevsky", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5748", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Directly references the same families (Pomerantz-Shapiro) and the same wedding event." }, { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Notice from the bride's father, David Pomerantz, confirming the familial ties." }, { "target_id": "cu-5773", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Signed by Itke and Moshe Tschernevsky, likely the same individuals sending greetings for a birth in the Judewicz family." } ] }, { "id": "cu-5787", "type": "congratulation", "title": "From parents Judewicz and siblings", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "אונזערע ליבע קינדער ריבטשע און משה!\nצום געבורט פון אייער טעכטערל\nאונזער מז\"ט און א גרינגע דערציאונג\nעלטערן יודעוויטש (הי), שולים (היינווקע),\nשוועסטער, שוואגערס און פאמיליעס (ארגענט.).", "english_translation": "Our dear children Rivtche and Moshe!\nOn the birth of your daughter\nOur Mazal Tov and [wishes for] an easy upbringing\n\n~ Parents Judewicz (here), Shulim (Hajnówka),\n~ sisters, brothers-in-law, and families (Argentina).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5787" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-abraham-meyer-judewicz", "person-moshe-judewicz", "person-rachel-kayla-judewicz", "person-rivtche-judewicz", "person-shulim-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Article 5761 is the formal announcement by Moshe and Rivtche Judewicz of the birth of the same daughter on Dec 15, 1938." }, { "target_id": "cu-5766", "confidence": 0.95, "relationship": "references", "evidence": "Article 5766 is the matching greeting from the maternal grandparents (Kaplan family), confirming the Judewicz-Kaplan connection." } ] }, { "id": "cu-5788", "type": "congratulation", "title": "From Yosef Kleinerman and children", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "מזל-טוב! די פאַמיליעס פאַמעראַנץ שאַפּיראַ\nצו דער חתונה פון זייער טאָכטער\nאון שוועסטער רחל מיט ה' חיים שוּר\nיוסף קליינערמאַן און קינדער.", "english_translation": "Congratulations! To the Pomerantz-Shapiro families on the wedding of their daughter and sister Rachel to Mr. Chaim Shor.\n\n~ Yosef Kleinerman and children.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5788" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-rachel-pomerantz", "person-yosef-kleinerman" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Identifies the father and siblings of the bride mentioned here." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "Clarifies that the groom Chaim Shor is in Argentina and mentions the Shapiro side of the family." } ] }, { "id": "cu-5789", "type": "congratulation", "title": "From Jacob Perlstein and family", "category": "Birth of Judewicz Daughter", "full_text": "די פאמיליעס קאפלאן יודעוויטש\nצום געבורט פון זייער טעכטער און אייניקל\nאונזער הארציקן מזל, טוב\nיעקב פערלשטיין און פאמיליע.", "english_translation": "To the Kaplan and Judewicz families on the birth of their daughter and granddaughter, our heartfelt Mazel Tov.\n\n~ Jacob Perlstein and family.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5789" ] } ], "event_id": "event-judewicz-birth", "person_ids": [ "person-jacob-perlstein", "person-moshe-judewicz", "person-rivtche-judewicz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5746", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Jacob Perlstein and family, the senders here, also sent a greeting to the Pomerantz wedding in article 5746." }, { "target_id": "cu-5761", "confidence": 1, "relationship": "references", "evidence": "This notice refers to the birth of the daughter of Rivtche and Moshe Judewicz, officially announced in article 5761." } ] }, { "id": "cu-5800", "type": "congratulation", "title": "Main Wedding Announcement: Rachel Pomeranietz & Chaim Shor married in Buenos Aires, Dec 10, 1938", "category": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "full_text": "רחל פּאָמעראַניעץ חיים שור\nח ת ו נ ה ג ע ה אַ ט\nאין בוענאָס-איירעס שבת דעם 10/12 1938 (יז׳ כסלו תרצ״ט).", "english_translation": "Rachel Pomeranietz [and] Chaim Shor\nWere Married\nIn Buenos Aires, Saturday, December 10, 1938 (17th of Kislev 5699).", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-1", "block_ids": [ "blk-5800" ] } ], "event_id": "event-pomerantz-shor-wedding", "person_ids": [ "person-chaim-shor", "person-rachel-pomerantz" ], "location_ids": [], "organization_ids": [ "org-yavne" ], "cross_references": [ { "target_id": "cu-5758", "confidence": 1, "relationship": "parent_announcement", "evidence": "5758 is the notice from the bride's father David Pomeranetz, placed directly below this main announcement." }, { "target_id": "cu-5760", "confidence": 1, "relationship": "parent_announcement", "evidence": "5760 is the notice from the groom's family (Shapiro in-laws), placed below 5758." } ] }, { "id": "cu-8010", "type": "article", "title": "Satire: 'Kakemeike or San Minge-Deginge!'", "category": "Literary, Satire & Opinion", "full_text": "קאַקעמייקע אָדער סאַן מינגע־דעגינגע!...\nקלאַפּאַטן פֿון אַ ייִד, עמיגראַנט\n\nנו, וואַס זאָגט איר איצט? איר האַט נאָך\nטענות צו דער וועלט? זעט איר, אַז ס'איז נאָך\nדאַ יושר און גערעכטיקייט?...\nזעט, זעט, ווי די וועלט „עפֿנט ברייט\nדי טויערן” פֿאַר אונדז ייִדן. ווי יעדע מלוכה\nוויל האָבן דאַס גליק „אַרײַנצוכאַפּן” די פּאָר\nמיליאָן ייִדעלעך... זעט, וואַס פֿאַר אַ לענדער זיי\nווילן אונדז אַוועקגעבן. ווי יעדע מלוכה איז\nגרייט אָפּצוגעבן דאַס „שענסטע און בעסטע”\nוואַס זי פֿאַרמאָגט, יעדע מלוכה שרייט:\n— ייִדעלעך, קומט צו מיר!..\n— ייִדעלעך, גייט נישט צו יענעם קומט\nצו מיר!..\nאיז דאַס די מעשׂה מיט יענעם אַלטן\nטאַטע וואַס האַט געהאַט צען רײַכע קינדער, זון און\nטעכטער, איינער מאָרגינט נישט דעם צווייטן\nצו האַבן דעם טאַטן בײַ זיך. לאָזט איינער דעם\nצווייטן נישט צו דאַס גליק איינער קריגט זיך\nמיטן צווייטן:\n— אַ מפּה וועסטו האָבן, נישט דעם טאַטן!...\n— קרענק מיט יסורים וועסטו האָבן,\nנישט דעם טאַטן!...\nדער שפּיץ איז, אַז פֿון גרויס ליבשאַפֿט\nגייט דער אַלטער טאַטע אויס ווי אַ ליכט און\nשטאַרבט ערגעץ אין אַ מושב זקנים.\nאָבער נישט דאַס בין איך אויסן, איך וויל\nנאָך זאָגן, אַז דאַס „וועלט געוויסן” האַט זיך\nאַ ריר געטאָן. ענגלאַנד פּראָטעסטירט, אַמעריקע\nקערט וועלטן, האַלאַנד לאָזט אַרײַן... בעלגיע\nעפֿנט די גרעניצן... אויף 4 טעג. אַרגענטינע\n„פּאַטראַווירלט”, טשעמבערלען פֿאָרט קיין פּאַ־\nריז, היטלער שיקט שלוחים קיין לאַנדאַן, מען\nטיילט קאָלאָניעס אַלץ אין אונדזערעט וועגן און מיר,\nוואַס אויך וועל מיר אויסקלײַבן.\nאיצט האַב איך ב\"ה אַ „וויבור” פֿון\nקאָלאָניעס, קאָלאָניעס אויף קאָלאָניעס. איך קען\nמיך נישט דעצידירן. וואַס נעמט מען? וועלכע\nקאָלאָניע וועט זײַן פּאַסיק אי פֿאַר מיר, אי פֿאַר\nמײַן ווײַב.\nהאַב איך טאַקע די הײַנטיקע וואָך גע־\nהאַט דעם ערשטן „צוזאַמענשטויס” מיט מײַן\nייִדענע. און טאַקע צוליב דער קאָלאָניע־פֿראַגע.\nדי הײַנטיקע וואָך, האַב איך מײַן ייִדענע\nצוגעשטעלט די קאָלעקציע קאָלאָניעס, וואַס\nמ'גיט אונדז, האַב אויסגערעכנט די מעלות פֿון\nיעדער קאָלאָניע באַזונדער, און צום סוף האַב\nאיך אַרויסגעזאָגט מײַן מיינונג:\n— פֿון דער גאַנצער קאָלעקציע געפֿעלט\nמיר — טאַגענייקע! וואַס איז דאַס פֿאַר אַ\nקאַקעמייקע? — האַט מיך מײַן ייִדענע געפֿרעגט.\n— נישט קאַקעמייקע — נאָר טאַגענייקע. זאַל\nזײַן טאַגעדיקע. — נישט טאַגעדיקע, טאַגע־\nניקע איז געווען אַ בדחן, און טאַנגעמייקע\nאיז אַ קאָלאָניע, אַן ארץ זבת חלב ודבש. — אָ־\nבער וואַס פֿאַר אַ מדינה איז דאַס קאַקעמייקע\n— טאַנגענייקע. מײַן איך? מסתּמא אַן אויסגע־\nוואָרפֿענער העק? — וואַס רעדסטו אַ העק גאָר,\nדאָרט געפֿינען זיך שוין איצט 5 מיליאָן נע־\nגער...! — נ־ע־ג־ע־ר? — האַט מײַן ייִדענע\nגעמאַכט אַ געוואַלד — אַן אומגליק האַט מיך\nגעטראָפֿן צו שוואַרצע מענטשן ווילסטו מיך\nאַרײַנפּאַקן?\nדערהערט, שוואַרצע מענטשן, האַט גענו־\nמען אַ וואָרט מײַן טעכטערל: — „טאַטושו, יאַ\nכעצ דאַ מושינוב...” די מושינעס זענען מאַ־\nראַווע, זיי האָבן בלוט־רויטע ליפּן, ווײַסע ציין\n„יאַק פּערעלקי”, שוואַרצע שלייפֿעס „יאַק אַג־\nיען”. טאַטערשי זאַל זען, „יאַק אַני טאַנטשאַן”...\nטאַטערשי, יאַ כעצ דאַ מושינוב, דאַ קאַקעמיי־\nקי!...”\nהערנדיק, אַז מײַן טאָכטער איז אויך מס־\nכים מיט טאַגענייקע, האַט מײַן ייִדענע גענומען\nקלאַפּן אין טיש אַרײַן: — איך וויל נישט קיין\nקאַקעמייקע!... איך דאַרף נישט קיין שוואַרצע\nמענטשן!... שימשע בעריש, שלאָג דיר פֿון קאַפּ\nאַרויס קאַקעמייקע!... זאַלסט מיר אויפֿהערן צו\nקאַקעמייקע, דו הערסט?!..\nהערנדיק דעם טומל בײַ מיר אין שטוב\nאיז אַרײַנגעקומען מײַן שכן, קאָפּל קיווע. — וואַס\nטוט זיך דאָ באַ אײַך? וואַס זענען עס פֿאַר אַ\nגעוואַלדן? — אַלץ זי, מײַן ייִדענע. עס געפֿעלט\nדאָך איר נישט טאַגענייקע!!... אַ גרויס פּריצה\nמײַן אשה, מען גיט איר אַ ברויט מיט אַ מעסער,\nגעפֿעלט עס איר נאָך נישט!... — איך פֿאַרשטיי\nנישט — האַט מײַן שכן געצויגן מיט די פֿליי־\nצעס — וועגן וואַס רעדט איר? — נו, וועגן טאַ־\nגענייקע? — וואַס פֿאַר מאַקערײַקע? — נישט\nמאַקערײַקע, נאָר טאַגענייקע! — וואַס איז דאַס\nפֿאַר איינער, דער טאַגעדיקע? — רבונו של\nעולם, נישט טאַגעדיקע, נאָר טאַגענייקע. —\nט־אַ־נ־ג־אַ־נ־י־ק־אַ. די קאָלאָניע וואַס מ'גיט\nאיצט פֿאַר ייִדן, איר האַט נישט געהערט וועגן\nטאַגענייקע? — אהאַ, דאָרט וווּ די שוואַרצע\nמענטשן זענען... — אט, אט, אַ מענטש זאַל נישט\nוויסן וואַס דאַס איז טאַגענייקע? די גאַנצע וועלט\nקאָכט איצט מיט טאַגענייקע, און איר ווייסט\nגאָרנישט? — יאָ, כ'ווייס, כ'האָב טאַקע געלי־\nענט וועגן דעם קאַקעמייקע, אָבער וויסט איר\n\nוואַס פֿאַר אַ לאַנד דאַס איז דאַס קאַקעמייקע?\n— אוודאי ווייס איך. עס זענען דאָרט\nפֿאַראַן 5 מיליאָן נעגערס.\n— און וואַס נאָך דאָרט איז, האַט איר\nגעהערט?\n— וואַס? טסע־טסע פֿליגן!\n— טויט־פֿליגן. אַז אַזאַ פֿליג טוט אַ ביס,\nשטאַרבט מען אויפֿן אָרט. גיפֿטיקע פֿליגן.\n— נו, איז וואַס? וועלן מיר דאָך באַלד\nקענען האָבן אַ גוט עקספּאָרט אַרטיקל.\n— וואַס? נו, פֿון די טסע־טסע פֿליגן.\n— וווּהין וועלן מיר זיי עקספּאָרטירן?\n— קיין דײַטשלאַנד!... מיר וועלן די פֿליגן\nעקספּאָרטירן קיין בערלין, קיין מינכען. קיין\nבערכטעסגאַדען, קיין רוים, וואַגאַנענ־ווײַט וועלן\nמיר עקספּעדירן דעם דאָזיקן אַרטיקל!...\n— און איך — האַט מײַן שכן קאָפּל\nקיווע געזאָגט — האַלט נישט פֿון דעם פֿליגן־\nעקספּאָרט. אין דעם קאַקעמייקע קען מען מאַכן\nאַנדערע געשעפֿטן.\n— דהיינו?\n— איך מיין, אַז מיר זאָלן ביידע מאַכן\nאַ שותּפֿות־געשעפֿט.\n— למשל?\n— מיר זאָלן זיך מאַכן אַ פֿאַבריק.\n— איך וועל פֿאַבריצירן גוטאַלין און איר\nמילך־זייף.\n— צו וואַס איז דאַס?\n— וואַס פֿאַרשטייט איר נישט? פֿאַר אונ־\nזערע ווײַבלעך און מיידלעך וועל איך מאַכן\nגוטאַלין, זיי זאָלן זיך אײַנשמירן די לײַבער,\nדי דעקאָלטן מיט גוטאַלין, כדי זיי זאָלן אויס־\nזען ווי נעגערקעס, און איר וועט מאַכן מילך־\nזייף פֿאַר די נעגערס, כדי זיי זאַלן נישט „אײַנ־\nריסן” אונזערע ווײַסע ווײַבלעך...\nכ'בעט אײַך, ר' קאָפּל קיווע — האַב איך\nמײַן שכן אויפֿמערקזאַם געמאַכט — קריכט מיר\nנישט אַרײַן אין מײַנע געשעפֿטן! איך דאַרף\nנישט קיין שותּפֿים! אַ ייִד זאָל האַבן אַ פּאַס־\nקודנע טבע, נאָר אַרײַנצוקריכען אין יענעמס גע־\nשעפֿטן!... איר ווילט מאַכן גוטאַלין, זײַט, ביטע\nזייער; מאַכט אייך וואַס איר ווילט, אָבער וואַס\nפֿאַראַ שותּף זענט איר מיר? אַז איך וועל אי\"ה\nזײַן אין טאַגענייקע...\n— נישט בײַ מײַן לעבן! — האַט מיך אי־\nבערגעריסן מײַן ייִדענע — נישט בײַ מײַן לעבן,\nוועסטו פֿאָרן קיין קאַקעמייקע! דו הערסט, שימ־\n\nשע בעריש, זאַלסט מיר אויפֿהערן צו קאַקעמיי־\nקען! איך דאַרף נישט קיין שוואַרצע מענטשן.\nאיך דאַרף נישט קיין פֿליגן עקספּאָרט קיין\nדײַטשלאַנד. איך וויל נישט פֿאַבריצירן קיין גו־\nטאַלין און מילך־זייף — איך דאַרף נישט קיין\nקאַקעמייקע! דו הערסט, שימשע בעריש, נעם\nמיר אַראָפּ קאַקעמייקע פֿון טיש!...\n— שאַט, שאַט — האַט געזאָגט מײַן שכן\nקאָפּל קיווע — פֿאַרוואַס עפּעס גראַד קאַקעמיי־\nקע? מען גיט דאָך אונדז נאָך עפּעס אַ מדינה?\n— יאָ, מ'גיט אונדז נאָך אַ מדינה, אָבער\nיענע מדינה געפֿעלט מיר נישט. — ווי הייסט\nעס יענע מדינה? — האַט מײַן ייִדענע געפֿרעגט.\n— סאַן דעמינגע. — אָ, דאַס איז אַ לאַנד —\nהאַט זיך מײַן ייִדענע אָנגעכאַפּט. שימשע דע־\nגינגע... ביטע זייער! — נישט שימשע־דעגינגע,\nנאָר — סאַן דעמינגע. — נו, יאָ, דו זאָגסט\nדאָך אַלץ פֿאַדרייט, אַז איך זאָג שימינגע דגינ־\nגע, מוזט דו זאָגן סאַן דעמינגע... אָבער וואַס\nאיז דער חילוק ווי עס הייסט. שימינגע דעגינגע\nצי סאַן דעמינגע. די מדינה געפֿעלט מיר,\nס'קלינגט גאָר אַנדערש... ס'רעדט זיך ווייכער\nשימינגע דעגינגע, נישט קאַקעמייקע, אַ מדינה\nהאַט ער זיך אויסגעזוכט — קאַקעמייקע! אַ\nנאָמען — קאַקעמייקע...\nהעלל, בײַ מיר טוט זיך חושך. איך און\nמײַן טאָכטער האַלטן בײַ טאַגענייקע און מײַן\nווײַב האַלט זיך שטאַל און אייזן בײַ שימינגע\nדעגינגע. מײַן שכן ר' קאָפּל קיווע דולדעט מיר\nדעם קאָפּ, ער וויל מיט מיר מאַכן שותּפֿות אַ\nפֿאַבריק פֿון גוטאַלין און מילך זייף און איך\nהאַלט מיך בײַ מײַן פֿליגן עקספּאָרט קיין דײַטש־\nלאַנד. אין דער שטוב האַט זיך אַ גאַנצע וואַך\nגעטאָן חושך. און ערשט נעכטן איז געקומען\nצו אַן אויסגלײַך צווישן מיר און מײַן ייִדענע.\nמײַן ייִדענע האַט געמאַכט אַ פּשרה: — ווייסטו\nוואַס, שימשע בעריש? — האַט זי צו מיר גע־\nזאָגט — איך האַב אַן עצה. — וואַס איז די\nעצה? — דו פֿאָר קיין קאַקעמייקע און איך וועל\nפֿאָרן קיין שימינגע דעגינגע.\n— מסכים, איז אַ מולדיקער שעה.\nהכלל מיר גרייטן זיך אין וועג אַרײַן.\nאיך, מײַן טאָכטער און מײַן שכן ר' קאָפּל קיווע\nפֿאָרן קיין קאַקעמייקע און מײַן ייִדענע — קיין\nשימינגע דעגינגע.\nבלײַבט מיר געזונט און שטאַרק. אי\"ה\nאַז איך וועל זײַן אין קאַקעמייקע און אַז איך\nוועל אָפּשיקן דעם ערשטן טראַנספּאָרט גיפֿטיקע\nטסע טסע פֿליגן קיין דײַטשלאַנד, וועל איך אײַך\nשרײַבן אַ בריוועלע.\n. י. אַ-עק", "english_translation": "# Kakemeike or San Minge-Deginge!...\n\n**Worries of a Jew, an Emigrant**\n\nWell, what do you say now? Do you still have complaints against the world? Do you see that there is still justice and righteousness?... See, see how the world 'opens wide the gates' for us Jews. How every nation wants the luck of 'snatching up' the few million poor Jews... See what kind of countries they want to give us. How every nation is ready to give away the 'best and most beautiful' it possesses. Every nation screams:\n\n— Little Jews, come to me!..\n— Little Jews, don't go to that one, come to me!..\n\nIt's just like the story of that old father who had ten wealthy children, sons and daughters, and not one would let the other have the father stay with them. One wouldn't let the other have the 'pleasure,' so they fought:\n\n— You should have a plague, not the father!..\n— You should have sickness and suffering, not the father!..\n\nThe punchline is that from so much 'love,' the old father flickers out like a candle and dies somewhere in a poorhouse.\n\n---\n\nBut that's not what I'm getting at. I want to say that the 'world conscience' has finally stirred. England protests, America turns worlds upside down, Holland lets people in... Belgium opens the borders... for 4 days. Argentina 'proclaims,' Chamberlain goes to Paris, Hitler sends emissaries to London; they are dividing up colonies all on our account, and we, too, will choose.\n\nNow, thank God, I have a 'selection' of colonies, colonies upon colonies. I can't decide. What does one take? Which colony will be suitable both for me and for my wife?\n\nThis very week I actually had my first 'clash' with my wife. And specifically over the colony question.\n\nThis week, I presented my wife with the collection of colonies they are giving us, calculated the virtues of each colony separately, and finally expressed my opinion:\n\n— Out of the whole collection, I like — Tanganyika!\n\n— What kind of 'Kakemeike' is that? — my wife asked me.\n\n— Not Kakemeike — Tanganyika. Let it be Tagedike (daily)... Not Tagedike, Tagenike was a wedding jester, and Tanganyika is a colony, a land flowing with milk and honey.\n\n— But what kind of country is this Kakemeike — Tanganyika? I mean, probably some godforsaken corner?\n\nHearing that my daughter also agreed to Tanganyika, my wife started pounding on the table:\n\n— I don't want any Kakemeike!... Shimshon Berish, get Kakemeike out of your head!... You stop it with the Kakemeike, do you hear?..\n\n---\n\nHearing the commotion in my house, my neighbor, **Koppel Kive**, walked in.\n\n— What's going on with you? What are these screams?\n\n— It's all her, my wife. She doesn't like Tanganyika!!... A real princess, my wife; you give her bread and a knife, and she still doesn't like it!..\n\n— I don't understand — my neighbor shrugged — what are you talking about?\n\n— Well, about Tanganyika?\n\n— What kind of Makerike?\n\n— Not Makerike, Tanganyika!\n\n— What kind of fellow is this Tagedike?\n\n— Master of the Universe, not Tagedike, Tanganyika. T-a-n-g-a-n-y-i-k-a. The colony they are giving Jews now. You haven't heard of Tanganyika?\n\n— Oh, the place where the black people are...\n\n— Exactly, exactly! How can a person not know what Tanganyika is? The whole world is buzzing with Tanganyika, and you know nothing?\n\n— Yes, I know, I actually read about that Kakemeike, but do you know what kind of land that Kakemeike is?\n\n— Of course I know...\n\n— And what else is there, have you heard?\n\n— What? Tsetse flies!\n\n— Death-flies. If such a fly bites, you die on the spot. Poisonous flies.\n\n— So what? We'll soon have a good export article.\n\n— What? The Tsetse flies.\n\n— Where will we export them?\n\n— To Germany!... We will export the flies to Berlin, to Munich, to Berchtesgaden, to Rome; wagonloads of this article we will ship!..\n\n---\n\n— And I — said my neighbor Koppel Kive — don't think much of the fly export. In Kakemeike one can do other business.\n\n— Namely?\n\n— Please, Reb Koppel Kive — I pointed out to my neighbor — don't stick your nose into my business! I don't need partners! A Jew has a nasty habit of crawling into someone else's business!... Make whatever you want, but what kind of partner are you for me? When I, God willing, am in Tanganyika...\n\n— Not in my lifetime! — my wife interrupted me — Not in my lifetime will you go to Kakemeike! Do you hear, Shimshon Berish, stop with the Kakemeike! I don't need a fly export to Germany. I don't need Kakemeike! Do you hear, Shimshon Berish, take Kakemeike off the table!..\n\n— Hush, hush — said my neighbor Koppel Kive — why specifically Kakemeike? They're giving us another country, aren't they?\n\n— Yes, they're giving us another country, but I don't like that one.\n\n— What is that country called? — my wife asked.\n\n— San Domingo.\n\n— Oh, that's a land! — my wife caught on. Shimshon Deginge... please!\n\n— Not Shimshon-Deginge, but — San Domingo.\n\n— Well, yes, you say everything backwards; if I say Shiminge-Deginge, you have to say San Domingo... but what's the difference what it's called? Shiminge-Deginge or San Domingo. I like that country, it sounds completely different... it speaks softer — Shiminge-Deginge, not Kakemeike. He picks out a country for himself — Kakemeike! A name — Kakemeike...\n\n---\n\nWell, my head is spinning. I and my daughter hold by Tanganyika, and my wife stands firm by Shiminge-Deginge. I hold by my fly export to Germany. For a whole week, there was darkness in the house. And only yesterday did my wife and I reach a compromise.\n\nMy wife made a settlement:\n\n— You know what, Shimshon Berish? I have a piece of advice. You go to Kakemeike and I will go to Shiminge-Deginge.\n\n— Agreed, it's a lucky hour.\n\nIn short, we are preparing for the journey. I, my daughter, and my neighbor Koppel Kive are going to Kakemeike, and my wife — to Shiminge-Deginge.\n\nStay healthy and strong. God willing, when I am in Kakemeike and I send the first transport of poisonous Tsetse flies to Germany, I will write you a letter.\n\n— **Y. A-ek**", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-2", "block_ids": [ "blk-8010" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [ "person-y-aek" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-8012", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "Both articles discuss the 'worries' (klapatn) of the Jewish community, one from a satirical global perspective and the other from a local budgetary one." } ] }, { "id": "cu-8012", "type": "article", "title": "Main Column: Kehillah Budgeting & Tax Gripes", "category": "Local & Regional Communal News", "full_text": "וווּ איז די קאַץ און\nוווּ איז די פוטער?...\n\nאונזער פרוזשאנער קהלה האט שוין\nאויסגעארבעט איר פרעלימינאר-ביודזשעט אויפן\nקומענדיקן יאר. עס איז שוין אויך ארויסגעלייגט\nגעווארן די רשימה פון עטאט באשטייערונג צום\nעפנטלעכן איבערקוקן. און ווען מען באטראכט\nדי ביודזשעטן פון אונזער קהלה פאר די לעצ-\nטע פאר יאר קומט ארויף, ניט ווילנדיק, אויפן\nגעדאנק די אלטע, ליבע יידישע קשיה „ווו איז\nדי קאַץ און ווו איז די פוטער?\"\n\nווען איר גיט א קוק אויף דער זייט פון\nדי באשטימטע און ווירקלעך אויסגעצאלטע פא-\nזיציעס פון ביודזשעט ווארפט זיך אין די אויגן,\nאז אויסער דער אויסהאלטונג פון קהלה-ביורא,\nביבליאטעק און אויסער דעם קהלה-פערסאנאל,\nוועלכער האט נאך אלץ ניט באקומען דעם\nגאנצן געהאלט, האבן ניט באקומען פון די\nפרעלימינירטע געלטער אין פארלויף פון יאר\n1938 קיין איינציקע עקאנאמישע לאגע פון פרו-\nזשאנער יידן האט זיך ווייט ניט פארבעסערט\nאון יעדער העכערונג פון שטייערן פאלט ווי א\nשווערע לאסט אויף דעם אזוי אויך געדריקטן\nיידישן געמיט, עס גייט אבער אין דעם, וואס\nדער בידנער שטייער צאלער פרעגט זיך די\nאלטע קשיה צוליב וואס און צוליב וועמען?\nווער ווערט געהאלפן און וועלכע נויט ווערט דא\nגעליינדערט דורך די שווער פארהארעוועטע\nגראשנס פון פרוזשאנער קליינהענדלער און\nקרעמער?\n\nמיר זענען די לעצטע, וועלכע ווילן\nווארפן א שטיין אין אזא וויכטיקער אינסטי-\nטוציע ווי ס'איז די יידישע קהלה. מיר האבן\nאויך ניט קיין גרונט צו צווייפלען אין דער\nפערזענלעכער ארענטלעכקייט פון די פרנסים.\nאבער עס מוז די קהלה ווירטשאפט פיל רעאלער\nגעפירט ווערן און עס מוזן אויך אונזערע\nחשובע פרנסים מערער זיך רעכענען מיט דער\nפסיכאלאגישער איינשטעלונג פון גרויסן שטיי-\nער-צאלער, וועלכער פארשטייט ניט פארוואס\nדי קהלה העכערט דעם עטאט אין דער צייט\nווען זי גיט ניט קיין גראשן פאר די נויטבא-\nדערפטיקסטע אינסטיטוציעס אין שטאט.\n\nא היגער.\n\n***\n\nנחמיה עמינוח (ירושלים)\nדער באָדן פאַר ייִדישן גייַסט...\n\nיאר איין יאר אויס זיץ איך ביי די\nקליינע ליכטלעך פון חנוכה און קוק זיך צו ווי\nעס שטראלן ארויס פון זיי א היסטאריע פון\nצוויי טויזנט יאר. און זיי דערציילן נישט נאר,\nאז עס האט אמאל א פאלק רעגירט מיט פעל-\nקער גלייך. ניין, מער ווי זיי דערציילן ווי\nדאס פאלק האט געלעבט, דערמאנען זיי ווי\nאזוי דאס פאלק האט דאס לעבן פארלוירן, ווער\nאון וואס האט עס צוריק אויף דעם באדן\nגעשטעלט.\n\nאון נישט אומזיסט דארף יעדער ייד די\nליכט פון חנוכה אין דער גאס ארויסשטעלן,\nדעם נס פארשפרייטן, אויפקלערן פאר דעם\nגאנצן יידישן פאלק וועגן אונזער כח אויך\nפאר פרעמדע, גרויסע און שטארקע.\n\nדי יידישע היסטאריע, אגב, בייט נישט\nאיבערקענס אירע פארבן. וואס אמאל — דאס\nהיינט, וואס נעכטן — דאס מארגן. נעכטן נירון\nקיסר — היינט היטלער. נעכטן דער עמלק און\nמארגן א צווייטער המן. און שטענדיק אויך\nדער זעלבער נס. נאר נישט נאר דער זעלבער\nכוח. ער העלפט, ער ברענגט מוט און ער\nרעטעט.\n\nוואס האט דארט אין יענער צייט אין\nדיזע טעג געטראפן? איז עס טאקע אזוי גע-\nפערלעך געווען און וואס אייגנטלעך האט אונז\nפון געפאר ארויסגעשלעפט? איז טאקע דער נס\nפון חשמונאים אזוי גרויס? האט טאקע שוין\nדער רוימישער אדלער זיינע נעגל טיף אין\nיידישן קערפער איינגעגראבן, ביז צו דער נשמה\nדערגאנגען, וואס באדייט עס וואס מען האט\nעס אזוי שמאל, אזוי קליין, אזוי מינדערווער-\nטיק באצייכנט?\n\nוואס איז דאן געשען? פארוואס און ווי\nאזוי זענען שטארקע געפאלן אונטער שוואכע,\nפיל באזיגט דורך ווייניק? די זאך ווערט מיט\nזיך פארענטפערט, ווייל צוזאמען מיט די ווי-\nניקע איז געווען דער גייסט פון יידנטום, וואס\nהאט זיי שטענדיק פון דער לעצטער שטופע\nפון גלות, פון פינסטערע ליידן דעם וועג צו\nלייזונג, דעם טויער צו דערוואכונג געעפנט.\n\nנישט די רוימער מיט זייער קראפט האבן\nדי נעגל אין לאנד געהאלטן, נישט די רוימער\nמיט זייער געווער און מיליטער האבן געקענט\nדאס יידישע זעלבסטשטענדיקע פאלק באזיגן;\nדאס איז געווען א לאנגער פראצעס ביי וועלכן\nעס האט זיך לאנגזאם אריינגעגנבעט א פרעמ-\nדער וועזן אין לאנד. נייע אידייען, נייע אנונ-\nגען, נייע וועגן פאר דער יוגנט. און שטאט —\nדארט, ווו אויך אין דעם יידישן לאנד האט די\nבאפעלקערונג נישט שטענדיק א פעסטן באדן,\nאין שטאט — דארט, ווו דער טראכט, דער גלאנץ\nמאנט, רופט, שלעפט און רייסט אוועק דעם\nמענטשן, אין שטאט, ווו רייכטום און ארימקייט\nזענען פאראייניקט צו רואינירן אלע גייסטיקע\nבעסטע און שענסטע געפילן און אידייען, דארט\nהאט דער רוימישער גלאנץ פארבלענדעט, דארט\nהאט דאס רוימישע רייכטום, כוח און רייצונג\nגעווירקט.\n\nדאס קליינע יידישע לאנד איז זיי שוין\nענג געווען, דער יידישער קליינער הייליקער\nפייער צו טונקל, דאס געוויינלעכע יידישע\nשעפסעלע צו מאגער, אלץ האט זיי קליין נישט\nטיק אויסגעזען און מיט דער צייט אויך פרעמד\nגעווארן.\n\nאון נישט אומזיסט איז די רעטונג דאן\nגעקומען פון קליינעם דארף מודיעים אין דעם\nעמק השרון, דארט ווי דער זית און דער רי-\nמון, די תאנה מיט'ן גפן האבן נאך ביים יידישן\nפויער א ראלע געשפילט, זיין לעבן פארסירט.\nדי חשמונאים, וועלכע זענען שטארק צוגעבונדן\nצום באדן, דער אלטער מתתיהו, וועלכער האט\nזיין לעבן אין דעם קליינעם דערפל פארבראכט\nהאט זיין יידישן גייסט, זיין תורה און זיין וועזן\nמיטן איל-בוים פארבונדן, וועלכער האט גע-\nאטעמט מיט וויינשטאק, זיך געקוויקט מיטן גרא-\nנאט און געשמירט מיט שמן-זית. דער אלטער\nחשמונאי האט אויפגעציטערט, ווען ער האט\nגעזען אז רוים באזיגט אינגאנצן ירושלים און\nדי אלע קרעפטן וועלכע האבן אינעם גאנצן\nפאלק געדרעמלט, האבן זיין וולקאניש אויפגע-\nשטורמט, דער הויכער יידישער גייסט האט פון\nדעם יידישן באדן געשעפט און ווונדער בא-\nוויזן. נישט די שטאט האט כוח צו רעטן, די\nשטאט, וועלכע האט נישט געוווסט, וואס הייסט\nפאר איר פאלק, ווען איר גייסט זויגט פון איר\nאייגענער מוטער-ערד, וועלכע הערן נישט די\nשירה פון דעם בוים, פילן נישט דעם ריח פון\nפעלד און ווייסן נישט דעם טעם פון מענטשן-\nשוויס מיט באדן טוי ווי ווען זיי גיסן זיך צוזא-\nמען. עס פעלט זיי אלע דער ווארצל.\n\nאט דער יסוד, אט דעם כוח פון יידישן\nבאדן פאר דעם יידישן גייסט. אט דעם אמת,\nאז אן באדן האבן מיר אויך די אטמאספערע\nפארלוירן. אט דעם נאקעטן פאקט, אז אויב מיר\nווילן זיכערן די יידישע תורה און מסורה, אז\nאויב מיר וועלן שמידן א זיכערע יוגנט, געזונט\nאין קערפער און אין גייסט, אויב מיר ווילן\nזען אין ארץ-ישראל א יידישע שטאט נישט מיט\nדי זעלבע שמוץ און זינד ווי אין דער פאר-\nפוילטער אייראפא, וועלכע איז פול מיט זינד און\nמענטשן שנאה — מוז זיי ערשטנס פאר-\nבונדן צום באדן.\n\nדאס יידנטום אין גלות דא און דארט,\nמוז זיך באטראכטן ביי... די קליינינקע חנוכה\nליכטלעך, זיך דערמאנען אן יענע כוחות, וואס\nהאבן די חשמונאים צום קאמף געהויבן און\nצום נצחון געבראכט. ווייניק זענען זיי געווען,\nאבער זיי האבן דעם פאלשן גלאנץ באזיגט,\nווייל זיי זענען צום יידישן באדן און צום יידישן\nגלויבן געווען געשמידט. זיי זענען די צוויי\nעלעמענטן טריי געבליבן. און זיי האבן עס\nאין א קליינעם צייכן פארקערפערט, אין דעם\nביסעלע שמן-זית פון יידישן באדן, וועלכער איז\nמיטן סטעמפל פון כהן-גדול באצייכנט.\n\nווייל הגם זיי האבן נישט יענעם גרויסן\nרייצנדן גלאנץ פאר די עגאיסטישע געפילן פון\nפרט, אבער זיי פלאמען מיט יידישע ווארימקייט,\nוועלכע שפראצט אויף פון יידישן נאציאנאלן\nאויסגעלייטטן באדן אין ארץ ישראל.\n\nדער יידישער באדן און גייסט טרייבן\nאון מאנען צו ארבעט. ארבעט און איבערגעבונג.", "english_translation": "# Where is the Cat and Where is the Butter?\n\nOur Pruzhany Kehillah (community council) has already worked out its preliminary budget for the coming year. The list of tax assessments has also been put out for public review. When one considers the budgets of our Kehillah for the last few years, the old, beloved Jewish question involuntarily comes to mind: **'Where is the cat and where is the butter?'**\n\nWhen you look at the side of the designated and actually paid budget positions, it strikes the eye that outside of the maintenance of the Kehillah office, library, and the Kehillah personnel — who still have not received their full salaries — not a single cent of the preliminary funds during 1938 has gone toward improving the economic situation of Pruzhany Jews. Every tax increase falls like a heavy burden on the already depressed Jewish spirit. The poor taxpayer asks: **'For what and for whom?'** Who is helped, and what distress is alleviated by the hard-earned pennies of Pruzhany's small traders and shopkeepers?\n\nWe are the last who would want to cast a stone at such an important institution as the Jewish Kehillah. We have no reason to doubt the personal integrity of the communal leaders (parnasim). However, the Kehillah's economy must be managed much more realistically, and our esteemed leaders must take more into account the psychological state of the large taxpayer, who does not understand why the Kehillah raises the tax at a time when it gives not a penny to the town's most needy institutions.\n\n— **A Local.**\n\n---\n\n# The Soil for the Jewish Spirit\n\n**Nechemia Aminoach (Jerusalem)**\n\nYear after year, I sit by the small lights of Hanukkah and watch as they radiate a history of two thousand years. They tell not only that a people once ruled like other nations; rather, they remind us how the people lived and how they lost that life, and who and what placed them back upon the soil. Every Jew must put the Hanukkah lights in the street to spread the miracle, to explain to the whole Jewish people and to strangers about our strength...\n\nHistory does not change its colors: Yesterday Nero — today Hitler. Yesterday Amalek and tomorrow a second Haman...\n\nThe victory of the few over the many was due to the spirit of Judaism... The Roman eagle dug its claws into the Jewish body, but the rescue came from the small village of Modi'in...\n\nZionism requires a return to the soil to ensure a healthy Jewish youth and Torah.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-2", "block_ids": [ "blk-8012" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13690a", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "Article 13690a discusses the budget of the neighboring Bereze Kehillah, providing context for regional communal financial crises." }, { "target_id": "cu-13695", "confidence": 0.95, "relationship": "continues", "evidence": "Article 13695 discusses the same Kehillah tax hike mentioned in the first part of 8012." } ] }, { "id": "cu-8014a", "type": "article", "title": "Youth Corner: The First Snow in Our City", "category": "Literary, Satire & Opinion", "full_text": "ב מ ת נ ו .\n\nהשלג הראשון בעירנו.\nקמתי משנתי. מביטה אני מבעד החלון,\nוהנה אני רואה שהאדמה מכוסה בשלג לבן.\nהשתוממתי מאד, כי אתמול כאשר הלכתי לישון,\nעוד לא היה כל סימן לשלג, ועוד לא חשבתי\nאפילו שיהיה שלג ובמשך הלילה נפל שלג רב.\nשמחתי מאד, כי כבר בא החורף. חשבתי לי:\nעוד מעט ועבר יהיה גם קרח ואוכל להחליק\nבמחלקים, אוכל לזרוק לחברותי בכדורי שלג,\nוגם לנסוע אתם בעגלת חורף. בחפזון אכלתי את\nארוחת הבקר, לקחתי את הספ=רים והלכתי לבית\nהספר. עוד לא הספקתי להכנס לבית-הספר\nוקבלתי כבר כמה כדורי שלג שהנערים זרקו\nבי ובחברותי. בשעת כל ההפסקות שחקנו\nוהשמחה היתה גדולה מאד, כי כבר הגיע\nהחורף. נפל השלג הראשון!\n\nפשה טובשניידר\n(מח' ח', \"יבנה\").", "english_translation": "# In Our Corner\n\n## The First Snow in Our City\n\nI woke up from my sleep. I look through the window, and behold, I see that the ground is covered in white snow. I was very amazed, because yesterday when I went to sleep, there was no sign of snow yet, and I didn't even think there would be snow, and during the night much snow fell.\n\nI was very happy because winter has already come. I thought to myself: soon there will also be ice and I will be able to slide on skates, I will be able to throw snowballs at my friends, and also ride with them in a winter sled.\n\nIn a hurry I ate breakfast, took my books and went to school. I hadn't even managed to enter the school yet and I already received several snowballs that the boys threw at me and my friends. During all the breaks we played and the joy was very great because winter has already arrived. The first snow has fallen!\n\n— **Pasha Tobshneider** (8th Grade, \"Yavne\")", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-3", "block_ids": [ "blk-8014a" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [ "person-pasha-tobshneider" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [] }, { "id": "cu-8014b", "type": "article", "title": "In Eretz-Israel: 6 New Settlements", "category": "Around the Globe", "full_text": "בארץ=ישראל\n6 ישובים חדשים בארץ=ישראל\nלמרות המאורעות בארץ, עבודת הבנין לא\nרק שלא נפסקה, אלא שחלוצינו הולכים וכוב=\nשים את אדמת המולדת. הנה נוסדו 6 ישובים\nחדשים בא\"י בעמק בית שאן נוספו על ששת\nהישובים הקיימים מכבר (טירת-צבי, מעוז, בית\nיוסף, שדה נחום, ניר דוד ותל-עמל) שני ישובים\nחדשים מי-מעוז ומסד. מלבד אלה נוסדו שוב\nישובים חדשים בגליל, ישוב אחד בשרון (אח=\nות-דוד) וישוב אחד בעמק-זבולון – קרוב לחיפה\n(משמר-זבולון).\nחלוצינו מקיימים את הכבוש בנאמנות.\nמתי יהודי הגולה יקימו את חובתם\nלארצנו וחלוצינו היקרים?\n\nאחד.", "english_translation": "In Eretz-Israel\n6 New Settlements in Eretz-Israel\nDespite the events in the land, the work of building has not only not stopped, but our pioneers continue to conquer the soil of the homeland. Behold, 6 new settlements were founded in Eretz-Israel. In the Beit She'an Valley, two new settlements, Mi-Maoz and Massad, were added to the six existing settlements (Tirat Zvi, Maoz, Beit Yosef, Sadeh Nahum, Nir David, and Tel Amal). Besides these, new settlements were founded again in the Galilee, one settlement in the Sharon (Achvat-David), and one settlement in the Zevulun Valley – near Haifa (Mishmar-Zevulun). Our pioneers carry out the conquest faithfully. When will the Jews of the Diaspora fulfill their duty to our land and our dear pioneers?\n\nOne.", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-3", "block_ids": [ "blk-8014b" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-13702", "confidence": 0.85, "relationship": "references", "evidence": "Relates to the broader Zionist context and reports from Eretz Israel mentioned in the Barzach visit report." }, { "target_id": "cu-5778", "confidence": 0.9, "relationship": "references", "evidence": "Both articles discuss Zionist activities and the land of Israel." } ] }, { "id": "cu-8015", "type": "article", "title": "Short Story: 'The Doctor' (Final part)", "category": "Literary, Satire & Opinion", "full_text": "יוסף באביטש **דער דאקטאר** (סקיצע)\n\n(סוף)\nאַ גאנץ רייקער, ווי ס'וואָלט נאָר־וואָס\nגאָרנישט געווען, איז ער צוריק אריין אין\nעסצימער, ווו עס איז געזעסן די פרוי מיט א\nפוילישער צייטונג אין האנט און געלייענט די\nמאָדע־זעצונג פונם ראדיקן ראמאן, און האט\nאיר דערציילט וועגן דעם נאָר־וואָס פאָרגעקו־\nמענעם מיט אינצידענט.\n— טאָ ווער איז דיר שולדיק? אז דו\nהאסט זיך אריינגעלאָזן אין קהלשע זאכן און\nביזט געוואָרן א פארוואַלטער פון דער גאנצער\nשטאָט, — לויפט מען דעריבער צו דיר פון\nאלע זייטן נאך נדבות...\nאז די פרוי האט געענדיקט לייענען דעם\nראמאן, האט ער ביי איר גענומען פון האנט\nדאָס בלאַט (די איינציקע גייסטיקע שפּייז זיינע;\nקיין בוך האט ער שוין נישט געהאלטן אין\nהאנט זינט ער איז געוואָרן דאָקטאָר...), זיך\nאויסגעצויגן אויף דער ווייסער סאפע מיט א\nקישעלע צוקאָפּנס און גענומען עס לייענען. ער\nהאט געדרייט די צייטונג אויף אלע זייטן, זוכנ־\nדיק אין איר בלויז נייס און סענסאציעס און\nדערהויפּט ליכטן ליטעראַטור. ער האט די ציי־\nטונג אזוי לאנג געדרייט, ביז ער איז אין א\nהאלבע שעה ארום מיט איר איינגעשלאָפן,\nכראָפּענדיק דערביי, ווי א שיפווער...\nאפּגעשלאָפן א אנדערהאלבן שעה, האט\nער זיך אויפגעכאפּט, אוועקגעזעצט זיך ביים\nטיש און ווידער גענומען לייענען די צייטונג.\nעס האט לאנג נישט געדויערט און די דינסט\nהאט אריינגעטראָגן פון קיך אין עסצימער א\nקאכעדיקן סאמאָוואר און אוועקגעשטעלט אים\nאויפן טיש. באַלד האט די פרוי אויך אוועק־\nגעשטעלט אויפן טיש איינגעמאכטס און צופּיי־\nסעכץ צום טיי.\n— איליושא! — שרייט־אריין די מאמע\nצו איר בן־יחיד אין זיין צימער, ווו ער זיצט\nאיצט און מאכט די לעקציעס, — קום־אריין,\nוועסטו טרינקען טיי און צובייסן.\nבאלד איז אריין איליושא. די מאַדאַם\nהאט אנגעפאסן פאר אלעמען גלעזער טיי און\nמ'האט גענומען טרינקען.\n— פּאַפּאַ, — האט זיך איליושא געווענ־\nדעט אונטערן טרינקען צום טאטן מיט א פראַגע,\n— דו ביזט דאָך, ווי דו זאָגסט אלעמאָל, א\nיידישיסט, טאָ פארוואס־זשע לייענסטו תמיד נאָר\nא פוילישע צייטונג און נישט קיין יידישע?\n— ווייל די פוילישע צייטונג איז א בע־\nסערע פאר דער יידישער — האט אים דער\nטאטע נישט גערן געפּרוווט ענטפערן אויף זיין\nפראַגע א פאלשע תשובה...\n— און פארוואס ווידער רעדסטו מיט מיר\nשטענדיק נאָר פויליש און נישט קיין יידיש\nאון דו לערנסט מיך אויך נישט לייענען און\nשרייבן יידיש? אלע חברים מיינע לאַכן פון מיר,\nוואָס איך קען נישט ריידן קיין יידיש און זיי\nרופן מיך \"גוי\"... — האט איליושא ווידער גע־\nהאט א טענה צום טאַטן.\nאויף דער דאזיקער פראַגע, וועלכע האט\nאים נישט איבעריק געשמעקט, האט דער טאטע\nאיליושאן שוין נישט געהאט וואס צו ענטפערן...\n— זאָלן זיי, דיינע חברים, איצט פון דיר\nלאכן, — האט ער צו אים פון יאא-וועגן א\nזאָג־געטאָן, — דערפאר אָבער וועסטו שפעטער\nפון זיי לאכן...\n— איליושא, דריי נישט דעם קאָפּ מיט\nקיין נארישקייטן. נעם און שטעל נאָר אָן דעם\nראדיא — הייסט אים די מאמע.\nבאַלד האָבן זיך געהערט איבער דער\nגאנצער ווווינונג די קלאנגען פון ראדיא, ביי\nוועלכע זיי האָבן פארגענוצט דאס טיי טרינקען.\nנאָכן אפטרינקען דעם טיי, איז איליושא\nצוריק אין זיין צימער מאכן די לעק־\nציעס, און די מאַדאַם איז אריין אין קיך הייסן\nדער דינסט, זי זאל אראָפּנעמען דעם סאמאָוואר\nפון טיש.\n— באריס, — מאַכט זי, אריינקומענדיק\nצוריק פון קיך אין עסצימער, צום מאן, וועל־\nכער איז געזעסן און האט אלץ געלייענט די\nצייטונג, — גיי־אריין אין ווארטצימער; עס\nווארטן דאָרט אויף דיר פאציענטן.\nער האט גלייך אוועקגעלייגט דאָס בלאַט\nאון איז אריין אין ווארטצימער, ווו עס זענען\nגעזעסן און געווארט אויף אים צוויי פאציענטן:\nא יידישער יונגערמאן פון א נאענט שטעדטל\nאון א יונגע פויערטע פון א דארף, וועלכע\nהאט געהאלטן אויפן האנט א קראנק בלאס\nקינד, וואָס האט געקרעכצט.\n— ווער פון אייך איז געקומען פייער?\nווענדעט ער זיך צו די פאציענטן.\n— איך בין געקומען אפריער — כאַפּט־\nזיך־ארויס דער יונגערמאן.\n— קומט־אריין! — האט ער דעם חולה\nאריינגענומען אין קאבינעט.\n— וואס איז אייך און אויף וואָס ליידט\nאיר? — פרעגט ער אים.\n— איך לייד אויפן מאָגן, — און ער האט\nאים גענומען אויסדערציילן גענוי וועגן זיין\nמחלה.\nדער דאקטאר האט אים אונטערגעזוכט,\nאויסגעפרעגט אים אייניקע פרטים בנוגע זיין\nקראנקהייט און פארשריבן א רעצעפט און אויך\nארויסגעגעבן א דיעטע, וואס ער מעג יע\nעסן און וואָס ער טאָר נישט, הגם ער האט גע־\nוווסט ביי זיך, דער דאָקטאָר, אז ער טאַפּט דא,\nווי ביי דאָס רוב מחלות, אין דער פינסטערניש,\nאון האט מיט זיין באטראַכט דעם חולה גאר\nנישט אויסגעפונען און נישט דערגאנגען די\nסיבה פון זיין מאָגן־קראנקהייט...\n— וואָס קומט אייך? — פרעגט דער פא־\nציענט דעם דאקטאר נאכן באקומען פון אים\nדעם רעצעפט.\n— פינף גילדן.\n— פינף גילדן?! — האט זיך געגעבן א\nכאַפּ דער יונגערמאן. — איר נעמט דאָך 5\nגילדן ווען איר גייט צום חולה אין שטוב.\nאפּער אן דער חולה קומט צו אייך, באַ־\nדארפט איר נעמען ביי אים ווייניקער.\n— ביי מיר איז דער פרייז אלצייינס,\nצי מען רופט מיט צום חולה, צי דער חולה\nקומט צו מיר.\n— כ'בין אָבער אן ארימער בעל־מלאכה,\nוועט נישט זיין קיין עוולה, הער דאָקטאָר, אז\nאיר וועט מיך אראָפּלאזן פונם פרייז.\n— מיר גייט גאָרנישט אָן, וואָס איר זענט\nאן ארימער... א דאקטאר דארף מען באצאלן\nוויפל אים קומט און מ'דינגט זיך מיט אים נישט,\nווי מיט א קרעמער... אלזא, פארנעמט מיר נישט\nאומזיסט די צייט... דארט ווארט א פאציענטקע.\n— נאט אייך 3 זלאָטעס — האט דער פא־\nציענט ארויסגענומען פון קעשענע און אוועק־\nגעלייגט אויפן טיש.\n— דאָס איז נישט ווייניקער, ווי 5 זלאָ־\nטעס! — האט דער דאקטאר א זאָג־געטאָן שוין\nמיט א שטרענגן טאָן.\n— כ'האב אָבער מער נישט... מיין\nגאנצער פארמעגן איז איצט א האלבער זלאָטע,\nוואס איך האלט אויף צו קויפן עפעס עסן;\nכ'בין דאָך נישט קיין היגער — האט זיך דער\nיונגערמאן געבעטן, און דערויף ארויסגענומען\nדי האלבן זלאָטע און געוויזן אים, דעם דאָק־\nטאָר.\n— נו, א סוף! לייגט־אוועק די האַלבע\nזלאָטע אויפן טיש — מאכט ער צום פאציענט\nשוין מיט א מילדערן טאָן, זעענדיק, אז ער\nהאט ביי זיך מער קיין געלט נישט.\nאון צונעמענדיק פון טיש די פערטאלבן\nזלאָטעס, און אריינלייגנדיק זיי אין שופלאָד,\nמאכט ער נאך צום סוף צו דעם פאציענט:\n— אין צוויי וואכן ארום, אז איר וועט\nאויסנעמען דעם גאנצן רעצעפט און אייך וועט\nנישט ווערן בעסער, זאָלט איר ווידער צו מיר\nקומען. אָבער דאָס צווייטן מאל, זאָג איך\nאייך פאָרויס, וועל איך שוין ביי אייך נישט\nנעמען ווייניקער, ווי 5 זלאָטעס. זאָלט איר־זשע\nגעדענקען!...\nאָפּגעמארטשירט זיך מיטן יונגערמאן, איז\nער ווידער אריין אין ווארטצימער, צו דער\nפויערטע.\n— ווער איז קראנק — דאָס קינד? —\nפרעגט ער איר.\n— יע, דאָס קינד.\n— וואָס־זשע ווילסטו, פויערטע?\n— כ'וויל, אז דער פּאן דאקטאר זאָל אים\nבאטראַכט און געבן א רפואה.\n— דאָס וועט דיר קאסטן 5 זלאָטעס.\n— כ'האב, פּריצל, נישט מער, ווי 3\nזלאָטעס.\n— ס'איז נישט ווייניקער, ווי פינף.\n— וויפויש זאל איך נעמען נאָך 2 זלאָ־\nטעס?... כ'בין אן ארימע פויערטע... כ'האב די\n3 זלאָטעס אויך געליגן ביי א שכן אין דאָרף...\n— קעקן דיר גאָרנישט העלפן — האט\nדער דאקטאָר א זאָג־געטאָן קאַלטבלוטיק און\nהאט זיך אויסגעדרייט צו איר מיט דער פליי־\nצע און גענומען אוועקגיין.\n— פּאנאָטשקו! — איז זי נאכגעלאפן נאך\nאים מיט א יאָמערלעך געוויין. — האָב רחמ־\nנות... ראַטעווע מיר דאָס קינד...\nדערהערנדיק דאָס געוויין פון דער פויער־\nערטע, איז דאָס ווייב אריינגעלאָפן אין ווארט־\nצימער און א דערשראקענע א פרעג־געטאָן אים:\n— וואס איז געשען? וואָס וויינט זי?\n— זי וויל, אז פאר 3 זלאָטעס זאָל איך\nבאטראַכט דאָס קינד.\n— באריס! — האט זי געגעבן אויף אים\nא בייזן קוק און באפעלעריש א געשריי־געטאָן:\n— דו זאָגסט ביי איר נעמען די 3 זלאָטעס און\nבאטראַכט דאָס קינד. דו הערסט!\nדער געשריי פון דער פרוי האט אויף\nאים געווירקט און ער איז געוואָרן ווייכער...\n— גיב די 3 זלאָטעס! — מאכט ער צו\nדער פויערטע. און באַקומענדיק פון איר אפרי־\nער די 3 זלאָטעס, האט ער זי אריינגענומען\nאין קאבינעט, באטראַכט דאָס קינד און פאַר־\nשריבן א רעצעפט.\n— אין א וואך ארום, ווען דו וועסט דעם\nקינד אויסגעבן דעם גאנצן רעצעפט, — זאָגט\nער צו דער פויערטע פאר איר ארויסגיין, —\nזאלסטו ווידער מיטן קינד קומען צו מיר. אָבער\nדו זאָלסט ברענגען 5 זלאָטעס, נישט אנדערש.\nאז ער איז אריין צוריק אין ווארטצימער,\nכדי פון דאָרט אריינצוגיין אין עסצימער, האט\nער דאָרט געטראפן ווארטנדיק א פרישן פא־\nציענט: א יונגן בחור, אן ארימגעקליידטער און\nא בלאסער, וועלכער האט זיך אויפגעשטעלט פון\nאָרט, דערזעענדיק דעם דאקטאר.\n— וואס וועט איר זאָגן? — ווענדעט ער\nזיך צום פאציענט.\n— איך וויל, הער דאָקטאָר, איר זאָלט\nמיך באטראַכט.\n— וואס איז אייך?\n— איך לייד שוין עטלעכע יאָרן אויף\nדי לונגען און שפּיי מיט בלוט.\n— האט איר 5 זלאָטעס?\n— כ'האב נישט.\n— טאָ וויפיל־זשע האט איר?\n— כ'האב גארנישט... — האט דער בחור\nקוים ארויסגערעדט מיט אראָפּגעלאָזטע אויגן.\n— וואס הייסט איר האט גארנישט?! —\nהאט דער דאקטאָר א זאָג־געטאָן צו אים מיט א\nבייזן טאָן. — אז מען האט נישט קיין געלט,\nגייט מען נישט צו קיין דאקטאר, און אז מ'גייט\nצו א דאקטאָר — באַדארף מען האָבן געלט...\n— כ'בין אן ארימער ארבעטער און שוין\n3 חדשים, אז כ'בין ארבעטסלאָז...\n— קען איך אייך געבן א נדבה 10 גראָשן,\n20 גראָשן, אָבער נישט קיין גאנצע 5 זלאָטעס.\nטאָ וואָס־זשע זאל איך טאָן, אז כ'האב\nנישט קיין געלט?\n— גייט אין דער קהילה, אדער אין לינת־\nהצדק, זאָלן זיי אייך געבן געלט, אדער א צעטל\nצו מיר — וועל איך אייך דאן באטראַכטן.\n— כ'קען נישט גיין בעטלען... כ'האב\nדאָס נאָך קיינמאל נישט געפּרוווט...\n— אויב אזוי, קען איך אייך, מיין טייע־\nרער, גאָרנישט העלפן.\n— קומט אויס, אז צוליב עטלעכע זלאָ־\nטעס זאל איך שטארבן פאר דער צייט?...\n— יע... עטלעכע מענטשן ווי איר, וואס\nפארמאָגן נישט קיין 5 זלאָטעס, מוזן ביי דער\nהיינטיקער קאפּיטאַליסטישער אָרדנונג, אויב\nזיי ווערן קראנק, שטארבן פארי דער צייט...\nאיר קענסט נאָר א בעסערער, יושרדיקער\nסאציאליסטישער אָרדנונג, ווען אלע\nוועלן זיין גלייך — דאן וועלן פארשפּאָרן יונגע\nמענטשן צו שטארבן...\nאָפּגעזאָגט זיין סאציאליסטישע רעדע,\nאיז דער דאקטאר קרופּניק אריין אין עסצימער,\nאיבערלאָזנדיק דעם קראנקן בחור אין ווארט־\nצימער אליין.\nא פארצווייפלטער און מיט טרערן אין\nדי אויגן האט דער בחור קוים געפונען די טיר\nאון איז ארויס פון דאקטאָרס הויז.\nנאָך זיין ארויסגיין זענען באַלד אריינ־\nגעקומען אין ווארטצימער, איינער נאכן אנדערן,\nצוויי יונגעלייט, — איינער דער סעקרעטאר פון\nלינת־הצדק, ווו דער דאקטאר איז פרעזעס,\nאון דער צווייטער — אן אנגעשטעלטער אין\nרעטונגס־קאמיטעט, ווו דער דאקטאר איז וויי־\nדער איינער פון די הויפּט־טוערי.\nבאַלד איז צו זיי אריין דער דאקטאר,\nוועלכער האט זיך מיט זיי געגריסט, און דער\nסעקרעטאר פון לינת־הצדק ווענדעט זיך צו אים:\n— כ'בין געקומען אייך דערמאָנען, הער\nדאקטאָר, אז היינט 8 זייגער אוונט קומט\nביי אונז פאר די זיצונג. איר זאָלט אומבאַדינגט\nקומען.\n— איר דארפט מיך נישט דערמאָנען...\nאיך ווייס... כ'וועל זיכער קומען.\n— און איך ווידער, הער דאקטאָר, —\nמאַכט צו אים דער אנגעשטעלטער פון רעטונגס־\nקאמיטעט, — בין געקומען אייך איינלאדן אויף\nמארגן פונקט 9 א זייגער אינדערפרי אויף א\nדרינגנדער זיצונג אין רעטונגס־קאמיטעט.\n— גוט, גוט... איך וועל קומען... כ'וועל\nאויף געוויס קומען.\nדי צוויי יונגעלייט זענען ארויס און\nגלייך איז אריינגעקומען א יונגע שיינע פרוי,\nמיט וועלכער דער דאקטאר קרופּניק קען זיך\nשוין פון פריער. ער האט זיך מיט איר זייער\nהעפלעך געגריסט, געדריקט איר שטייף, תאווה־\nדיק, די האַנט און גלייך געפרעגט איר, וואס\nזי ספּעציעל...\n— דער פאטער פילט זיך עפּעס\nנישט מיט אלעמען, האב איך אייך, פּאניע\nדאקטאָרשע, געוואלט בעטן, איר זאָלט צו אונז\nאריינקומען.\n— אויף ווען ווילט איר?\n— נאך היינט.\n— זייער גוט. היינט אומבאַדינגט וועל\nאיך ביי אייך זיין.\nדערביי האט ער זי געבעטן זיצן, פאר־\nפירט מיט איר א לענגערן שמועס און אויס־\nגעפרעגט ביי איר וועגן פארשידענע פאמיליע־\nאנגעלעגנהייטן. און דער שמועס ציווישן זיי\nוואלט זיך אפשר נאָך געצויגן, ווען נישט\nדי פרוי, וועלכע האט פּלוצלונוג געעפנט די\nטיר פון עסצימער, ארויסגערוקט דעם קאָפּ און\nמיט א שטרענגן טאָן און אומפריינטלעך א זאָג־\nגעטאָן צו אים:\n— באריס, ס'איז שוין נאך 6 א זייגער!\nשוין צייט דיר ארויסצוגיין אויף די אביעק־\nווויזן.\n— יע, — האט ער איר געגעבן א זאָג, —\nשוין טאַקע צייט ארויסצוגיין איבערן שטאָט.\nער האט דער פרוי ארויסבאַגלייט ביז\nצו דער גאסטטיר און ביי איר אוועקגיין וויי־\nדער געדריקט איר פעסט די האנט, זאגנדיק\nדערביי מיט א שמייכל:\n— אמוויוועריזן אין א שעה ארום!\nער איז צוריק אריין אין עסצימער, האט\nשנעל אנגעטאָן דעם מאנטל און דעם הוט, גע־\nנומען דעם שטעקן אין האנט און איז ארויס\nאיבערן שטאָט, צוגוייקנלייגנדיק די איבעריקע 15\nזלאָטעס, וואס פעלן נאך אים היינט צו זיין\nטעגלעכן פארדינסט — צו דער סומע פון 50\nזלאָטעס...", "english_translation": "# The Doctor\n\n**Josef Babitsh** — (Sketch)\n\n## Conclusion\n\nEntirely calm, as if nothing had happened, he went back into the dining room where his wife sat with a Polish newspaper in hand, reading the fashion section of a radical novel. He told her about the incident that had just occurred.\n\n— So who is to blame? Since you involved yourself in community matters and became an administrator for the whole town, people run to you from all sides for donations...\n\nWhen the woman finished reading the novel, he took the paper from her hand (it was his only spiritual food; he hadn't held a book since becoming a doctor...). He stretched out on the white sofa with a pillow at his head and began to read it. He turned the paper every which way, looking only for news, sensations, and especially light literature. He turned the paper for so long that within half an hour he fell asleep with it, snoring like a sailor...\n\nHaving slept for an hour and a half, he woke up, sat at the table, and took up the newspaper again. It didn't take long before the maid brought in a steaming samovar from the kitchen and set it on the table. Soon the wife also set out preserves and snacks for tea.\n\n— Iliusha! — the mother calls into her only son's room, where he is currently doing his lessons. — Come in, you'll have tea and a snack.\n\nSoon Iliusha came in. The Madame poured glasses of tea for everyone and they began to drink.\n\n— Papa, — Iliusha turned to his father with a question while drinking, — you always say you are a Yiddishist, so why do you always read a Polish newspaper and not a Yiddish one?\n\n— Because the Polish newspaper is better than the Yiddish one — the father replied uncomfortably with a false answer...\n\n— And why do you always speak to me only in Polish and not Yiddish, and you don't teach me to read and write Yiddish? All my friends laugh at me because I can't speak Yiddish and they call me a \"Goy\"... — Iliusha again had a complaint for his father.\n\nTo this question, which did not please him, the father had nothing more to say to Iliusha...\n\n— Let them, your friends, laugh at you now, — he said to him dismissively, — because later you will laugh at them...\n\n— Iliusha, don't fill your head with nonsense. Go and turn on the radio — the mother ordered him.\n\nSoon the sounds of the radio were heard throughout the apartment, while they finished their tea.\n\n---\n\nAfter tea, Iliusha went back to his room for his lessons, and the Madame went into the kitchen to tell the maid to take the samovar off the table.\n\n— Boris, — she says, coming back into the dining room to her husband, who was still reading the newspaper, — go into the waiting room; there are patients waiting for you.\n\nHe immediately put down the paper and went into the waiting room, where two patients sat waiting: a young Jewish man from a nearby town and a young peasant woman from a village, holding a sick, pale child who was whimpering.\n\n---\n\n— Who among you came first? — he addressed the patients.\n\n— I came first — the young man burst out.\n\n— Come in! — he took the patient into his office.\n\n— What is wrong and what are you suffering from? — he asked him.\n\n— I suffer from my stomach — and he began to explain his illness in detail.\n\nThe doctor examined him, asked details about his sickness, wrote a prescription and also gave him a diet of what he could and could not eat, although the doctor knew to himself that he was groping in the dark, as with most illnesses, and had found nothing through his examination and had not discovered the cause of the stomach ailment...\n\n— What do I owe you? — the patient asked after receiving the prescription.\n\n— Five zlotys.\n\n— Five zlotys?! — the young man was startled. — You take five zlotys when you go to a patient's home. But when the patient comes to you, you should take less.\n\n— For me the price is the same, whether I am called to the patient or the patient comes to me.\n\n— But I am a poor artisan, it wouldn't be a crime, Doctor, if you reduced the price.\n\n— It's nothing to me that you are poor... A doctor must be paid what is due, and one doesn't haggle with him like with a shopkeeper... Anyway, don't waste my time for nothing... there is a patient waiting.\n\n— Here is 3 zlotys — the patient took the money from his pocket and laid it on the table.\n\n— That is no less than 5 zlotys! — the doctor said in a stern tone.\n\n— But I have no more... My entire fortune is now half a zloty, which I am keeping to buy food; I am not from here — the young man begged, taking out the half-zloty and showing it to the doctor.\n\n— Fine, enough! Put the half-zloty on the table — he said to the patient with a milder tone, seeing he truly had no more money.\n\nAnd taking the three and a half zlotys from the table and putting them in a drawer, he said finally to the patient:\n\n— In two weeks, when you have finished the prescription, if you aren't better, come to me again. But the second time, I tell you in advance, I will not take less than 5 zlotys. Remember that!...\n\n---\n\nHaving marched the young man out, he went back into the waiting room to the peasant woman.\n\n— Who is sick — the child? — he asked her.\n\n— Yes, the child.\n\n— What do you want, peasant woman?\n\n— I want the Doctor to examine him and give a remedy.\n\n— That will cost you 5 zlotys.\n\n— I have, sir, no more than 3 zlotys.\n\n— It is no less than five.\n\n— Where should I get another 2 zlotys?... I am a poor peasant... I even borrowed these 3 zlotys from a neighbor in the village...\n\n— I can't help you — the doctor said cold-bloodedly, turning his back on her and starting to leave.\n\n— Master! — she ran after him with a piteous cry. — Have mercy... save my child...\n\nHearing the peasant woman's cry, the wife ran into the waiting room and asked him fearfully:\n\n— What happened? Why is she crying?\n\n— She wants me to examine the child for 3 zlotys.\n\n— Boris! — she gave him a sharp look and shouted commandingly: — You take the 3 zlotys from her and examine the child. Do you hear!\n\nThe wife's shout worked on him and he became softer...\n\n— Give the 3 zlotys! — he said to the peasant woman. And receiving the 3 zlotys first, he took her into the office, examined the child and wrote a prescription.\n\n— In a week, when you have finished the medicine, — he said to the peasant woman before she left, — come to me again with the child. But you must bring 5 zlotys, not otherwise.\n\n---\n\nWhen he went back into the waiting room to go into the dining room, he found a fresh patient waiting: a young lad, poorly dressed and pale, who stood up upon seeing the doctor.\n\n— What do you have to say? — he turned to the patient.\n\n— I want you to examine me, Doctor.\n\n— What is wrong with you?\n\n— I have suffered for several years with my lungs and I spit blood.\n\n— Do you have 5 zlotys?\n\n— I don't.\n\n— Then how much do you have?\n\n— I have nothing... — the lad barely spoke with downcast eyes.\n\n— What do you mean you have nothing?! — the doctor said in an angry tone. — If one has no money, one doesn't go to a doctor, and if one goes to a doctor — one must have money...\n\n— I am a poor worker and for 3 months I have been unemployed...\n\n— I can give you a donation of 10 or 20 groszy, but not a whole 5 zlotys.\n\n— So what should I do, if I have no money?\n\n— Go to the Kehillah, or to Linat HaTzedek, let them give you money or a note for me — then I will examine you.\n\n— I can't go begging... I've never tried it before...\n\n— If so, my dear, I can't help you at all.\n\n— Does it mean that for a few zlotys I should die before my time?...\n\n— Yes... Several people like you, who don't have 5 zlotys, must under today's capitalist order, if they get sick, die before their time... You can only hope for a better, more just socialist order, when everyone will be equal — then young people will be spared from dying...\n\nHaving finished his socialist speech, Dr. Krupnik went into the dining room, leaving the sick lad alone in the waiting room.\n\nDesperate and with tears in his eyes, the lad barely found the door and left the doctor's house.\n\n---\n\nAfter he left, two young men came into the waiting room one after another — one, the secretary of Linat HaTzedek, where the doctor is president, and the second — an employee of the Rescue Committee, where the doctor is also a leading activist.\n\nSoon the doctor came to them, greeted them, and the secretary of Linat HaTzedek said to him:\n\n— I came to remind you, Doctor, that today at 8:00 PM our meeting takes place. You must absolutely come.\n\n— You don't need to remind me... I know... I will certainly come.\n\n— And I, Doctor, — said the employee of the Rescue Committee, — came to invite you for tomorrow exactly at 9:00 AM for an urgent meeting in the Rescue Committee.\n\n— Good, good... I will come... I will surely come.\n\n---\n\nThe two young men left and immediately a young beautiful woman came in, with whom Dr. Krupnik was already acquainted. He greeted her very politely, squeezed her hand firmly and desirefully, and immediately asked what she needed...\n\n— My father isn't feeling quite right, I wanted to ask you, Doctor, to visit us.\n\n— When do you want it?\n\n— Still today.\n\n— Very good. I will absolutely be at your place today.\n\nHe invited her to sit, conducted a long conversation with her, and asked about various family matters. And the conversation between them might have continued if not for his wife, who suddenly opened the dining room door, poked her head out, and in a stern, unfriendly tone said to him:\n\n— Boris, it's already past 6:00 PM! Time for you to go out for house calls.\n\n— Yes, — he answered her, — it really is time to go out through town.\n\nHe escorted the woman to the guest door and, as she left, squeezed her hand firmly again, saying with a smile:\n\n— Au revoir in an hour!\n\nHe went back into the dining room, quickly put on his coat and hat, took his cane in hand, and went out through town, calculating the remaining 15 zlotys still missing from his daily earnings — toward the sum of 50 zlotys...", "block_breaks": [], "page_blocks": [ { "page_id": "page-1938-12-16-3", "block_ids": [ "blk-8015" ] } ], "event_id": null, "person_ids": [ "person-yosef-babitsh" ], "location_ids": [], "organization_ids": [], "cross_references": [ { "target_id": "cu-8012", "confidence": 0.8, "relationship": "references", "evidence": "Both Article 8012 and 8015 deal with the financial management of communal institutions and the economic burden on the poor in Pruzhany." } ] } ], "events": [ { "id": "event-barzach-visit", "type": "community_event", "source": "edition", "name": "Visit of Mrs. Barzach to Pruzhany", "description": "Visit by WIZO leader Ch. Barzach to Pruzhany. She delivered lectures comparing Diaspora and Eretz Israel life, mentioning Zbąszyń expulsion. Helped organize 5th Eretz Israel Bazaar scheduled for December 26th.", "date_gregorian": "1938-12-11", "date_hebrew": null, "date_notes": "Lecture on Sunday the 11th, reception on Monday the 12th, organization work on Tuesday", "location_id": "location-pruzhany", "participants": [ { "person_id": "person-ch-barzach", "role": "speaker" }, { "person_id": "person-uri-zaslavsky", "role": "previous_visitor" } ], "content_units": [ { "unit_id": "cu-13702", "role": "mention" } ], "external_references": [] }, { "id": "event-feldman-death", "type": "death", "source": "edition", "name": "Death of Rabbi Chaim Feldman", "description": "2 items related to Death of Rabbi Chaim Feldman", "date_gregorian": "1938-12-16", "date_hebrew": null, "date_notes": "Exact date unknown, but shortly before December 16, 1938 publication", "location_id": null, "participants": [ { "person_id": "person-abba-zukheim", "role": "mourner" }, { "person_id": "person-levi-kaplan-warsaw", "role": "mourner" }, { "person_id": "person-rabbi-chaim-feldman", "role": "deceased" }, { "person_id": "person-yosef-friedlander", "role": "mourner" } ], "content_units": [ { "unit_id": "cu-13698", "role": "primary_announcement" }, { "unit_id": "cu-13700", "role": "primary_announcement" } ], "external_references": [] }, { "id": "event-hanukkah-academy", "type": "community_event", "source": "edition", "name": "JNF Hanukkah Academy", "description": "Hanukkah celebration at the Orphanage hall featuring lectures on 'The Pioneers — New Hasmoneans', candle blessing, and Hanukkah songs. Part of the JNF Hanukkah campaign.", "date_gregorian": "1938-12-17", "date_hebrew": null, "date_notes": "Saturday the 17th at 8:00 PM", "location_id": "location-pruzhany", "participants": [], "content_units": [ { "unit_id": "cu-5776", "role": "mention" }, { "unit_id": "cu-5778", "role": "mention" } ], "external_references": [] }, { "id": "event-judewicz-birth", "type": "birth", "source": "edition", "name": "Birth of Judewicz Daughter", "description": "23 items related to Birth of Judewicz Daughter", "date_gregorian": "1938-12-16", "date_hebrew": null, "date_notes": "Thursday, December 15, 1938 - explicitly stated in art-5761", "location_id": "location-pruzhany", "participants": [ { "person_id": "person-dr-ilnicki", "role": "doctor" }, { "person_id": "person-judewicz-daughter-1938", "role": "child" }, { "person_id": "person-manya-burstein", "role": "midwife" }, { "person_id": "person-moshe-judewicz", "role": "father" }, { "person_id": "person-mrs-grzybowska", "role": "nurse" }, { "person_id": "person-rivtche-judewicz", "role": "mother" } ], "content_units": [ { "unit_id": "cu-13686", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-13701", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-13706", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5749", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5751", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5754", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5756", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5761", "role": "primary_announcement" }, { "unit_id": "cu-5762", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5763", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5766", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5767", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5769", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5770", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5772", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5773", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5774", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5775", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5780", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5783", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5784", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5787", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5789", "role": "congratulation" } ], "external_references": [] }, { "id": "event-pomerantz-shor-wedding", "type": "wedding", "source": "edition", "name": "Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "description": "27 items related to Rachel Pomerantz & Chaim Shor Wedding", "date_gregorian": "1938-12-16", "date_hebrew": null, "date_notes": "Exact date unknown, but wedding took place in December 1938 or shortly before based on congratulations", "location_id": "location-argentina", "participants": [ { "person_id": "person-chaim-shor", "role": "groom" }, { "person_id": "person-david-pomerantz", "role": "father_of_bride" }, { "person_id": "person-rachel-pomerantz", "role": "bride" }, { "person_id": "person-yechezkel-shapiro", "role": "father_of_groom_or_in_law" }, { "person_id": "person-yitzhak-pomeranetz", "role": "brother_of_bride" } ], "content_units": [ { "unit_id": "cu-13688", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-13689", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-13693", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-13704", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-13705", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5746", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5747", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5748", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5750", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5752", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5753", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5755", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5757", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5758", "role": "primary_announcement" }, { "unit_id": "cu-5759", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5760", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5764", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5765", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5768", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5771", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5779", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5781", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5782", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5785", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5786", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5788", "role": "congratulation" }, { "unit_id": "cu-5800", "role": "congratulation" } ], "external_references": [] }, { "id": "event-white-blue-ball", "type": "community_event", "source": "edition", "name": "White-Blue Ball in Bereze", "description": "Traditional White-Blue Ball at the Tarbut school in Bereze. Featured 2 jazz orchestras from Kobryn. Organized by Parents' Committee of Tarbut school.", "date_gregorian": "1938-12-17", "date_hebrew": null, "date_notes": "Saturday the 17th at 9:00 PM", "location_id": "location-bereze", "participants": [], "content_units": [ { "unit_id": "cu-13703", "role": "mention" } ], "external_references": [] } ], "people": [ { "id": "person-aaron-yurevitch", "name": "Aaron Yurevitch", "yiddish_name": "אהרן יורעוויטש", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5780" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-abba-zukheim", "name": "Abba Zukheim", "yiddish_name": "אבא צוקהיים", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-zhabinka", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13700" ], "relationships": [ { "person_id": "person-rabbi-chaim-feldman", "type": "student_of", "evidence": "art-13700" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-abraham-isaac-kaplan", "name": "Abraham-Isaac Kaplan", "yiddish_name": "אברהם-יצחק קאפלאן", "aliases": [ "Abraham-Yitzhak Kaplan" ], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Kaplan family widespread in region. Tsirel Kaplan married Binyamin Elman (perished 1942). Gedalia Kaplan (Linovo) perished at Auschwitz - family killed as punishment. Liebel Kaplan was choir director in Bereza. Source: Pinkas Pruzhany pp. 369, 443, 502", "unit_ids": [ "cu-5753", "cu-5766" ], "relationships": [ { "person_id": "person-berl-kaplan", "type": "parent_of", "evidence": "art-5766: 'Berl and children Kaplan'" }, { "person_id": "person-rivtche-judewicz", "type": "grandparent_of", "evidence": "art-5766: 'Our dear grandchildren'" }, { "person_id": "person-tzivia-kaplan", "type": "spouse", "evidence": "art-5766: listed together" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-abraham-meyer-judewicz", "name": "Abraham Meyer Judewicz", "yiddish_name": "אברהם מאיר יודעוויטש", "aliases": [], "gender": "male", "death_year": 1943, "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Dairy Businessman", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "PERISHED. Morris Judewicz's father. Dairy businessman in Pruzhany. Deported to Auschwitz during ghetto liquidation Jan 1943 and perished. Source: Morris Sorid memoirs", "unit_ids": [ "cu-5787" ], "relationships": [ { "person_id": "person-mindl-judewicz", "type": "child_of", "evidence": "Morris Sorid memoir: Mindl was his mother" }, { "person_id": "person-moshe-judewicz", "type": "parent_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-rachel-kayla-judewicz", "type": "spouse", "evidence": "Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-shulim-judewicz", "type": "parent_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" } ], "external_references": [ { "source": "ushmm", "notes": "Morris Sorid oral history interviews" } ] }, { "id": "person-abraham-yitzhak-goldberg", "name": "Abraham-Yitzhak Goldberg", "yiddish_name": "אברהם-יצחק גאלדבערג", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "The Goldberg family was prominent in Pruzhany. Leibl Goldberg headed the Judenrat Labor Department and perished. The ghetto kindergarten was in a Goldberg house on Kobrin Street. Moshe Goldberg was a partisan who fell. Itzel Goldberg was a partisan who survived.", "unit_ids": [ "cu-13693" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-abraham-zuber", "name": "Abraham Zuber", "yiddish_name": "אברהם זובער", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5784" ], "relationships": [ { "person_id": "person-sarah-zuber-swirsky", "type": "sibling", "evidence": "art-5784" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-alter-nitzberg", "name": "Alter Nitzberg", "yiddish_name": "אלטער ניצבערג", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Part of the Nitzberg family in Pruzhany. Veve Nitzberg served in Judenrat Liquidation Department and perished. Shraga (Feivel) Nitzberg survived the death march and wrote testimony (escaped May 3, 1945). Alter's specific fate unknown.", "unit_ids": [ "cu-5771" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-asher-kriuptshitzki", "name": "Asher Kriuptshitzki", "yiddish_name": "אשר קריופציצקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Artisan", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-avraham-imfeld", "name": "Avraham Imfeld", "yiddish_name": "אברהם אימפעלד", "aliases": [ "Abraham Imfeld" ], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5756" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-avraham-kaganski", "name": "Avraham Kaganski", "yiddish_name": "אברהם קאגאנסקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Tailor", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-baruch-rosenblum", "name": "Baruch Rosenblum", "yiddish_name": "ברוך ראזענבלום", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-kobryn", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5770" ], "relationships": [ { "person_id": "person-teigel-rosenblum", "type": "spouse", "evidence": "art-5770" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-beile-katz", "name": "Beile Katz", "yiddish_name": "ביילע קאץ", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5767" ], "relationships": [ { "person_id": "person-sarah-katz", "type": "sibling", "evidence": "art-5767" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-berl-kaplan", "name": "Berl Kaplan", "yiddish_name": "בערל קאפלאן", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5753", "cu-5766" ], "relationships": [ { "person_id": "person-abraham-isaac-kaplan", "type": "child_of", "evidence": "art-5766" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-binyamin-elman", "name": "Binyamin Elman", "yiddish_name": "בנימין עלמאן", "aliases": [], "gender": "male", "death_year": 1942, "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "Committed suicide by hanging on November 13, 1942, in the Pruzhany ghetto. His son Shemaryahu found his body. He took his life to avoid witnessing the destruction of his family during the anticipated liquidation. His funeral was attended by almost the entire ghetto population.", "unit_ids": [ "cu-5748", "cu-5783" ], "relationships": [ { "person_id": "person-tzirl-elman", "type": "spouse", "evidence": "art-5748, art-5783" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-binyamin-kagan", "name": "Binyamin Kagan", "yiddish_name": "בנימין קאגאן", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Tailor", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-ch-barzach", "name": "Ch. Barzach", "aliases": [ "Mrs. Barzach" ], "gender": "female", "birth_location_id": "location-poland", "residence_at_publication_id": "location-poland", "occupation": "WIZO Leader", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "WIZO leader in Poland. Traveled extensively including to Eretz Israel.", "unit_ids": [ "cu-13702" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-chaim-shor", "name": "Chaim Shor", "yiddish_name": "חיים שור", "aliases": [ "Chaim Shar" ], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-argentina", "holocaust_fate": "likely_survived", "holocaust_fate_notes": "Living in Argentina at time of publication", "unit_ids": [ "cu-13704", "cu-13705", "cu-13706", "cu-5746", "cu-5747", "cu-5748", "cu-5750", "cu-5752", "cu-5753", "cu-5755", "cu-5757", "cu-5758", "cu-5759", "cu-5760", "cu-5764", "cu-5765", "cu-5768", "cu-5771", "cu-5779", "cu-5781", "cu-5782", "cu-5785", "cu-5786", "cu-5788", "cu-5800" ], "relationships": [ { "person_id": "person-rachel-pomerantz", "type": "spouse", "evidence": "art-5758: wedding announcement" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-chaim-yudel-spector", "name": "Chaim Yudel Spector", "yiddish_name": "חיים יודל ספעקטאר", "aliases": [], "gender": "male", "death_year": 1943, "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "Family member of Zisha Spektor who served as Judenrat Chief Accountant and perished at Auschwitz. The Spector family from Pruzhany did not survive.", "unit_ids": [ "cu-5765" ], "relationships": [ { "person_id": "person-shmuel-spector", "type": "family_member", "evidence": "art-5765" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-chayka-shapiro", "name": "Chayka Shapiro", "yiddish_name": "חייקע שאפירא", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13706", "cu-5760" ], "relationships": [ { "person_id": "person-leahle-shapiro", "type": "sibling", "evidence": "art-5760" }, { "person_id": "person-zelik-shapiro", "type": "sibling", "evidence": "art-5760" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-david-pomerantz", "name": "David Pomerantz", "yiddish_name": "דוד פאמעראנץ", "aliases": [ "David Pomeraniec", "David Pomeranetz", "David Pomerantzen", "David Pomerantze" ], "gender": "male", "birth_location_id": "location-pruzhany", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Living in Pruzhany at time of publication. Fate during Holocaust unknown.", "unit_ids": [ "cu-13704", "cu-13705", "cu-13706", "cu-5750", "cu-5752", "cu-5753", "cu-5755", "cu-5757", "cu-5758", "cu-5760", "cu-5768", "cu-5779", "cu-5781" ], "relationships": [ { "person_id": "person-rachel-pomerantz", "type": "parent_of", "evidence": "art-5758: 'Father David Pomeranetz'" }, { "person_id": "person-yechezkel-shapiro", "type": "in_law", "evidence": "art-5760: 'our co-in-law Mr. David Pomerantz'" }, { "person_id": "person-yitzhak-pomeranetz", "type": "parent_of", "evidence": "art-5760: 'his son Isaac'" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-david-shapiro-jerusalem", "name": "David Shapiro", "yiddish_name": "דוד שאפירא", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-jerusalem", "holocaust_fate": "likely_survived", "holocaust_fate_notes": "Living in Jerusalem at time of publication", "unit_ids": [ "cu-5760" ], "relationships": [ { "person_id": "person-yechezkel-shapiro", "type": "child_of", "evidence": "art-5760: 'David (Jerusalem)'" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-devora-shapiro", "name": "Devora Shapiro", "yiddish_name": "דבורה שאפירא", "aliases": [ "Dvora Shapiro" ], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Spouse Leibel Shapiro (לייבל שאפירא) survived - was one of 10 Pruzhany survivors liberated and part of Feldafing collective. Devora's own fate unknown.", "unit_ids": [ "cu-5754", "cu-5782" ], "relationships": [ { "person_id": "person-leibel-shapiro", "type": "spouse", "evidence": "art-5754, art-5782" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-devorele-perlstein", "name": "Devora'le Perlstein", "yiddish_name": "דבורהלע פערלשטיין", "aliases": [ "Dvorele Perlstein" ], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5749" ], "relationships": [ { "person_id": "person-isaiah-perlstein", "type": "child_of", "evidence": "art-5749" }, { "person_id": "person-libe-perlstein", "type": "child_of", "evidence": "art-5749" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-dr-ilnicki", "name": "Dr. Ilnicki", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Hospital Director", "holocaust_fate": "not_applicable", "holocaust_fate_notes": "Non-Jewish. Director of District Hospital in Pruzhany.", "unit_ids": [ "cu-5763" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-eliyahu-pomeranetz", "name": "Eliyahu Pomeranetz", "yiddish_name": "אליהו פאמעראנץ", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "survived", "holocaust_fate_notes": "SURVIVED. Exiled to Siberia during Soviet period (1939-1941) along with wife Geltshe. \"Thanks to their exile, these people remained alive.\" He was veteran Zionist, representative of Keren Kayemet LeIsrael (Jewish National Fund) and chairman of the Professional Association in Pruzhany. His home served as first Judenrat office.", "unit_ids": [ "cu-5755" ], "relationships": [ { "person_id": "person-geltshe-pomeranetz", "type": "spouse", "evidence": "art-5755" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-ephraim-michel-pruzshansky", "name": "Ephraim Michel Pruzshansky", "yiddish_name": "אפרים מיכל פרוזשאנסקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Shohet u'Bodek (Ritual Slaughterer and Examiner)", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Part of the Pruzhanski family in Pruzhany. Feibele Pruzhansky (13, son of butcher) helped with an Auschwitz escape attempt by scattering tobacco to mask scent from dogs. Whether he or others in family survived is unclear.", "unit_ids": [ "cu-5785" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-esther-zaweleski", "name": "Esther Zaweleski", "yiddish_name": "אסתר זאוועלעסקי", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-kamenetz", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5747" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-geltshe-pomeranetz", "name": "Geltshe Pomeranetz", "yiddish_name": "געלטשע פאמעראנץ", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "survived", "holocaust_fate_notes": "SURVIVED. Exiled to Siberia with husband Eliyahu during Soviet period (1939-1941). \"Thanks to their exile, these people remained alive.\"", "unit_ids": [ "cu-5755" ], "relationships": [ { "person_id": "person-eliyahu-pomeranetz", "type": "spouse", "evidence": "art-5755" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-gotl-sendak", "name": "Gotl Sendak", "yiddish_name": "גאטל סענדאק", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Tailor", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-henye-pruzhanski", "name": "Henye Pruzhanski", "yiddish_name": "הענע פרוזשאנסקי", "aliases": [ "Henie Pruzhanski" ], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Part of the Pruzhanski family in Pruzhany. Feibele Pruzhansky (13, son of butcher) helped with an Auschwitz escape attempt by scattering tobacco to mask scent from dogs. Whether he or others in family survived is unclear.", "unit_ids": [ "cu-5752" ], "relationships": [ { "person_id": "person-leib-pruzhanski", "type": "spouse", "evidence": "art-5752" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-hersh-birnbaum", "name": "Hersh Birnbaum", "yiddish_name": "הערש בירנבוים", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Harness Maker (Rimer)", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Same surname as Judenrat Finance member Eliyahu Birkenbaum (אליהו בירנבוים). Of 24 Judenrat members, only Barsky and Segall survived.", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-isaiah-perlstein", "name": "Isaiah Perlstein", "yiddish_name": "ישעיה פערלשטיין", "aliases": [ "Yeshaya Perlstein" ], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5749" ], "relationships": [ { "person_id": "person-devorele-perlstein", "type": "parent_of", "evidence": "art-5749" }, { "person_id": "person-libe-perlstein", "type": "spouse", "evidence": "art-5749" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-itke-tschernevsky", "name": "Itke Tschernevsky", "yiddish_name": "איטקע טשערנעווסקי", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5773", "cu-5786" ], "relationships": [ { "person_id": "person-moshe-tschernevsky", "type": "spouse", "evidence": "art-5773, art-5786" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-jacob-perlstein", "name": "Jacob Perlstein", "yiddish_name": "יעקב פערלשטיין", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5746", "cu-5789" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-judewicz-daughter-1938", "name": "Tsveeyah Judewicz", "yiddish_name": "צבייע יודעוויטש", "aliases": [ "Tzviya Judewicz", "Tzeshinka", "Tsveeya" ], "gender": "female", "birth_year": 1938, "birth_date": "1938-12-15", "death_year": 1943, "death_date": "1943-01", "birth_location_id": "location-pruzhany", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "PERISHED. Born December 15, 1938 in Pruzhany - the birth celebrated in 23 articles of this newspaper. When her parents hid in a bunker during the ghetto liquidation (Jan 31, 1943), 4-year-old Tsveeyah was entrusted to her grandparents Chaim and Rasha Kaplan. She was deported with them by sled to Linovo station and then by train to Auschwitz. Presumed gassed upon arrival. She was 4 years old. Source: Morris Sorid memoirs, Pinkas Pruzhany", "unit_ids": [ "cu-5761" ], "relationships": [ { "person_id": "person-moshe-judewicz", "type": "child_of", "evidence": "art-5761" }, { "person_id": "person-rasha-kaplan", "type": "grandchild_of", "evidence": "Morris Sorid memoir: deported with grandmother" }, { "person_id": "person-rivtche-judewicz", "type": "child_of", "evidence": "art-5761" } ], "headshot_path": "/images/family/tzvia_original.jpg", "external_references": [ { "source": "USHMM Shoah Foundation", "url": "https://collections.ushmm.org/search/catalog/vha40933", "notes": "Father Morris Sorid (née Judewicz) describes her fate" }, { "source": "Yad Vashem", "url": "https://yvng.yadvashem.org/", "notes": "Central Database of Shoah Victims Names" } ] }, { "id": "person-kalman-langer", "name": "Kalman Langer", "yiddish_name": "קלמן לאנגער", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Tailor", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-kalman-zaritski", "name": "Kalman Zaritski", "yiddish_name": "קלמן זאריצקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Baker (Beker)", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-laike-pomerantz", "name": "Laike", "yiddish_name": "לייקע", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5758" ], "relationships": [ { "person_id": "person-david-pomerantz", "type": "family_member", "evidence": "art-5758: listed with David Pomeranetz family" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-leah-goldberg", "name": "Leah Goldberg", "yiddish_name": "לאה גאלדבערג", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13701" ], "relationships": [ { "person_id": "person-velvel-goldberg", "type": "spouse", "evidence": "art-13701" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-leahle-shapiro", "name": "Leah'le Shapiro", "yiddish_name": "לאהלע שאפירא", "aliases": [ "Leahle Shapiro", "Leah Shapiro" ], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13706", "cu-5758", "cu-5760" ], "relationships": [ { "person_id": "person-chayka-shapiro", "type": "sibling", "evidence": "art-5760" }, { "person_id": "person-zelik-shapiro", "type": "sibling", "evidence": "art-5760" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-leib-pruzhanski", "name": "Leib Pruzhanski", "yiddish_name": "לייב פרוזשאנסקי", "aliases": [ "Leib Sh\"uB Pruzhanski", "Leib the Shochet" ], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Shohet u'Bodek (Ritual Slaughterer and Examiner)", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Part of the Pruzhanski family in Pruzhany. Feibele Pruzhansky (13, son of butcher) helped with an Auschwitz escape attempt by scattering tobacco to mask scent from dogs. Whether he or others in family survived is unclear.", "unit_ids": [ "cu-5752" ], "relationships": [ { "person_id": "person-henye-pruzhanski", "type": "spouse", "evidence": "art-5752, art-5800" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-leibe-grinberg", "name": "Leibe Grinberg", "yiddish_name": "לייבע גרינבערג", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Tailor", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-leibel-shapiro", "name": "Leibel Shapiro", "yiddish_name": "לייבל שאפירא", "aliases": [ "Leibela Shapiro" ], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "survived", "holocaust_fate_notes": "SURVIVED. Explicitly named as one of 10 Pruzhany survivors liberated in May 1945. Was part of the Pruzhany collective in Feldafing after liberation. Helped distribute food rations to other survivors. Named alongside Itche Yanovitch, Bertshik Warshawski, Hershel Kankovitch, and others.", "unit_ids": [ "cu-5754", "cu-5782" ], "relationships": [ { "person_id": "person-devora-shapiro", "type": "spouse", "evidence": "art-5754, art-5782" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-levi-kaplan-warsaw", "name": "Levi Kaplan", "yiddish_name": "לוי קאפלאן", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-warsaw", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Living in Warsaw at time of publication. Warsaw ghetto was established 1940.", "unit_ids": [ "cu-13698" ], "relationships": [ { "person_id": "person-rabbi-chaim-feldman", "type": "student_of", "evidence": "art-13698" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-libe-perlstein", "name": "Libe Perlstein", "yiddish_name": "ליבע פערלשטיין", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5749" ], "relationships": [ { "person_id": "person-devorele-perlstein", "type": "parent_of", "evidence": "art-5749" }, { "person_id": "person-isaiah-perlstein", "type": "spouse", "evidence": "art-5749" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-manya-burstein", "name": "Manya Burstein", "yiddish_name": "מאניע בורשטיין", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Midwife", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5762" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-meir-selecki", "name": "Meir Selecki", "yiddish_name": "מאיר סעלעצקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Shoe-upper maker (Steper)", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Possible family connection to person-selecki-kobryn-conductor (jazz orchestra leader from Kobryn).", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-mendel-bazer", "name": "Mendel Bazer", "yiddish_name": "מענדל באזער", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Artisan", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-michal-kawacki", "name": "Michal Kawacki", "yiddish_name": "מיכאל קאוואצקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Tailor", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-mindl-judewicz", "name": "Mindl Judewicz", "yiddish_name": "מינדל יודעוויטש", "aliases": [], "gender": "female", "death_year": 1943, "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "PERISHED. Morris Judewicz's grandmother. Deported to Auschwitz during the liquidation of the Pruzhany Ghetto (Jan/Feb 1943) and perished. Source: Morris Sorid 1998 interview, Pinkas Pruzhany", "unit_ids": [ "cu-5770" ], "relationships": [ { "person_id": "person-abraham-meyer-judewicz", "type": "parent_of", "evidence": "Morris Sorid memoir: Morris's paternal grandmother" }, { "person_id": "person-judewicz-daughter-1938", "type": "great_grandparent_of", "evidence": "art-5770" }, { "person_id": "person-moshe-judewicz", "type": "grandparent_of", "evidence": "art-5770: 'Grandmother Mindl Judewicz', Morris Sorid memoir" } ], "external_references": [ { "source": "ushmm", "notes": "Morris Sorid 1998 interview confirms fate" } ] }, { "id": "person-mordechai-epstein", "name": "Mordechai Epstein", "yiddish_name": "מרדכי עפשטיין", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5751" ], "relationships": [ { "person_id": "person-sarah-epstein", "type": "spouse", "evidence": "art-5751" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-moshe-judewicz", "name": "Morris Judewicz", "yiddish_name": "משה יודעוויטש", "aliases": [ "Moshe Judewicz", "Moshe Yudewitz", "Mojżesz Judewicz", "Moshe Judewitch", "Morris Sorid", "Dmitri Meirovich", "Mitia" ], "gender": "male", "birth_year": 1911, "birth_date": "1911-02-28", "death_year": 2002, "birth_location_id": "location-pruzhany", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Teacher, Principal, Partisan Commander", "holocaust_fate": "survived", "holocaust_fate_notes": "SURVIVOR. Drafted into Polish Army (Sept 1939). Teacher/Principal under Soviet occupation in Chakhets. Confined to Pruzhany Ghetto; worked in Judenrat 'Liquidation Office' under Veve Nitzberg. Hid in bunker for 17 days during ghetto liquidation (Jan 31 - Feb 17, 1943). Escaped to forest; rescued by Ivan Pauk. Joined Chapayev Partisan Brigade (Malenkov Otriad), rose to Deputy Commander and Supply Chief (Starshina). Personally derailed 18 German locomotives. Liberated July 20, 1944. Became principal of Belarusian high school in Kobrin. Emigrated to US in 1949. Source: Morris Sorid memoirs, Pinkas Pruzhany pp.368-369", "unit_ids": [ "cu-13701", "cu-5749", "cu-5751", "cu-5754", "cu-5757", "cu-5761", "cu-5762", "cu-5763", "cu-5766", "cu-5767", "cu-5769", "cu-5770", "cu-5772", "cu-5773", "cu-5774", "cu-5775", "cu-5780", "cu-5783", "cu-5784", "cu-5787", "cu-5789" ], "relationships": [ { "person_id": "person-abraham-meyer-judewicz", "type": "child_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-judewicz-daughter-1938", "type": "parent_of", "evidence": "art-5761" }, { "person_id": "person-mindl-judewicz", "type": "grandchild_of", "evidence": "art-5770, Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-rachel-kayla-judewicz", "type": "child_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-rivtche-judewicz", "type": "spouse", "evidence": "art-5761" }, { "person_id": "person-shulim-judewicz", "type": "sibling", "evidence": "art-5787, Morris Sorid memoir" } ], "partisan_activity": { "unit": "Chapayev Partisan Brigade, Malenkov Otriad", "alternateUnit": "Kirov Unit, Ponomarenko Brigade", "rank": "Starshina / Deputy Commander", "alias": "Dmitri", "activities": "Sabotage, derailed 18 German locomotives" }, "ghetto_role": "Secretary in Judenrat Liquidation Office", "external_references": [ { "source": "Pinkas Pruzhany", "notes": "Memoir, pp. 368-369 (1983)" }, { "source": "USHMM Oral History", "url": "https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn506896", "notes": "Extended interview, Holocaust Documentation Center" }, { "source": "USHMM Shoah Foundation", "url": "https://collections.ushmm.org/search/catalog/vha40933", "notes": "Video testimony (2h 51m), January 28, 1998" } ] }, { "id": "person-moshe-makransky", "name": "Moshe Makransky", "yiddish_name": "משה מאקראנסקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5779" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-moshe-stapotshnik", "name": "Moshe Stapotshnik", "yiddish_name": "משה סטאפאטשניק", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Tailor", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-moshe-tschernevsky", "name": "Moshe Tschernevsky", "yiddish_name": "משה טשערנעווסקי", "aliases": [ "Moshe Tschertschevsky" ], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5773", "cu-5786" ], "relationships": [ { "person_id": "person-itke-tschernevsky", "type": "spouse", "evidence": "art-5773, art-5786" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-moshe-yanowitz", "name": "Moshe Yanowitz", "yiddish_name": "משה יאנאוויץ", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Same surname as Judenrat chairman Itzel Yanovitch (יאנאוויטש) and Michal Yanovitch. The Yanovitch family (Itzel, wife Velya, daughter Feigele) were burned at Auschwitz, February 1943. Spelling variant יאנאוויץ vs יאנאוויטש. If related to this family, likely perished.", "unit_ids": [ "cu-5768" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-mrs-grzybowska", "name": "Mrs. Grzybowska", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Nurse", "holocaust_fate": "not_applicable", "holocaust_fate_notes": "Non-Jewish. Nurse at District Hospital.", "unit_ids": [ "cu-5763" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-pasha-tobshneider", "name": "Pasha Tobshneider", "yiddish_name": "פשה טובשניידר", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Student", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "8th grade student at Yavne Hebrew school in Pruzhany. Author of a poem about the first snow, published in the newspaper's youth corner.", "unit_ids": [ "cu-8014a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-rabbi-chaim-feldman", "name": "Rabbi Chaim Feldman", "yiddish_name": "ר' חיים פעלדמאן", "aliases": [ "Reb Chaim Feldman", "R' Chaim Feldman" ], "gender": "male", "death_year": 1938, "occupation": "Rabbi, Teacher", "holocaust_fate": "died_before", "holocaust_fate_notes": "Died before the Holocaust (obituary in this edition)", "unit_ids": [ "cu-13698", "cu-13700" ], "relationships": [ { "person_id": "person-abba-zukheim", "type": "teacher_of", "evidence": "art-13700: 'my teacher and guide from my youth'" }, { "person_id": "person-levi-kaplan-warsaw", "type": "teacher_of", "evidence": "art-13698: 'their teacher'" }, { "person_id": "person-yosef-friedlander", "type": "teacher_of", "evidence": "art-13698" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-rachel-apelbaum", "name": "Rachel Apelbaum", "yiddish_name": "רחל אפעלבוים", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Listed as 'Local-Abroad' suggesting possible diaspora connection", "unit_ids": [ "cu-5774" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-rachel-kayla-judewicz", "name": "Rachel Kayla Judewicz", "yiddish_name": "רחל קיילע יודעוויטש", "aliases": [], "gender": "female", "death_year": 1943, "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "PERISHED. Morris Judewicz's mother. Deported to Auschwitz during ghetto liquidation Jan 1943 and perished. Source: Morris Sorid memoirs", "unit_ids": [ "cu-5787" ], "relationships": [ { "person_id": "person-abraham-meyer-judewicz", "type": "spouse", "evidence": "Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-moshe-judewicz", "type": "parent_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-shulim-judewicz", "type": "parent_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" } ], "external_references": [ { "source": "ushmm", "notes": "Morris Sorid oral history interviews" } ] }, { "id": "person-rachel-pomerantz", "name": "Rachel Pomerantz", "yiddish_name": "רחל פאמעראנץ", "aliases": [ "Racheli" ], "gender": "female", "birth_location_id": "location-pruzhany", "residence_at_publication_id": "location-argentina", "occupation": "Homemaker", "holocaust_fate": "likely_survived", "holocaust_fate_notes": "Living in Argentina at time of publication, likely escaped Holocaust", "unit_ids": [ "cu-13704", "cu-13705", "cu-13706", "cu-5746", "cu-5747", "cu-5748", "cu-5750", "cu-5752", "cu-5753", "cu-5755", "cu-5757", "cu-5758", "cu-5759", "cu-5760", "cu-5764", "cu-5765", "cu-5768", "cu-5771", "cu-5779", "cu-5781", "cu-5782", "cu-5785", "cu-5786", "cu-5788", "cu-5800" ], "relationships": [ { "person_id": "person-chaim-shor", "type": "spouse", "evidence": "art-5758: wedding announcement" }, { "person_id": "person-david-pomerantz", "type": "child_of", "evidence": "art-5758: 'wedding of our dear daughter'" }, { "person_id": "person-yitzhak-pomeranetz", "type": "sibling", "evidence": "art-5758: listed as siblings" }, { "person_id": "person-zelik-shapiro", "type": "sibling_in_law", "evidence": "art-5760: 'their refined sister and aunt'" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-rasha-kaplan", "name": "Rasha Kaplan", "yiddish_name": "ראשע קאפלאן", "aliases": [ "Rochtche Kaplan" ], "gender": "female", "death_year": 1943, "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "PERISHED. Regina Judewicz's mother. Took care of granddaughter Tsveeyah during the ghetto liquidation when Morris and Regina hid in the bunker. Deported to Auschwitz with Tsveeyah in Jan 1943 and perished. Source: Morris Sorid memoirs", "unit_ids": [ "cu-5757" ], "relationships": [ { "person_id": "person-judewicz-daughter-1938", "type": "grandparent_of", "evidence": "Morris Sorid memoir: deported together" }, { "person_id": "person-rivtche-judewicz", "type": "parent_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-sioma-kaplan", "type": "parent_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" } ], "external_references": [ { "source": "ushmm", "notes": "Morris Sorid oral history interviews" } ] }, { "id": "person-rivtche-judewicz", "name": "Regina Judewicz (Kaplan)", "yiddish_name": "רייווטשע יודעוויטש", "aliases": [ "Rivtche Judewicz", "Reitsche", "Regina Judewicz", "Regina Sorid", "Rivka Judewicz", "Rivka Kaplan", "Vrach", "Regina", "Rivka", "Rivtche" ], "gender": "female", "birth_year": 1915, "death_year": 1974, "death_date": "1974-04", "birth_location_id": "location-pruzhany", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Registered Nurse, Midwife, Partisan Doctor", "holocaust_fate": "survived", "holocaust_fate_notes": "SURVIVOR. Worked as nurse/midwife in Pruzhany Ghetto hospital. Hid in bunker with husband Moshe during ghetto liquidation (Jan 31 - Feb 17, 1943). Escaped to forest; served as doctor ('Vrach') for Malenkov Partisan detachment. Decorated with rank of Captain in partisan movement. Emigrated to US in 1949. Died of cancer in New York, April 1974. Source: Morris Sorid memoirs, Pinkas Pruzhany", "unit_ids": [ "cu-13701", "cu-5749", "cu-5751", "cu-5754", "cu-5757", "cu-5761", "cu-5762", "cu-5763", "cu-5766", "cu-5767", "cu-5769", "cu-5770", "cu-5772", "cu-5773", "cu-5774", "cu-5775", "cu-5780", "cu-5783", "cu-5784", "cu-5787", "cu-5789" ], "relationships": [ { "person_id": "person-judewicz-daughter-1938", "type": "parent_of", "evidence": "art-5761" }, { "person_id": "person-mindl-judewicz", "type": "child_in_law", "evidence": "art-5770: 'Grandmother Mindl Judewicz'" }, { "person_id": "person-moshe-judewicz", "type": "spouse", "evidence": "art-5761: birth announcement" }, { "person_id": "person-rasha-kaplan", "type": "child_of", "evidence": "Morris Sorid memoir: her mother" } ], "partisan_activity": { "unit": "Malenkov Otriad, Chapayev Partisan Brigade", "rank": "Captain", "alias": "Vrach (Doctor)", "activities": "Medical care for partisan fighters" }, "external_references": [ { "source": "Pinkas Pruzhany", "notes": "Moshe Judewitz memoir (1983)" }, { "source": "USHMM Shoah Foundation", "url": "https://collections.ushmm.org/search/catalog/vha40933", "notes": "Referenced in husband Morris Sorid testimony" } ] }, { "id": "person-sarah-epstein", "name": "Sarah Epstein", "yiddish_name": "שרה עפשטיין", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Epstein family context: Malka Epstein was a daycare teacher in Pruzhany (pre-war). No Holocaust fate data found for this specific family branch. Source: Pinkas Pruzhany pp. 166-167", "unit_ids": [ "cu-5751" ], "relationships": [ { "person_id": "person-mordechai-epstein", "type": "spouse", "evidence": "art-5751" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-sarah-katz", "name": "Sarah Katz", "yiddish_name": "שרה קאץ", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-tel-aviv", "holocaust_fate": "likely_survived", "holocaust_fate_notes": "Living in Tel Aviv at time of publication", "unit_ids": [ "cu-5767" ], "relationships": [ { "person_id": "person-beile-katz", "type": "sibling", "evidence": "art-5767: listed together" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-sarah-zuber-swirsky", "name": "Sarah Zuber-Swirsky", "yiddish_name": "שרה זובער-סווירסקי", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-newfoundland", "holocaust_fate": "likely_survived", "holocaust_fate_notes": "Living in Newfoundland at time of publication", "unit_ids": [ "cu-5784" ], "relationships": [ { "person_id": "person-abraham-zuber", "type": "sibling", "evidence": "art-5784: listed together as 'Abraham Zuber (here), Sarah Zuber-Swirsky (Newfoundland)'" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-seadiah-revnik", "name": "Seadiah Revnik", "yiddish_name": "סעדיה רעווניק", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Butcher (Katsev)", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-selecki-kobryn-conductor", "name": "Mr. Selecki", "yiddish_name": "ה' סעלעצקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-kobryn", "occupation": "Jazz orchestra conductor", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Possible family connection to person-meir-selecki (shoe-upper maker from Pruzhany).", "unit_ids": [ "cu-13690b" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-sheine-kamenetzka", "name": "Sheine Kamenetzka", "yiddish_name": "שיינע קאמענעצקא", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Colleague of Rivtche Judewicz", "unit_ids": [ "cu-5775" ], "relationships": [ { "person_id": "person-rivtche-judewicz", "type": "colleague", "evidence": "art-5775: 'my dear colleague Rivtche'" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-shimon-birnbaum", "name": "Shimon Birnbaum", "yiddish_name": "שמעון בירנבוים", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Same surname as Judenrat Finance member Eliyahu Birkenbaum (אליהו בירנבוים). Of 24 Judenrat members, only Barsky and Segall survived. If related to Eliyahu, likely perished.", "unit_ids": [ "cu-5750", "cu-5769" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-shlomo-paretzky", "name": "Shlomo Paretzky", "yiddish_name": "שלמה פארעצקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13704" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-shmuel-spector", "name": "Shmuel Spector", "yiddish_name": "שמואל ספעקטאר", "aliases": [], "gender": "male", "death_year": 1943, "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "A Spektor served as Chief Accountant of the Pruzhany Judenrat. \"Zisha Spektor\" is explicitly named as perishing in the first few days at Auschwitz. Of all Judenrat members, only Avraham Barsky and Zavel Segall survived.", "unit_ids": [ "cu-5765" ], "relationships": [ { "person_id": "person-chaim-yudel-spector", "type": "family_member", "evidence": "art-5765" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-shulim-judewicz", "name": "Shylim Judewicz", "yiddish_name": "שולים יודעוויטש", "aliases": [ "Shulim Judewicz", "Shylim Yudewitz" ], "gender": "male", "death_year": 1945, "death_date": "1945-03", "birth_location_id": "location-pruzhany", "residence_at_publication_id": "location-hajnowka", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "PERISHED. Morris Judewicz's younger brother. Was living in Hajnówka at time of publication. Survived the initial deportation to Auschwitz but died in a concentration camp (likely Bergen-Belsen) during a death march in March 1945, just months before liberation. Source: Morris Sorid 1998 interview", "unit_ids": [ "cu-5787" ], "relationships": [ { "person_id": "person-abraham-meyer-judewicz", "type": "child_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-moshe-judewicz", "type": "sibling", "evidence": "art-5787: 'Parents Judewicz (here), Shulim (Hajnówka)', Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-rachel-kayla-judewicz", "type": "child_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" } ], "external_references": [ { "source": "ushmm", "notes": "Morris Sorid 1998 interview - mentions brother died in camp in 1945" } ] }, { "id": "person-sioma-kaplan", "name": "Shmuel Kaplan", "yiddish_name": "שמואל קאפלאן", "aliases": [ "Sioma Kaplan", "Samuel Kaplan", "Sitche Kaplan" ], "gender": "male", "birth_year": 1923, "death_year": 1943, "birth_location_id": "location-pruzhany", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "PERISHED. Regina Judewicz's younger brother. Was a teenager who served as a lookout while Morris and others built the bunker. Did not survive the war. Source: Morris Sorid memoirs - 'we lost our whole family' except specific cousins", "unit_ids": [ "cu-5757" ], "relationships": [ { "person_id": "person-rasha-kaplan", "type": "child_of", "evidence": "Morris Sorid memoir" }, { "person_id": "person-rivtche-judewicz", "type": "sibling", "evidence": "Morris Sorid memoir" } ], "external_references": [ { "source": "ushmm", "notes": "Morris Sorid oral history interviews" } ] }, { "id": "person-teigel-rosenblum", "name": "Teigel Rosenblum", "yiddish_name": "טייגל ראזענבלום", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-kobryn", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5770" ], "relationships": [ { "person_id": "person-baruch-rosenblum", "type": "spouse", "evidence": "art-5770" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-tuvia-blumenkrantz", "name": "Tuvia Blumenkrantz", "yiddish_name": "טוביה בלומענקראנץ", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5764" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-tzirl-elman", "name": "Tzirl Elman", "yiddish_name": "צירל עלמאן", "aliases": [ "Tsirl Elman" ], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Maiden name was Kaplan (צירל קאפלאן). Witnessed her husband Binyamin's suicide on November 13, 1942 and fainted upon discovery. Her sons Shemaryahu and Yosef escaped to join partisans and survived. Fate after ghetto liquidation (January 1943) unknown.", "unit_ids": [ "cu-5748", "cu-5783" ], "relationships": [ { "person_id": "person-binyamin-elman", "type": "spouse", "evidence": "art-5748, art-5783" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-tzivia-kaplan", "name": "Tzivia Kaplan", "yiddish_name": "ציביע קאפלאן", "aliases": [], "gender": "female", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5766" ], "relationships": [ { "person_id": "person-abraham-isaac-kaplan", "type": "spouse", "evidence": "art-5766" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-uri-zaslavsky", "name": "Uri (Zaslavsky)", "aliases": [ "Comrade Uri", "Y. Uri", "R. Uri", "Y. Uri (Zalavsky)" ], "gender": "male", "occupation": "Zionist Activist", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Zionist activist who visited Pruzhany", "unit_ids": [ "cu-13702" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-velvel-goldberg", "name": "Velvel Goldberg", "yiddish_name": "וועלוול גאלדבערג", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "The Goldberg family was prominent in Pruzhany. Leibl Goldberg (Judenrat Labor Dept) perished at Auschwitz. Kadish Goldberg (another Pruzhany Goldberg) survived per Auschwitz memoir testimony. Source: Pinkas Pruzhany pp. 363, 503", "unit_ids": [ "cu-13701" ], "relationships": [ { "person_id": "person-leah-goldberg", "type": "spouse", "evidence": "art-13701" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-y-aek", "name": "Y. A-ek", "yiddish_name": "י. אַ-עק", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Writer (pseudonym)", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Pseudonym of local humorist/satirist", "unit_ids": [ "cu-8010" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-yechezkel-shapiro", "name": "Yechezkel Shapiro", "yiddish_name": "יחזקאל שאפירא", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Shapiro family context: Issachar Shapira and brother Asher were among 18 Jews shot by German/Polish police early in occupation (1941). Leibel Shapiro (different family branch) survived at Feldafing. Dr. Shapira (Bereza) committed suicide before ghetto liquidation. Source: Pinkas Pruzhany pp. 312, 328, 462", "unit_ids": [ "cu-5760" ], "relationships": [ { "person_id": "person-david-pomerantz", "type": "in_law", "evidence": "art-5760: 'co-in-law'" }, { "person_id": "person-david-shapiro-jerusalem", "type": "parent_of", "evidence": "art-5760: 'David (Jerusalem)'" }, { "person_id": "person-zelik-shapiro", "type": "parent_of", "evidence": "art-5760: 'our son Zelik'" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-yehoshua-kawal", "name": "Yehoshua Kawal", "yiddish_name": "יהושע קאוואל", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Carpenter (Stoler)", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-yehoshua-zamuchowski", "name": "Yehoshua Zamuchowski", "yiddish_name": "יהושע זאמוכאווסקי", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Blacksmith (Shmid)", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-yitzhak-birnbaum", "name": "Yitzhak Birnbaum", "yiddish_name": "יצחק בירנבוים", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Tailor", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Same surname as Judenrat Finance member Eliyahu Birkenbaum (אליהו בירנבוים). Of 24 Judenrat members, only Barsky and Segall survived.", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-yitzhak-pomeranetz", "name": "Yitzhak Pomeranetz", "yiddish_name": "יצחק פאמעראנץ", "aliases": [ "Isaac Pomeranetz", "Isaac" ], "gender": "male", "birth_location_id": "location-pruzhany", "residence_at_publication_id": "location-argentina", "holocaust_fate": "likely_survived", "holocaust_fate_notes": "Living in Argentina at time of publication", "unit_ids": [ "cu-13706", "cu-5758", "cu-5760" ], "relationships": [ { "person_id": "person-david-pomerantz", "type": "child_of", "evidence": "art-5760: 'his son Isaac (Argentina)'" }, { "person_id": "person-rachel-pomerantz", "type": "sibling", "evidence": "art-5758: listed together" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-yosef-babitsh", "name": "Yosef Babitsh", "yiddish_name": "באַביטש, יוסף", "aliases": [ "J. Babicz" ], "gender": "male", "birth_year": 1885, "death_year": 1942, "birth_location_id": "location-pruzhany", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Writer, Journalist, Educator", "holocaust_fate": "perished", "holocaust_fate_notes": "Perished in the Pruzhany ghetto, winter 1942", "unit_ids": [ "cu-8015" ], "relationships": [], "additional_details": [ { "label": "Education", "value": "Traditional cheder and yeshiva; general studies from age 16; pedagogical courses in Grodno" }, { "label": "Career", "value": "Teacher in various schools; traveling representative for Fraynd and Kletskin Publishers; Literarishe Bleter staff (Warsaw, 1927-36)" }, { "label": "Publications", "value": "Fraye libe in der yidisher gas (1913, humor); Unter der daytshisher hershaft (1921, memoir); Zibn yor hunger (1923, memoir); Friling un libe (1928, drama)" }, { "label": "First Published", "value": "\"Two Yiddish Poets\" on M. Rosenfeld and M. Warszawsky, Romantzeitung, Warsaw, 1908" } ], "external_references": [ { "source": "Congress for Jewish Culture - Leksikon", "url": "https://www.congressforjewishculture.org/source/13945/%D7%91%D7%90-%D7%91%D7%99%D7%98%D7%A9-%D7%99%D7%95%D7%A1%D7%A3", "notes": "Yiddish biographical entry" }, { "source": "Congress for Jewish Culture - People", "url": "https://www.congressforjewishculture.org/people/6771/Babitsh-Yoysef", "notes": "English biographical profile" } ] }, { "id": "person-yosef-friedlander", "name": "Yosef Friedlander", "yiddish_name": "יוסף פרידלאנדער", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-vilna", "holocaust_fate": "unknown", "holocaust_fate_notes": "Living in Vilna at time of publication. Vilna ghetto established 1941.", "unit_ids": [ "cu-13698" ], "relationships": [ { "person_id": "person-rabbi-chaim-feldman", "type": "student_of", "evidence": "art-13698" } ], "external_references": [] }, { "id": "person-yosef-kleinerman", "name": "Yosef Kleinerman", "yiddish_name": "יוסף קליינערמאן", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-5788" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-zelik-rubinstein", "name": "Zelik Rubinstein", "yiddish_name": "זעליק רובינשטיין", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "occupation": "Shoe-upper maker (Steper)", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13691a" ], "relationships": [], "external_references": [] }, { "id": "person-zelik-shapiro", "name": "Zelik Shapiro", "yiddish_name": "זעליק שאפירא", "aliases": [], "gender": "male", "residence_at_publication_id": "location-pruzhany", "holocaust_fate": "unknown", "unit_ids": [ "cu-13706", "cu-5758", "cu-5760" ], "relationships": [ { "person_id": "person-chayka-shapiro", "type": "sibling", "evidence": "art-5760: listed together" }, { "person_id": "person-leahle-shapiro", "type": "sibling", "evidence": "art-5760: listed together" }, { "person_id": "person-yechezkel-shapiro", "type": "child_of", "evidence": "art-5760" } ], "external_references": [] } ], "locations": [ { "id": "location-belarus", "name": "Belarus", "aliases": [ "Byelorussia", "Belorussia", "BSSR" ], "type": "country", "coordinates": [ 53.9, 27.5667 ], "country": "Belarus", "country_historical": "Poland / Soviet Union", "holocaust_history": "Approximately 800,000 Jews murdered during the Holocaust in Belarus.", "unit_ids": [], "external_references": [], "names": { "en": "Belarus", "be": "Беларусь", "ru": "Белоруссия", "pl": "Białoruś", "yi": "בעלאַרוס" }, "wikidata_id": "Q184", "geonames_id": "630336" }, { "id": "location-brest-region", "name": "Brest Region", "aliases": [ "Brest Oblast", "Brestskaya Oblast" ], "type": "region", "coordinates": [ 52.1, 25.4 ], "country": "Belarus", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region_historical": "Polesie Voivodeship", "unit_ids": [], "external_references": [], "names": { "en": "Brest Region", "be": "Брэсцкая вобласць", "ru": "Брестская область", "pl": "Obwód brzeski" }, "parent_id": "location-belarus", "wikidata_id": "Q1954", "geonames_id": "629631" }, { "id": "location-pruzhany", "name": "Pruzhany", "yiddish_name": "פרוזשאנע", "aliases": [ "Prużana", "Pruzana", "Pruzshani", "הי", "פה", "פרוזשענע", "פרוז'נה" ], "type": "town", "coordinates": [ 52.5567, 24.4567 ], "country": "Belarus", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region": "Brest Region", "region_historical": "Polesie Voivodeship", "holocaust_history": "German occupation began June 1941. July 1941: 17 prominent Jews executed in Lachy (Lyakhi) forest. Ghetto established late 1941 with over 10,000 Jews from Pruzhany and surrounding areas. Judenrat formed under Chairman Itzel Janowicz. LIQUIDATION: January 28-31, 1943 - Jews transported by sled 12km to Linovo (Orantschice) railway station, then by freight train to Auschwitz. Most perished upon arrival. Some survivors joined partisan groups in forests near Kobrin/Pruzhany (Chapayev Brigade, Kirov Unit). Liberation: July 20, 1944. Sources: Pinkas Pruzhany (1983), Morris Sorid memoirs", "unit_ids": [ "cu-13702", "cu-5747", "cu-5750", "cu-5758", "cu-5760", "cu-5763", "cu-5778" ], "external_references": [ { "source": "jewishgen", "url": "https://www.jewishgen.org/yizkor/pinkas_poland/pol7_00227.html", "notes": "JewishGen Yizkor Book" }, { "source": "pinkas_pruzhany", "notes": "Pinkas Pruzhany (1983) - Zavel Segal memoir pp.360-367, Moshe Judewitz memoir pp.368-369" }, { "source": "wikipedia", "url": "https://en.wikipedia.org/wiki/Pruzhany_Ghetto", "notes": "Wikipedia article on Pruzhany Ghetto" }, { "source": "yad_vashem", "url": "https://www.yadvashem.org/yv/en/exhibitions/communities/pruzhany/index.asp", "notes": "Yad Vashem community page" } ], "names": { "en": "Pruzhany", "pl": "Prużana", "be": "Пружаны", "ru": "Пружаны", "yi": "פרוזשאנע" }, "parent_id": "location-brest-region", "wikidata_id": "Q1866937", "geonames_id": "622997" }, { "id": "location-3rd-may-street", "name": "3rd of May Street", "yiddish_name": "3-טע מײ גאַס", "aliases": [ "3-go Maja Street", "Grodno Street", "Lenin Street" ], "type": "street", "coordinates": [ 52.5567, 24.4567 ], "country": "Belarus", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region": "Brest Region (Pruzhany)", "region_historical": "Polesie Voivodeship", "holocaust_history": "Main thoroughfare in Pruzhany. Address of Goldberg's Soda Water Factory at #25. Named after Polish independence day (May 3); renamed during different occupations.", "unit_ids": [ "cu-13685" ], "external_references": [], "parent_id": "location-pruzhany" }, { "id": "location-argentina", "name": "Argentina", "yiddish_name": "ארגענטינע", "aliases": [], "type": "country", "coordinates": [ -34.6037, -58.3816 ], "country": "Argentina", "country_historical": "Argentina", "unit_ids": [ "cu-13706", "cu-5758", "cu-5760", "cu-5787" ], "external_references": [], "wikidata_id": "Q414", "geonames_id": "3865483" }, { "id": "location-bereze", "name": "Bereze", "yiddish_name": "בערעזע", "aliases": [ "Bereza", "Bereza Kartuska", "Biaroza" ], "type": "town", "coordinates": [ 52.5333, 24.9833 ], "country": "Belarus", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region": "Brest Region", "region_historical": "Polesie Voivodeship", "holocaust_history": "Ghetto established. Jews murdered in 1942.", "unit_ids": [ "cu-13692", "cu-13699", "cu-13703" ], "external_references": [], "names": { "en": "Biaroza", "pl": "Bereza Kartuska", "be": "Бяроза", "ru": "Берёза" }, "parent_id": "location-brest-region", "wikidata_id": "Q156581", "geonames_id": "629454" }, { "id": "location-canada", "name": "Canada", "yiddish_name": "קאנאדע", "aliases": [], "type": "country", "coordinates": [ 56.1304, -106.3468 ], "country": "Canada", "country_historical": "Canada", "unit_ids": [], "external_references": [], "names": { "en": "Canada", "yi": "קאנאדע" }, "wikidata_id": "Q16", "geonames_id": "6251999" }, { "id": "location-poland", "name": "Poland", "yiddish_name": "פוילן", "aliases": [], "type": "country", "coordinates": [ 51.9194, 19.1451 ], "country": "Poland", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "holocaust_history": "Approximately 3 million Polish Jews murdered during Holocaust", "unit_ids": [ "cu-13702" ], "external_references": [], "wikidata_id": "Q36", "geonames_id": "798544" }, { "id": "location-hajnowka", "name": "Hajnówka", "yiddish_name": "האינאווקע", "aliases": [], "type": "town", "coordinates": [ 52.75, 23.5833 ], "country": "Poland", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region": "Podlaskie Voivodeship", "region_historical": "Białystok Voivodeship", "holocaust_history": "Jews deported to Treblinka in 1942.", "unit_ids": [ "cu-5787" ], "external_references": [], "names": { "en": "Hajnówka", "pl": "Hajnówka", "be": "Гайнаўка" }, "parent_id": "location-poland", "wikidata_id": "Q168021", "geonames_id": "771158" }, { "id": "location-israel", "name": "Israel", "yiddish_name": "ישראל", "aliases": [ "Palestine", "Eretz Israel" ], "type": "country", "coordinates": [ 31.0461, 34.8516 ], "country": "Israel", "country_historical": "British Mandate Palestine", "unit_ids": [], "external_references": [], "names": { "en": "Israel", "he": "ישראל", "yi": "ישראל" }, "wikidata_id": "Q801", "geonames_id": "294640" }, { "id": "location-jerusalem", "name": "Jerusalem", "yiddish_name": "ירושלים", "aliases": [ "Yerushalayim" ], "type": "city", "coordinates": [ 31.7683, 35.2137 ], "country": "Israel", "country_historical": "British Mandate Palestine", "unit_ids": [ "cu-5760", "cu-5800" ], "external_references": [], "names": { "en": "Jerusalem", "he": "ירושלים", "yi": "ירושלים" }, "parent_id": "location-israel", "wikidata_id": "Q1218", "geonames_id": "281184" }, { "id": "location-kamenetz", "name": "Kamenetz", "yiddish_name": "קאמעניעץ", "aliases": [ "Kamianets", "Kamenets", "Kamenetz-Podolsk" ], "type": "town", "coordinates": [ 52.4, 23.8167 ], "country": "Belarus", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region": "Brest Region", "region_historical": "Polesie Voivodeship", "holocaust_history": "Jewish population murdered in 1942", "unit_ids": [ "cu-5747" ], "external_references": [], "names": { "en": "Kamyanyets", "pl": "Kamieniec Litewski", "be": "Камянец", "ru": "Каменец" }, "parent_id": "location-brest-region", "wikidata_id": "Q1013147", "geonames_id": "627711" }, { "id": "location-kobryn", "name": "Kobryn", "yiddish_name": "קאברין", "aliases": [ "Kobrin" ], "type": "town", "coordinates": [ 52.2167, 24.35 ], "country": "Belarus", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region": "Brest Region", "region_historical": "Polesie Voivodeship", "holocaust_history": "Ghetto established 1941. Liquidated October 1942.", "unit_ids": [ "cu-13703", "cu-5770" ], "external_references": [], "names": { "en": "Kobryn", "pl": "Kobryń", "be": "Кобрын", "ru": "Кобрин" }, "parent_id": "location-brest-region", "wikidata_id": "Q154393", "geonames_id": "627145" }, { "id": "location-lithuania", "name": "Lithuania", "yiddish_name": "ליטע", "aliases": [ "Lita" ], "type": "country", "coordinates": [ 55.1694, 23.8813 ], "country": "Lithuania", "country_historical": "Lithuania / Poland", "holocaust_history": "Over 90% of Lithuanian Jews murdered during the Holocaust.", "unit_ids": [], "external_references": [], "names": { "en": "Lithuania", "pl": "Litwa", "yi": "ליטע", "ru": "Литва" }, "wikidata_id": "Q37", "geonames_id": "597427" }, { "id": "location-newfoundland", "name": "Newfoundland", "yiddish_name": "ניופאונדלאנד", "aliases": [], "type": "region", "coordinates": [ 47.5615, -52.7126 ], "country": "Canada", "country_historical": "Dominion of Newfoundland", "region": "Newfoundland and Labrador", "unit_ids": [ "cu-5784" ], "external_references": [], "parent_id": "location-canada", "wikidata_id": "Q48335" }, { "id": "location-pinsk", "name": "Pinsk", "yiddish_name": "פינסק", "aliases": [ "Piesk" ], "type": "city", "coordinates": [ 52.1167, 26.1 ], "country": "Belarus", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region": "Brest Region", "region_historical": "Polesie Voivodeship", "holocaust_history": "Ghetto established 1941. 26,000+ Jews murdered in October 1942.", "unit_ids": [ "cu-5750", "cu-5769" ], "external_references": [], "names": { "en": "Pinsk", "pl": "Pińsk", "be": "Пінск", "ru": "Пинск", "yi": "פינסק" }, "parent_id": "location-brest-region", "wikidata_id": "Q7847", "geonames_id": "623549" }, { "id": "location-tel-aviv", "name": "Tel Aviv", "yiddish_name": "תל אביב", "aliases": [], "type": "city", "coordinates": [ 32.0853, 34.7818 ], "country": "Israel", "country_historical": "British Mandate Palestine", "unit_ids": [ "cu-5767", "cu-5800" ], "external_references": [], "names": { "en": "Tel Aviv", "he": "תל אביב", "yi": "תל אביב" }, "parent_id": "location-israel", "wikidata_id": "Q33935", "geonames_id": "293397" }, { "id": "location-vilna", "name": "Vilna", "yiddish_name": "ווילנע", "aliases": [ "Vilnius", "Wilno" ], "type": "city", "coordinates": [ 54.6872, 25.2797 ], "country": "Lithuania", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region_historical": "Wilno Voivodeship", "holocaust_history": "Vilna Ghetto established 1941. Most Jews murdered by 1943.", "unit_ids": [ "cu-13698" ], "external_references": [], "names": { "en": "Vilnius", "pl": "Wilno", "be": "Вільня", "ru": "Вильнюс", "yi": "ווילנע" }, "parent_id": "location-lithuania", "wikidata_id": "Q216", "geonames_id": "593116" }, { "id": "location-warsaw", "name": "Warsaw", "yiddish_name": "ווארשע", "aliases": [ "Warszawa" ], "type": "city", "coordinates": [ 52.2297, 21.0122 ], "country": "Poland", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region": "Masovian Voivodeship", "region_historical": "Warsaw Voivodeship", "holocaust_history": "Warsaw Ghetto established 1940. Ghetto Uprising 1943. Over 300,000 Jews murdered.", "unit_ids": [ "cu-13698" ], "external_references": [], "names": { "en": "Warsaw", "pl": "Warszawa", "de": "Warschau", "yi": "ווארשע" }, "parent_id": "location-poland", "wikidata_id": "Q270", "geonames_id": "756135" }, { "id": "location-zhabinka", "name": "Zhabinka", "yiddish_name": "זשאבינקא", "aliases": [ "Żabinka" ], "type": "town", "coordinates": [ 52.2, 24.0167 ], "country": "Belarus", "country_historical": "Poland (Second Polish Republic)", "region": "Brest Region", "region_historical": "Polesie Voivodeship", "unit_ids": [ "cu-13700" ], "external_references": [], "names": { "en": "Zhabinka", "pl": "Żabinka", "be": "Жабінка", "ru": "Жабинка" }, "parent_id": "location-brest-region", "wikidata_id": "Q4103040", "geonames_id": "618913" } ], "organizations": [ { "id": "org-district-hospital", "name": "District Hospital in Pruzhany", "type": "healthcare", "description": "District hospital where Judewicz baby was born. Director: Dr. Ilnicki.", "unit_ids": [ "cu-5763" ] }, { "id": "org-goldberg-soda-factory", "name": "Goldberg's Soda Water Factory", "yiddish_name": "פאַבריק פֿון סאָדעװאַסער און ליעמאַנאַד גאָלדבערג", "type": "business", "description": "Soda water and lemonade factory owned by Goldberg family. Located at 3rd of May Street 25 (3-טע מײ גאַס 25), a main thoroughfare in Pruzhany. Advertised in the newspaper.", "unit_ids": [ "cu-13685" ] }, { "id": "org-jnf-kkl", "name": "Jewish National Fund (JNF/KKL)", "yiddish_name": "קרן קיימת לישראל", "type": "zionist", "description": "Keren Kayemet LeYisrael - Zionist organization for purchasing land in Palestine. Active in Pruzhany with Hanukkah campaign.", "unit_ids": [ "cu-13702", "cu-5776", "cu-5778" ] }, { "id": "org-orphanage", "name": "Pruzhany Orphanage", "yiddish_name": "בית יתומים", "type": "social_welfare", "description": "Jewish orphanage in Pruzhany. Its hall used for community events like WIZO lectures and Hanukkah Academy.", "unit_ids": [ "cu-13702", "cu-5778" ] }, { "id": "org-pko", "name": "P.K.O. (Pocztowa Kasa Oszczędności)", "yiddish_name": "פּ.ק.אָ.", "type": "business", "description": "Polish Postal Savings Bank. Article encouraged giving savings books as Hanukkah gifts, reflecting both economic anxiety and hope for the future in late 1938.", "unit_ids": [ "cu-13694b" ] }, { "id": "org-tarbut-bereze", "name": "Tarbut School (Bereze)", "yiddish_name": "תרבות", "type": "education", "description": "Hebrew-language school in Bereze. Part of the Tarbut network. Hosted White-Blue Ball.", "unit_ids": [ "cu-13703" ] }, { "id": "org-wizo", "name": "WIZO", "yiddish_name": "וויזא", "type": "zionist", "description": "Women's International Zionist Organization. Active in Pruzhany, hosted visit by leader Ch. Barzach.", "unit_ids": [ "cu-13702" ] }, { "id": "org-yavne", "name": "Yavne School", "yiddish_name": "יבנה", "type": "education", "description": "Religious Zionist school in Pruzhany. Student Pasha Tobshneider wrote article about first snow.", "unit_ids": [ "cu-5800" ] } ], "topics": [ { "id": "topic-community-governance", "name": "Community Governance", "description": "Kehillah budget, taxes, complaints about community leadership", "unit_ids": [ "cu-13690a", "cu-13695", "cu-13699", "cu-8012" ] }, { "id": "topic-lifecycle-events", "name": "Life Cycle Events", "description": "Weddings, births, deaths - community announcements and congratulations", "unit_ids": [ "cu-13686", "cu-13688", "cu-13689", "cu-13693", "cu-13698", "cu-13700", "cu-13701", "cu-13704", "cu-13705", "cu-13706", "cu-5746", "cu-5747", "cu-5748", "cu-5749", "cu-5750", "cu-5751", "cu-5752", "cu-5753", "cu-5754", "cu-5755", "cu-5756", "cu-5757", "cu-5758", "cu-5759", "cu-5760", "cu-5761", "cu-5762", "cu-5763", "cu-5764", "cu-5765", "cu-5766", "cu-5767", "cu-5768", "cu-5769", "cu-5770", "cu-5771", "cu-5772", "cu-5773", "cu-5774", "cu-5775", "cu-5779", "cu-5780", "cu-5781", "cu-5782", "cu-5783", "cu-5784", "cu-5785", "cu-5786", "cu-5787", "cu-5788", "cu-5789", "cu-5800" ] }, { "id": "topic-local-economy", "name": "Local Economy", "description": "Shop hours, artisan examinations, advertisements", "unit_ids": [ "cu-13685", "cu-13687", "cu-13691a", "cu-13692", "cu-13694a", "cu-13703" ] }, { "id": "topic-opinion", "name": "Opinion & Satire", "description": "Editorial content, literary pieces, and satirical commentary", "unit_ids": [ "cu-8010", "cu-8014a", "cu-8015" ] }, { "id": "topic-zionism", "name": "Zionist Activities", "description": "JNF/KKL campaigns, WIZO activities, references to Eretz Israel and settlements", "unit_ids": [ "cu-13702", "cu-5776", "cu-5778" ] } ], "sections": [ { "id": "section-life-events", "label": "Life Events", "icon": "💍", "color": "#8b5cf6", "default_open": true, "categories": [ { "id": "cat-weddings", "label": "Weddings", "icon": "💒", "event_ids": [ "event-pomerantz-shor-wedding" ], "unit_ids": [ "cu-13693", "cu-13704", "cu-13705", "cu-5746", "cu-5747", "cu-5748", "cu-5750", "cu-5752", "cu-5753", "cu-5755", "cu-5757", "cu-5758", "cu-5759", "cu-5760", "cu-5764", "cu-5765", "cu-5768", "cu-5771", "cu-5779", "cu-5781", "cu-5782", "cu-5785", "cu-5786", "cu-5788", "cu-5800" ], "primary_unit_ids": [ "cu-5758", "cu-5800" ] }, { "id": "cat-births", "label": "Births", "icon": "👶", "event_ids": [ "event-judewicz-birth" ], "unit_ids": [ "cu-13686", "cu-13701", "cu-13706", "cu-5749", "cu-5751", "cu-5754", "cu-5756", "cu-5761", "cu-5762", "cu-5763", "cu-5766", "cu-5767", "cu-5769", "cu-5770", "cu-5772", "cu-5773", "cu-5774", "cu-5775", "cu-5780", "cu-5783", "cu-5784", "cu-5787", "cu-5789" ], "primary_unit_ids": [ "cu-13686", "cu-5761" ] }, { "id": "cat-deaths", "label": "Deaths & Memorials", "icon": "🕯️", "event_ids": [ "event-feldman-death" ], "unit_ids": [ "cu-13698", "cu-13700" ] } ] }, { "id": "section-community", "label": "Community", "icon": "🏘️", "color": "#3b82f6", "default_open": true, "categories": [ { "id": "cat-local-news", "label": "Around Town", "icon": "📰", "topic_id": "topic-community-governance", "unit_ids": [ "cu-13690a", "cu-13690b", "cu-13691a", "cu-13699", "cu-13703", "cu-5777" ] }, { "id": "cat-zionist-activities", "label": "Around the Globe", "icon": "✡️", "topic_id": "topic-zionism", "unit_ids": [ "cu-13702", "cu-5776", "cu-5778" ] }, { "id": "cat-community-governance", "label": "Local Politics", "icon": "🏛️", "topic_id": "topic-community-governance", "unit_ids": [ "cu-13695", "cu-8012" ] } ] }, { "id": "section-arts-culture", "label": "Arts & Culture", "icon": "🎭", "color": "#10b981", "default_open": true, "categories": [ { "id": "cat-opinion-satire", "label": "Opinion & Satire", "icon": "✍️", "topic_id": "topic-opinion", "unit_ids": [ "cu-8010", "cu-8015" ] }, { "id": "cat-student-writings", "label": "Student Writings", "icon": "📝", "unit_ids": [ "cu-8014a" ] } ] }, { "id": "section-advertisements", "label": "Advertisements", "icon": "📢", "color": "#f59e0b", "default_open": true, "categories": [ { "id": "cat-commercial", "label": "Commercial", "icon": "🏪", "unit_ids": [ "cu-13685", "cu-13687", "cu-13692", "cu-13694b" ] } ] } ], "reference_data": { "content_unit_types": [ "article", "notice", "ad", "congratulation", "obituary", "other" ], "event_types": [ "wedding", "birth", "death", "bar_mitzvah", "celebration", "community_event", "holocaust_event", "other" ], "location_types": [ "city", "town", "village", "shtetl", "street", "address", "landmark", "country", "region", "district", "ghetto", "camp", "massacre_site", "deportation_point", "forest" ], "holocaust_fate_types": [ { "id": "died_before", "label": "Died Before", "description": "Died before the Holocaust began" }, { "id": "likely_perished", "label": "Likely Perished", "description": "Living in area that was later destroyed, presumed perished" }, { "id": "likely_survived", "label": "Likely Survived", "description": "Living outside Nazi-occupied areas at time of publication" }, { "id": "not_applicable", "label": "Not Applicable", "description": "Non-Jewish individual" }, { "id": "perished", "label": "Perished", "description": "Confirmed killed during Holocaust" }, { "id": "survived", "label": "Survived", "description": "Confirmed survived the Holocaust" }, { "id": "unknown", "label": "Unknown", "description": "Fate during Holocaust is not known" } ], "relationship_types": [ { "id": "child_in_law", "label": "Child-in-law", "inverse": "parent_in_law" }, { "id": "child_of", "label": "Child of", "inverse": "parent_of" }, { "id": "colleague", "label": "Colleague", "inverse": "colleague" }, { "id": "cousin", "label": "Cousin", "inverse": "cousin" }, { "id": "family_member", "label": "Family member (unspecified)", "inverse": "family_member" }, { "id": "friend", "label": "Friend", "inverse": "friend" }, { "id": "grandchild_of", "label": "Grandchild of", "inverse": "grandparent_of" }, { "id": "grandparent_of", "label": "Grandparent of", "inverse": "grandchild_of" }, { "id": "in_law", "label": "In-law (Mechutan)", "inverse": "in_law" }, { "id": "nephew_niece_of", "label": "Nephew/Niece of", "inverse": "uncle_aunt_of" }, { "id": "parent_in_law", "label": "Parent-in-law", "inverse": "child_in_law" }, { "id": "parent_of", "label": "Parent of", "inverse": "child_of" }, { "id": "sibling", "label": "Sibling", "inverse": "sibling" }, { "id": "sibling_in_law", "label": "Sibling-in-law", "inverse": "sibling_in_law" }, { "id": "spouse", "label": "Spouse", "inverse": "spouse" }, { "id": "student_of", "label": "Student of", "inverse": "teacher_of" }, { "id": "teacher_of", "label": "Teacher of", "inverse": "student_of" }, { "id": "uncle_aunt_of", "label": "Uncle/Aunt of", "inverse": "nephew_niece_of" } ], "external_source_types": [ { "id": "arolsen_archives", "name": "Arolsen Archives", "base_url": "https://collections.arolsen-archives.org/", "description": "International Center on Nazi Persecution. Contains records of Holocaust victims." }, { "id": "familysearch", "name": "FamilySearch", "base_url": "https://www.familysearch.org/", "description": "Genealogical records including Polish vital records." }, { "id": "findagrave", "name": "Find a Grave", "base_url": "https://www.findagrave.com/", "description": "Cemetery and burial records." }, { "id": "geni", "name": "Geni", "base_url": "https://www.geni.com/", "description": "Collaborative family tree platform." }, { "id": "jewishgen", "name": "JewishGen", "base_url": "https://www.jewishgen.org/", "description": "Jewish genealogical research. Contains Yizkor books, vital records, and community data." }, { "id": "jri_poland", "name": "JRI-Poland", "base_url": "https://jri-poland.org/", "description": "Jewish Records Indexing - Poland. Contains indexed vital records." }, { "id": "wikipedia", "name": "Wikipedia", "base_url": "https://en.wikipedia.org/", "description": "General reference for locations and events." }, { "id": "yad_vashem", "name": "Yad Vashem", "base_url": "https://www.yadvashem.org/", "description": "World Holocaust Remembrance Center. Contains Pages of Testimony and victim database." } ] } }